Inhoudsopgave
Thema 1: mens- en wereldbeeld
• De ‘kleur’ van een organisatie (Laloux organisatiekleur)
• Organisaties hebben een cultuur (Schein’s organisatiemodel rond cultuur)
• Mensbeeld: de bril op de mens
• Wereldbeeld
• De Post-Kritische Geloofsschaal (PKG-schaal)
• Intersectioneel denken / intersectionaliteit
Thema 2: veilige leeromgeving en communicatiemoddelen
• Veilige leeromgeving
• Competenties voor inclusie
• Communicatiemodellen
• Waarneming
• Non-verbale communicatie & actief luisteren
• Verbindende/geweldloze communicatie
• Het 4G-model
Thema 3: onderwijs en diversiteit
• Het rad van ongelijkheid
• Segregatie
• Stereotypen
• Vooroordelen
• Discriminatie
• Racisme
• Verwachtingen
• Diversiteit en schoolbeleid
• Onderzoek Against the odds
Thema 4: diversiteitsbewuste communicatie TOPOI
• Interculturele kennis: cultuurkennis
• Visies op de cultuurverschillen
• Het TOPOI-model van Edwin Hoffman
• Principes van diversiteitsbewuste communicatie
Thema 5: levensbeschouwing in het onderwijslandschap
• Vrijheid van onderwijs
• Het Vlaamse onderwijslandschap
• Organisatie en inhoud van levensbeschouwelijke vakken
• Maatschappelijke dynamieken aangaande onderwijs en levensbeschouwing
• Toepassing in de praktijk: analyse van casussen
• Vergelijking van opvoedingsprojecten: GO! versus Katholiek Onderwijs Vlaanderen (KOV)
Introductie
• Levensbeschouwing
• Context en evolutie
,Thema 1: mens- en wereldbeeld
De ‘kleur’ van een organisatie (Laloux organisatiekleur)
Frédéric Laloux
o Belgische managementconsultant
o Geeft coaching en ondersteuning aan leiders die nieuwe manieren van organiseren en werken willen verkennen
o Auteur van "Reinventing Organisations"
à Hij introduceert het concept van 'organisatiekleur' (= organisaties kunnen bepaalde waarden uitdragen)
à Model dat de waarden en cultuur van organisaties categoriseert aan de hand van een kleurenspectrum
àHij onderzocht hoe organisaties zich in de loop van de geschiedenis hebben ontwikkeld.
à Hij maakt gebruik van een kleurensysteem om de evolutionaire stadia van organisaties te beschrijven
De 5 organisatiekleuren:
• Impulsive Red (geleid door angst en macht, leiderschap is autoritair -> bv straatbendes)
• Conformist Amber (hiërarchie en stabiliteit belangrijk -> bv leger, kerk)
• Achievement Orange (prestatiegericht, winst, groei -> bv multinationals)
• Pluralistic Green (mensgericht, cultuur, waarden, participatie -> bv non-profits)
• Evolutionary Teal (werk vanuit zelfvertrouwen, zingeving en zelfsturing)
• Reactive Infrared & Magic Magenta
We passen dit toe op 2 casussen:
Toegewezen
Casus Sleutelbegrippen Kenmerken
Kleur
Brouwerij Pluralistic Organisatie -> richt zich op maatschappelijke waarden &
Sociale gelijkheid, invloed op omgeving
Chimay Green de impact op haar omgeving, naast eco. doelen.
Doorbreken van dogma’s, alles in vraag Een organisatie gericht op prestatie, efficiëntie en het
Zoom Achievement
stellen, succes / waarde, dominant behalen van resultaten, waarbij traditionele structuren
ontslag Orange
denkpatroon in vraag worden gesteld.
Artikel Chimay (waarden boven winst)
Wat is paradoxaal?
Ze werken in een competitieve markt, maar weigeren keuzes te maken die de winst maximaliseren (geen nachtwerk, geen jobs
schrappen), omdat de monniken christelijke waarden volgen.
Zijn de keuzes logisch?
Ja, binnen hun waarden: welzijn beschermen -> niet meer dan 8u werken, ecologisch -> zonnepanelen, ze steunen de regio
Nee, vanuit puur economische logica zou je efficiënter werken en meer winst maken.
Wat is hun mens- en wereldbeeld?
De mens staat centraal, niet de winst.
Ze streven naar matige groei, zorg voor werknemers, ecologie en solidariteit.
→ Typisch katholiek mens- en wereldbeeld.
Artikel Zoom
De CEO (baas) ontsloeg 900 werknemers tegelijk via een Zoom-gesprek. Hij vertelde hen dat de markt was veranderd, dat het
bedrijf moest overleven en dat de werknemers deel uitmaakten van de groep die meteen werd ontslagen. De boodschap
kwam hard over, zeker vlak voor de feestdagen. Later bleek dat hij in een anonieme blog de medewerkers beschuldigde van
slechte productiviteit. Eerder stuurde hij al agressieve mails waarin hij zijn personeel uitschold.
, Organisaties hebben een cultuur (Schein’s organisatiemodel rond cultuur)
Edgar Schein
o Bedrijfstheoreticus
o Psycholoog
o Onderzoeker in organisatiegedrag
à Ontwikkelde een model dat organisatiecultuur beschrijft in drie niveaus van diepgang
à De organisatiekleur en de waarden zie je op vele manieren in een organisatie
Normen, gedrag, kleding, architectuur …
Persoonlijk, attitude
Toepassing op UCLL
• Waardes: solidariteit, plezier, openheid, diversiteit, duurzaamheid …
• Aangenomen waardes: welzijn, milieu, respect, communicatie, gelijkwaardigheid …
Mensbeeld: de bril op de mens
Een mensbeeld is het geheel van ideeën en overtuigingen over wat het betekent om mens te zijn. Het is een bril waarmee we
naar mensen kijken en waarmee we gedrag, waarden en keuzes begrijpen.
Kernvragen van een mensbeeld:
• Kern van de mens: Is de mens van nature goed, slecht, vrij, afhankelijk …?
• Relaties: Hoe verhouden mensen zich tot elkaar (solidair, wantrouwend, gelijkwaardig, oneerlijk …)?
• Vrijheid en doel: Hoeveel keuzevrijheid en verantwoordelijkheid heeft een mens? Is er een hoger doel of creëren
mensen zelf betekenis?
Bronnen van een mensbeeld:
à Ons mensbeeld wordt gevormd door verschillende invloeden:
• Filosofie (bv humanisme, existentialisme)
• Religie en spiritualiteit (= geloof) (bv christelijk mensbeeld: mens als beeld van God, boeddhistisch mensbeeld:
vergankelijkheid en verbondenheid).
• Wetenschap (bv biologie, psychologie, sociologie)
• Cultuur en opvoeding (bv gewoonten, verhalen, media, kunst)
Voorbeelden:
Humanistisch mensbeeld: de mens is vrij, autonoom en in staat zelf zin een waarden te scheppen
Boeddhistisch mensbeeld: de mens is vergankelijk, niet-zelf, en kan verlichting bereiken door inzicht en mededogen
Christelijk mensbeeld: de mens is geschapen naar Gods beeld, geroepen tot liefde en zorg voor anderen
à Een mensbeeld is cruciaal voor een leerkracht omdat het onbewust bepaalt hoe je leerlingen ziet, hoe je lesgeeft, hoe je
omgaat met fouten, diversiteit, groei …
Wereldbeeld
Een wereldbeeld is het algemene idee dat mensen hebben over de wereld en hun bestaan daarin. Het is jouw eigen verhaal
over oorsprong, zin, mens-natuur-relatie en toekomst.
Wereldbeeld + mensbeeld = de basis voor hoe je denkt, handelt en opvoedt
Thema 1: mens- en wereldbeeld
• De ‘kleur’ van een organisatie (Laloux organisatiekleur)
• Organisaties hebben een cultuur (Schein’s organisatiemodel rond cultuur)
• Mensbeeld: de bril op de mens
• Wereldbeeld
• De Post-Kritische Geloofsschaal (PKG-schaal)
• Intersectioneel denken / intersectionaliteit
Thema 2: veilige leeromgeving en communicatiemoddelen
• Veilige leeromgeving
• Competenties voor inclusie
• Communicatiemodellen
• Waarneming
• Non-verbale communicatie & actief luisteren
• Verbindende/geweldloze communicatie
• Het 4G-model
Thema 3: onderwijs en diversiteit
• Het rad van ongelijkheid
• Segregatie
• Stereotypen
• Vooroordelen
• Discriminatie
• Racisme
• Verwachtingen
• Diversiteit en schoolbeleid
• Onderzoek Against the odds
Thema 4: diversiteitsbewuste communicatie TOPOI
• Interculturele kennis: cultuurkennis
• Visies op de cultuurverschillen
• Het TOPOI-model van Edwin Hoffman
• Principes van diversiteitsbewuste communicatie
Thema 5: levensbeschouwing in het onderwijslandschap
• Vrijheid van onderwijs
• Het Vlaamse onderwijslandschap
• Organisatie en inhoud van levensbeschouwelijke vakken
• Maatschappelijke dynamieken aangaande onderwijs en levensbeschouwing
• Toepassing in de praktijk: analyse van casussen
• Vergelijking van opvoedingsprojecten: GO! versus Katholiek Onderwijs Vlaanderen (KOV)
Introductie
• Levensbeschouwing
• Context en evolutie
,Thema 1: mens- en wereldbeeld
De ‘kleur’ van een organisatie (Laloux organisatiekleur)
Frédéric Laloux
o Belgische managementconsultant
o Geeft coaching en ondersteuning aan leiders die nieuwe manieren van organiseren en werken willen verkennen
o Auteur van "Reinventing Organisations"
à Hij introduceert het concept van 'organisatiekleur' (= organisaties kunnen bepaalde waarden uitdragen)
à Model dat de waarden en cultuur van organisaties categoriseert aan de hand van een kleurenspectrum
àHij onderzocht hoe organisaties zich in de loop van de geschiedenis hebben ontwikkeld.
à Hij maakt gebruik van een kleurensysteem om de evolutionaire stadia van organisaties te beschrijven
De 5 organisatiekleuren:
• Impulsive Red (geleid door angst en macht, leiderschap is autoritair -> bv straatbendes)
• Conformist Amber (hiërarchie en stabiliteit belangrijk -> bv leger, kerk)
• Achievement Orange (prestatiegericht, winst, groei -> bv multinationals)
• Pluralistic Green (mensgericht, cultuur, waarden, participatie -> bv non-profits)
• Evolutionary Teal (werk vanuit zelfvertrouwen, zingeving en zelfsturing)
• Reactive Infrared & Magic Magenta
We passen dit toe op 2 casussen:
Toegewezen
Casus Sleutelbegrippen Kenmerken
Kleur
Brouwerij Pluralistic Organisatie -> richt zich op maatschappelijke waarden &
Sociale gelijkheid, invloed op omgeving
Chimay Green de impact op haar omgeving, naast eco. doelen.
Doorbreken van dogma’s, alles in vraag Een organisatie gericht op prestatie, efficiëntie en het
Zoom Achievement
stellen, succes / waarde, dominant behalen van resultaten, waarbij traditionele structuren
ontslag Orange
denkpatroon in vraag worden gesteld.
Artikel Chimay (waarden boven winst)
Wat is paradoxaal?
Ze werken in een competitieve markt, maar weigeren keuzes te maken die de winst maximaliseren (geen nachtwerk, geen jobs
schrappen), omdat de monniken christelijke waarden volgen.
Zijn de keuzes logisch?
Ja, binnen hun waarden: welzijn beschermen -> niet meer dan 8u werken, ecologisch -> zonnepanelen, ze steunen de regio
Nee, vanuit puur economische logica zou je efficiënter werken en meer winst maken.
Wat is hun mens- en wereldbeeld?
De mens staat centraal, niet de winst.
Ze streven naar matige groei, zorg voor werknemers, ecologie en solidariteit.
→ Typisch katholiek mens- en wereldbeeld.
Artikel Zoom
De CEO (baas) ontsloeg 900 werknemers tegelijk via een Zoom-gesprek. Hij vertelde hen dat de markt was veranderd, dat het
bedrijf moest overleven en dat de werknemers deel uitmaakten van de groep die meteen werd ontslagen. De boodschap
kwam hard over, zeker vlak voor de feestdagen. Later bleek dat hij in een anonieme blog de medewerkers beschuldigde van
slechte productiviteit. Eerder stuurde hij al agressieve mails waarin hij zijn personeel uitschold.
, Organisaties hebben een cultuur (Schein’s organisatiemodel rond cultuur)
Edgar Schein
o Bedrijfstheoreticus
o Psycholoog
o Onderzoeker in organisatiegedrag
à Ontwikkelde een model dat organisatiecultuur beschrijft in drie niveaus van diepgang
à De organisatiekleur en de waarden zie je op vele manieren in een organisatie
Normen, gedrag, kleding, architectuur …
Persoonlijk, attitude
Toepassing op UCLL
• Waardes: solidariteit, plezier, openheid, diversiteit, duurzaamheid …
• Aangenomen waardes: welzijn, milieu, respect, communicatie, gelijkwaardigheid …
Mensbeeld: de bril op de mens
Een mensbeeld is het geheel van ideeën en overtuigingen over wat het betekent om mens te zijn. Het is een bril waarmee we
naar mensen kijken en waarmee we gedrag, waarden en keuzes begrijpen.
Kernvragen van een mensbeeld:
• Kern van de mens: Is de mens van nature goed, slecht, vrij, afhankelijk …?
• Relaties: Hoe verhouden mensen zich tot elkaar (solidair, wantrouwend, gelijkwaardig, oneerlijk …)?
• Vrijheid en doel: Hoeveel keuzevrijheid en verantwoordelijkheid heeft een mens? Is er een hoger doel of creëren
mensen zelf betekenis?
Bronnen van een mensbeeld:
à Ons mensbeeld wordt gevormd door verschillende invloeden:
• Filosofie (bv humanisme, existentialisme)
• Religie en spiritualiteit (= geloof) (bv christelijk mensbeeld: mens als beeld van God, boeddhistisch mensbeeld:
vergankelijkheid en verbondenheid).
• Wetenschap (bv biologie, psychologie, sociologie)
• Cultuur en opvoeding (bv gewoonten, verhalen, media, kunst)
Voorbeelden:
Humanistisch mensbeeld: de mens is vrij, autonoom en in staat zelf zin een waarden te scheppen
Boeddhistisch mensbeeld: de mens is vergankelijk, niet-zelf, en kan verlichting bereiken door inzicht en mededogen
Christelijk mensbeeld: de mens is geschapen naar Gods beeld, geroepen tot liefde en zorg voor anderen
à Een mensbeeld is cruciaal voor een leerkracht omdat het onbewust bepaalt hoe je leerlingen ziet, hoe je lesgeeft, hoe je
omgaat met fouten, diversiteit, groei …
Wereldbeeld
Een wereldbeeld is het algemene idee dat mensen hebben over de wereld en hun bestaan daarin. Het is jouw eigen verhaal
over oorsprong, zin, mens-natuur-relatie en toekomst.
Wereldbeeld + mensbeeld = de basis voor hoe je denkt, handelt en opvoedt
