,LEERPAD 5
THEMA 5: PERSOONLIJKHEID BIJ VOLWASSENEN
INTRODUCTIE
Belangrijk: er zijn verschillende persoonlijkheidsbenaderingen en methodieken om de persoonlijkheid van een
individu te achterhalen. Welke benadering je hanteert en/of welke methodiek je kiest wordt bepaald door:
1.Finaliteit van persoonlijkheidsdiagnostiek (bv. welk gedrag je wil
voorspellen)
2. Het professionele kader van waaruit je werkt
3. De kenmerken van je cliënt
4. De kwaliteit van de test
In dit leerpad: uitleggen wat persoonlijkheid is, waarom het zo belangrijk is om te kunnen meten of inschatten,
welke theoretische concepten historisch aan de basis liggen, hoe we vandaag persoonlijkheid meten en welke
persoonlijkheidstrekken als deviant (afwijkend) kunnen beschouwd worden.
WAT IS PERSOONLIJKHEID?
OORSPRONG WOORD (ETYMOLOGIE)
Persoonlijkheid (PH) komt van het Latijnse ‘persona’ = theatrale maskers door toneelspelers. Die verwezen
naar de verschillende personages met elk hun eigenheden.
DEFINITIE PERSOONLIJKHEID
= een verzameling van kenmerken/patronen die het gedrag, de gedachten en de gevoelens van een
individu bepalen.
→ zie ook verklarende woordenlijst p28.
Het is een differentieel psychologisch begrip, waarmee men de verschillen in gedrag van mensen probeert te
systematiseren, te begrijpen, te verklaren en te voorspellen. (Sap, 2024, p. 101)
Persoonlijkheid bevat drie basiselementen:
1. (Relatief) Stabiel in de tijd: Nu versus later als je ouder bent.
2. Stabiel in uiteenlopende situaties: Je zal telkens in verschillende situaties op een gelijkaardige wijze gaan
reageren.
3. Deels algemeen menselijk, deels enkel bij bepaalde groepen, deels individu-specifiek: een aantal trekken zijn
universeel voor de mens, een aantal trekken zijn cultureel bepaald en hoe trekken specifiek tot uiting komen in
verschillende situaties is individueel bepaald.
1
, Let op: persoonlijkheid is relatief stabiel, wat de uitingsvormen kan veranderen (zie later Five Factor Theory) én
er kunnen kleine wijzigingen voorkomen naargelang de tijd (= met het ouder worden verandert je
persoonlijkheid een beetje).
Deze relatief stabiele patronen hebben een grote invloed op keuzes die we maken in ons leven. Dit maakt ons
consistent als persoon.
CATEGORIALE VS DIMENSIONELE BENADERING
Categoriaal: er is een duidelijke classificatie, elk individu valt in een bepaald afgelijnd type.
Persoonlijkheidstypes zoals MBTI 16 personalities (INTJ, ESFP).
Dimensioneel: continuüm met verschillende niveaus. Persoonlijkheidstrekken zoals extraversie en
vriendelijkheid.
2
THEMA 5: PERSOONLIJKHEID BIJ VOLWASSENEN
INTRODUCTIE
Belangrijk: er zijn verschillende persoonlijkheidsbenaderingen en methodieken om de persoonlijkheid van een
individu te achterhalen. Welke benadering je hanteert en/of welke methodiek je kiest wordt bepaald door:
1.Finaliteit van persoonlijkheidsdiagnostiek (bv. welk gedrag je wil
voorspellen)
2. Het professionele kader van waaruit je werkt
3. De kenmerken van je cliënt
4. De kwaliteit van de test
In dit leerpad: uitleggen wat persoonlijkheid is, waarom het zo belangrijk is om te kunnen meten of inschatten,
welke theoretische concepten historisch aan de basis liggen, hoe we vandaag persoonlijkheid meten en welke
persoonlijkheidstrekken als deviant (afwijkend) kunnen beschouwd worden.
WAT IS PERSOONLIJKHEID?
OORSPRONG WOORD (ETYMOLOGIE)
Persoonlijkheid (PH) komt van het Latijnse ‘persona’ = theatrale maskers door toneelspelers. Die verwezen
naar de verschillende personages met elk hun eigenheden.
DEFINITIE PERSOONLIJKHEID
= een verzameling van kenmerken/patronen die het gedrag, de gedachten en de gevoelens van een
individu bepalen.
→ zie ook verklarende woordenlijst p28.
Het is een differentieel psychologisch begrip, waarmee men de verschillen in gedrag van mensen probeert te
systematiseren, te begrijpen, te verklaren en te voorspellen. (Sap, 2024, p. 101)
Persoonlijkheid bevat drie basiselementen:
1. (Relatief) Stabiel in de tijd: Nu versus later als je ouder bent.
2. Stabiel in uiteenlopende situaties: Je zal telkens in verschillende situaties op een gelijkaardige wijze gaan
reageren.
3. Deels algemeen menselijk, deels enkel bij bepaalde groepen, deels individu-specifiek: een aantal trekken zijn
universeel voor de mens, een aantal trekken zijn cultureel bepaald en hoe trekken specifiek tot uiting komen in
verschillende situaties is individueel bepaald.
1
, Let op: persoonlijkheid is relatief stabiel, wat de uitingsvormen kan veranderen (zie later Five Factor Theory) én
er kunnen kleine wijzigingen voorkomen naargelang de tijd (= met het ouder worden verandert je
persoonlijkheid een beetje).
Deze relatief stabiele patronen hebben een grote invloed op keuzes die we maken in ons leven. Dit maakt ons
consistent als persoon.
CATEGORIALE VS DIMENSIONELE BENADERING
Categoriaal: er is een duidelijke classificatie, elk individu valt in een bepaald afgelijnd type.
Persoonlijkheidstypes zoals MBTI 16 personalities (INTJ, ESFP).
Dimensioneel: continuüm met verschillende niveaus. Persoonlijkheidstrekken zoals extraversie en
vriendelijkheid.
2
