Kinderwens – conceptiezorg & anticonceptie
2 Introductie
2.1 Wat is anticonceptie
= Verzamelnaam methoden & middelen doel bevruchting/innesteling voorkomen
Idealiter volledige bescherming tgn zs zonder gezondheid te schaden
Na staken anticonceptie --> vruchtbaarheid terugkeren & toepasbaar zonder verstoren
Seksuele relatie
Toe te passen onafhankelijk v medische of paramedische hulpverleners
2.2 Waarom anticonceptie
Beperking bevolkingsgroei bereiken --> belangrijke voorwaarden
Geboortebeperking leid tot resultaat als ook goed stelsel v sociale voorzieningen
Dient voldoende werk & voedsel voor iedereen
Moeder-kindsterfte dr verbetering zorg sterk verminderd
“Alle paren & individuen basisrecht vrij & verantwoord te besluiten over aantal kinderen,
tijdsduur tss kinderen & recht op info & middelen om dat te bereiken”
2.3 Hoe werkt anticonceptie
Verstoren voortplantingsmechanisme
- Productie ei- & zaadcel verhinderen = hormonale anticonceptie
- Verhinderen zaadcellen eileiders bereiken dr veranderingen bmslijmvlies
veroorzaken & beweeglijkheid zaadcel beïnvloeden
Door koperafgifte (spiraal) of hormoonafgifte
= intra-uteriene anticonceptie
- Afzien v geslachtsgemeenschap tijdens vruchtbare dagen
= natuurlijke methoden geboorteregeling
- Verhinderen zaadcellen & eicel elkaar bereiken geslachtsgemeenschap
= barrièremethoden & sterilisatie
Hormonale & intra-uiteriene methoden = tijdelijke geboorteregeling
Sterilisatie = definitieve geboorteregeling
2.4 Anticonceptie en SOA-preventie
Ideale anticonceptivum bescherming tgn SOA’s
--> Meest bekende = AIDS overgebracht dr HIV
Verloop v ziekte dr medicatie vertraagd maar niet geneest
Andere SOA’s nt levensbedreigend
--> Kan wel leiden tot onvruchtbaarheid door beschadiging eileiders
Overdracht SOA’s verminderen: gebruik condoom risicogroepen
--> Risicogroepen: jongeren –25j met wisselende seksuele partners
Betrouwbaarheid condooms zs = minder dan hormonale & intra-uterine methoden
Advies = beide gebruiken tgn zs & SOA
,3 Methoden van anticonceptie
3.1 Overzicht van methoden en hun betrouwbaarheid
Verschillende methoden in 6 hoofdgroepen
Betrouwbaarheid hangt af v 2 factoren:
- Methode zelf
- Nauwgezetheid v persoon die methode gebruikt
--> Onderscheid methodezekerheid & gebruikerszekerheid
Gebruikerszekerheid:
- Alle ongeplande zwangerschappen in beschouwing
--> Ook die dr verkeerde toepassing ontstaan
Vb. Pil vergeten, gezinsplanning vruchtbare periode
Methodezekerheid:
- Ongeplande zwangerschappen ondanks correct gebruik methode
Vb. Correcte pilname of gezinsplanning geen gemeenschap vruchtbare periode
Vertrouwbaarheid anticonceptiemiddelen vergelijken met pearl-index
--> Geeft hoeveel zs opgetreden bij 100 koppels die gedurende 1j samenleven
--> Zonder anticonceptiemethode 85 zwanger
Index = hoger als gebruiksters invloed hebben op betrouwbaarheid methode
Invloed betrouwbaarheidscijfers: motivatie, fysiologie, nevenwerkingen aanvaard,
frequentie seksuele contacten, kwaliteit counseling....
3.2 Toepassing van anticonceptie in België
Zie bijlage
3.1 Klassieke methodes
3.3.1 Abstinentie
= Volledig onthouden geslachtsgemeenschap
--> Meer dan 10% v vrouwen die dit zeggen toe te passen w zwanger
3.3.2 Coïtus interruptus
= Onderbroken geslachtsgemeenschap
--> Penis teruggetrokken net voor ejaculatie
= Niet betrouwbaar
--> Er komt voorvocht vrij uit klieren v Cowper met actieve zaadcellen
3.4 Natuurlijke methoden
= Vermijden geslachtsgemeenschap tijdens vruchtbare dagen
Kans op zs het hoogst tijdens 2 dagen voor ovulatie
Vnf 1 dag na ovulatie geen kans meer bevruchting
, 3.4.1 Periodieke onthouding (kalendermethode volgens ogino-knaus)
Voorkomen onthouden 7d voor tot 2d na eisprong = 9 dagen per cyclus
Probleem = vaststellen tijdstip ovulatie
--> Periode ovulatie – menstruatie = 12-16 dagen
Als cyclus precies 28d = ovulatie rond 14e dag = onthouding 5-16e cyclusdag
Onregelmatige of in lengte wisselende cyclus over periode 6m
--> Berekenen vruchtbare dagen
- Uitgaan langste cyclus vr laatste mogelijke vruchtbare dag
• 12 dagen aftrekken
- Kortste cyclus vr vroegst mogelijke vruchtbare dag
• 23 dagen aftrekken
Cyclus van 26-31d = onthouding v 3e tot 19e dag noodzakelijk
3.4.2 Standaard dagen methode
= geen geslachtsgemeenschap v 8ste tot 19e cyclusdag
1ste cyclusdag = eerste dag menstruatie
Cyclus mag hierbij niet korter dan 26 & niet langer dan 32 dagen
Bij correcte toepassing Pearl-index 4,75
3.4.3 Temperatuurmethode
Wetenschap = na ovulatie basale lichaamstemperatuur 0,2-0,3°C stijgt tot
eerstvolgende menstruatie
LichT --> ‘s morgens voor opstaan op vast tijdstip --> waarden betrouwbaar
--> Vanaf tweede dag verhoogde temperatuur = conceptie nt meer mogelijk
DUS: pas achteraf eisprong vaststellen
Voor betrouwbaarheid gedurende 3 maanden dagelijks temperatuur meten & ritme
vaststellen
3.4.4 Billings’ methode
--> Eigenschappen cervixslijm op tijdstip ovulatie
In periode voorafgaand --> oestradiol vr toename cervixslijm
--> Productie houd abrupt op na ovulatie
Veilige toepassing: na verdwijnen cervixslijm voor alle zekerheid nog dag wachten
Systema Donna = oestrogene kwaliteit cervixslijm bepalen
= Ovulatietester
--> Gedurende 3-4d voor eisprong tot 1-2d erna is concentratie oestrogeen hormoon
oestradiol verhoogd
Zekerheidsmarge 98% --> vermoedelijke ovulatiedatum vastgesteld
--> Voorkeur beoordelen cervixslijm: bepaling oestrogenen beïnvloed dr roken & koffie
Buiten vruchtbaarheidsperiode: speeksel/vocht: puntjes
Tijdens vruchtbare dagen: varen structuur
2 Introductie
2.1 Wat is anticonceptie
= Verzamelnaam methoden & middelen doel bevruchting/innesteling voorkomen
Idealiter volledige bescherming tgn zs zonder gezondheid te schaden
Na staken anticonceptie --> vruchtbaarheid terugkeren & toepasbaar zonder verstoren
Seksuele relatie
Toe te passen onafhankelijk v medische of paramedische hulpverleners
2.2 Waarom anticonceptie
Beperking bevolkingsgroei bereiken --> belangrijke voorwaarden
Geboortebeperking leid tot resultaat als ook goed stelsel v sociale voorzieningen
Dient voldoende werk & voedsel voor iedereen
Moeder-kindsterfte dr verbetering zorg sterk verminderd
“Alle paren & individuen basisrecht vrij & verantwoord te besluiten over aantal kinderen,
tijdsduur tss kinderen & recht op info & middelen om dat te bereiken”
2.3 Hoe werkt anticonceptie
Verstoren voortplantingsmechanisme
- Productie ei- & zaadcel verhinderen = hormonale anticonceptie
- Verhinderen zaadcellen eileiders bereiken dr veranderingen bmslijmvlies
veroorzaken & beweeglijkheid zaadcel beïnvloeden
Door koperafgifte (spiraal) of hormoonafgifte
= intra-uteriene anticonceptie
- Afzien v geslachtsgemeenschap tijdens vruchtbare dagen
= natuurlijke methoden geboorteregeling
- Verhinderen zaadcellen & eicel elkaar bereiken geslachtsgemeenschap
= barrièremethoden & sterilisatie
Hormonale & intra-uiteriene methoden = tijdelijke geboorteregeling
Sterilisatie = definitieve geboorteregeling
2.4 Anticonceptie en SOA-preventie
Ideale anticonceptivum bescherming tgn SOA’s
--> Meest bekende = AIDS overgebracht dr HIV
Verloop v ziekte dr medicatie vertraagd maar niet geneest
Andere SOA’s nt levensbedreigend
--> Kan wel leiden tot onvruchtbaarheid door beschadiging eileiders
Overdracht SOA’s verminderen: gebruik condoom risicogroepen
--> Risicogroepen: jongeren –25j met wisselende seksuele partners
Betrouwbaarheid condooms zs = minder dan hormonale & intra-uterine methoden
Advies = beide gebruiken tgn zs & SOA
,3 Methoden van anticonceptie
3.1 Overzicht van methoden en hun betrouwbaarheid
Verschillende methoden in 6 hoofdgroepen
Betrouwbaarheid hangt af v 2 factoren:
- Methode zelf
- Nauwgezetheid v persoon die methode gebruikt
--> Onderscheid methodezekerheid & gebruikerszekerheid
Gebruikerszekerheid:
- Alle ongeplande zwangerschappen in beschouwing
--> Ook die dr verkeerde toepassing ontstaan
Vb. Pil vergeten, gezinsplanning vruchtbare periode
Methodezekerheid:
- Ongeplande zwangerschappen ondanks correct gebruik methode
Vb. Correcte pilname of gezinsplanning geen gemeenschap vruchtbare periode
Vertrouwbaarheid anticonceptiemiddelen vergelijken met pearl-index
--> Geeft hoeveel zs opgetreden bij 100 koppels die gedurende 1j samenleven
--> Zonder anticonceptiemethode 85 zwanger
Index = hoger als gebruiksters invloed hebben op betrouwbaarheid methode
Invloed betrouwbaarheidscijfers: motivatie, fysiologie, nevenwerkingen aanvaard,
frequentie seksuele contacten, kwaliteit counseling....
3.2 Toepassing van anticonceptie in België
Zie bijlage
3.1 Klassieke methodes
3.3.1 Abstinentie
= Volledig onthouden geslachtsgemeenschap
--> Meer dan 10% v vrouwen die dit zeggen toe te passen w zwanger
3.3.2 Coïtus interruptus
= Onderbroken geslachtsgemeenschap
--> Penis teruggetrokken net voor ejaculatie
= Niet betrouwbaar
--> Er komt voorvocht vrij uit klieren v Cowper met actieve zaadcellen
3.4 Natuurlijke methoden
= Vermijden geslachtsgemeenschap tijdens vruchtbare dagen
Kans op zs het hoogst tijdens 2 dagen voor ovulatie
Vnf 1 dag na ovulatie geen kans meer bevruchting
, 3.4.1 Periodieke onthouding (kalendermethode volgens ogino-knaus)
Voorkomen onthouden 7d voor tot 2d na eisprong = 9 dagen per cyclus
Probleem = vaststellen tijdstip ovulatie
--> Periode ovulatie – menstruatie = 12-16 dagen
Als cyclus precies 28d = ovulatie rond 14e dag = onthouding 5-16e cyclusdag
Onregelmatige of in lengte wisselende cyclus over periode 6m
--> Berekenen vruchtbare dagen
- Uitgaan langste cyclus vr laatste mogelijke vruchtbare dag
• 12 dagen aftrekken
- Kortste cyclus vr vroegst mogelijke vruchtbare dag
• 23 dagen aftrekken
Cyclus van 26-31d = onthouding v 3e tot 19e dag noodzakelijk
3.4.2 Standaard dagen methode
= geen geslachtsgemeenschap v 8ste tot 19e cyclusdag
1ste cyclusdag = eerste dag menstruatie
Cyclus mag hierbij niet korter dan 26 & niet langer dan 32 dagen
Bij correcte toepassing Pearl-index 4,75
3.4.3 Temperatuurmethode
Wetenschap = na ovulatie basale lichaamstemperatuur 0,2-0,3°C stijgt tot
eerstvolgende menstruatie
LichT --> ‘s morgens voor opstaan op vast tijdstip --> waarden betrouwbaar
--> Vanaf tweede dag verhoogde temperatuur = conceptie nt meer mogelijk
DUS: pas achteraf eisprong vaststellen
Voor betrouwbaarheid gedurende 3 maanden dagelijks temperatuur meten & ritme
vaststellen
3.4.4 Billings’ methode
--> Eigenschappen cervixslijm op tijdstip ovulatie
In periode voorafgaand --> oestradiol vr toename cervixslijm
--> Productie houd abrupt op na ovulatie
Veilige toepassing: na verdwijnen cervixslijm voor alle zekerheid nog dag wachten
Systema Donna = oestrogene kwaliteit cervixslijm bepalen
= Ovulatietester
--> Gedurende 3-4d voor eisprong tot 1-2d erna is concentratie oestrogeen hormoon
oestradiol verhoogd
Zekerheidsmarge 98% --> vermoedelijke ovulatiedatum vastgesteld
--> Voorkeur beoordelen cervixslijm: bepaling oestrogenen beïnvloed dr roken & koffie
Buiten vruchtbaarheidsperiode: speeksel/vocht: puntjes
Tijdens vruchtbare dagen: varen structuur
