ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE II
1
, ADOLESCENTIE
ONTWIKKELINGSTAKEN
Ontwikkelingstaken: het reeks van vaardigheden en vermogens (bekwaamheden)
dat mensen ontwikkelen doorheen hun levensloop. Ontwikkelingstaken hangen af
van leeftijd en zij definiëren dus periodes. (Deze 3 bronnen staan niet los van elkaar)
Er zijn 3 bronnen van ontwikkelingstaken:
- Lichamelijke (biologische) rijping:
o Recht staan en lopen leren, aanpassen aan seksuele rijping (puberteit)
of aan de menopauze (middelbare volwassenheid),…
- Individuele doelen en waarden:
o Keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen,...
- Culturele/maatschappelijke verwachtingen:
o Leren lezen, verantwoordelijkheid voor het millieu en de
samenleving,…
DE HAVINGHURST THEORIE
De Havinghurst theorie bemiddeld tussen biologische (bv genetisch bepaalde)
factoren van ontwikkeling en ontwikkelingsaspecten die worden gesteund of vereist
door andere mensen in het leven van een individu.
Het is de context in de ontwikkeling die we op een bepaalde manier moeten
tegenkomen en kunnen gebruiken om te veranderen. De brug slaan tussen
verschillende bronnen is wat een ontwikkelingstaak uitmaakt. Ontwikkelingstaken zijn
uitdagingen, bepalingen & kansen → het is een hoger niveau van functioneren & om
welzijn te bereiken. De ontwikkelingstaken bepalen wat onze kansen zijn.
PERIODES VAN ONTWIKKELING
2
,Het levensloopperspectief ziet de ontwikkeling als;
LEVENSLANG
Levenslang verwijst naar het idee dat ontwikkeling een levensloop is die zich
uitstrekt van de geboorte tot op hoge leeftijd. Ontwikkeling stopt dus niet na de
kindertijd, maar blijft zich voortdurend aanpassen en veranderen.
De eerste fase van het leven, van nu tot ongeveer 18 jaar, wordt meestal veel
gedetailleerder onderzocht. Dit komt doordat deze periode cruciaal is voor latere
ontwikkeling en vaker centraal staat in wetenschappelijk onderzoek dan de andere
levensfasen.
Daarnaast verandert onze
maatschappij vandaag de dag zeer
snel. Een belangrijke evolutie daarin
is de toenemende vergrijzing,
waardoor ook latere levensfasen
steeds belangrijker worden binnen
onderzoek en praktijk.
MULTIDIMENSIONEEL EN -DIRECTIONEEL
Multidirectionaliteit = verschillende dimensies in verschillende richtingen.
Multidimensionaliteit = verschillende dimensies die niet gelijk ontwikkelen.
Dimensies van ontwikkeling:
- Lichamelijke ontwikkeling:
o Veranderingen in lichaamsgrootte, proporties, uitzicht, functies van
lichaamssystemen, perceptuele en motorische capaciteiten en fysieke
gezondheid → begint redelijk vroeg al achteruit te gaan
- Cognitieve ontwikkeling:
o Veranderingen in intellectuele vermogens zoals; aandacht, geheugen,
academische en dagdagelijkse kennis, probleemoplossing, verbeelding,
creativiteit en taal
- Emotioneel & Sociale ontwikkeling:
o Omgaan met ontwikkelingstaken → veranderingen in emotionele
communicatie, self-begrip, kennis over anderen, interpretatie skills,
vriendschap, intieme relaties en morele redenering en gedrag
Vroeger: Traditionele zicht op de levensloop = levenstrap
Je groeit op en bereikt een plek, erna ga je terug achteruit.
3
, Leeftijdsverschillen in verwerkingssnelheid: Gaat best snel
achteruit (al vanaf 30j)
Verwerkingssnelheid die trager is zorgt ervoor dat oudere
mensen langer nodig hebben voor een bepaalde taak. Je
begint van 21 al af te takelen (20-30j = piek)
Leeftijdsverschillen in verbale bekwaamheid: Het prestatie
IQ kent 1 richting, naar beneden, terwijl het verbaal IQ in
verschillende richtingen gaat.
Leeftijd en gevoelens: naarmate de leeftijd toeneemt ervaren mensen meer positieve
gevoelens.
Veroudering; emotionele winst & cognitief verlies.
PLASTISCH
Op alle leeftijden beschikken we de vaardigheid om te leren, te veranderen,…
- Oudere mensen kunnen ook nog steeds iets leren, we verliezen deze
vaardigheide pas als we echt enorm oud zijn (een paar jaar voor de dood)
- Jongere mensen leren vlotter en onthouden beter, maar ook oudere mensen
kunnen dit nog!
Old age dependency ratio: Hoeveel mensen moeten bijdragen om de oudere
mensen te kunnen steunen (aandeel van mensen uit niet-actieve bevolking t.o.v.
actieve bevolking) → stijgt jaarlijks (=vergrijzing).
BEÏNVLOED DOOR VEELVOUDIGE, INTERAGERENDE KRACHTEN
Ontwikkeling wordt beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten en kan
worden begrepen als de evolutie van de menselijke geest binnen een gedeelde
onderneming van brein, cognitie en cultuur.
Biologische processen krijgen dus pas betekenis binnen een maatschappelijke en
culturele context.
VOORBEELD REACTIES OP MENOPAUZE
Een duidelijk voorbeeld hiervan zijn reacties op de menopauze. Voor veel vrouwen
vormt de menopauze een grote uitdaging, maar dit geldt zeker niet voor iedereen,
wat wijst op grote individuele verschillen.
Deze reacties hangen samen met de waarde die wordt gehecht aan
vruchtbaarheid en attractiviteit, en met maatschappelijke verwachtingen. In
samenlevingen waar vruchtbaarheid sterk wordt gekoppeld aan het krijgen van
kinderen, krijgt de menopauze een andere betekenis. Hoe een vrouw de menopauze
ervaart, hangt dan ook sterk af van hoe de maatschappij erover denkt.
4
1
, ADOLESCENTIE
ONTWIKKELINGSTAKEN
Ontwikkelingstaken: het reeks van vaardigheden en vermogens (bekwaamheden)
dat mensen ontwikkelen doorheen hun levensloop. Ontwikkelingstaken hangen af
van leeftijd en zij definiëren dus periodes. (Deze 3 bronnen staan niet los van elkaar)
Er zijn 3 bronnen van ontwikkelingstaken:
- Lichamelijke (biologische) rijping:
o Recht staan en lopen leren, aanpassen aan seksuele rijping (puberteit)
of aan de menopauze (middelbare volwassenheid),…
- Individuele doelen en waarden:
o Keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen,...
- Culturele/maatschappelijke verwachtingen:
o Leren lezen, verantwoordelijkheid voor het millieu en de
samenleving,…
DE HAVINGHURST THEORIE
De Havinghurst theorie bemiddeld tussen biologische (bv genetisch bepaalde)
factoren van ontwikkeling en ontwikkelingsaspecten die worden gesteund of vereist
door andere mensen in het leven van een individu.
Het is de context in de ontwikkeling die we op een bepaalde manier moeten
tegenkomen en kunnen gebruiken om te veranderen. De brug slaan tussen
verschillende bronnen is wat een ontwikkelingstaak uitmaakt. Ontwikkelingstaken zijn
uitdagingen, bepalingen & kansen → het is een hoger niveau van functioneren & om
welzijn te bereiken. De ontwikkelingstaken bepalen wat onze kansen zijn.
PERIODES VAN ONTWIKKELING
2
,Het levensloopperspectief ziet de ontwikkeling als;
LEVENSLANG
Levenslang verwijst naar het idee dat ontwikkeling een levensloop is die zich
uitstrekt van de geboorte tot op hoge leeftijd. Ontwikkeling stopt dus niet na de
kindertijd, maar blijft zich voortdurend aanpassen en veranderen.
De eerste fase van het leven, van nu tot ongeveer 18 jaar, wordt meestal veel
gedetailleerder onderzocht. Dit komt doordat deze periode cruciaal is voor latere
ontwikkeling en vaker centraal staat in wetenschappelijk onderzoek dan de andere
levensfasen.
Daarnaast verandert onze
maatschappij vandaag de dag zeer
snel. Een belangrijke evolutie daarin
is de toenemende vergrijzing,
waardoor ook latere levensfasen
steeds belangrijker worden binnen
onderzoek en praktijk.
MULTIDIMENSIONEEL EN -DIRECTIONEEL
Multidirectionaliteit = verschillende dimensies in verschillende richtingen.
Multidimensionaliteit = verschillende dimensies die niet gelijk ontwikkelen.
Dimensies van ontwikkeling:
- Lichamelijke ontwikkeling:
o Veranderingen in lichaamsgrootte, proporties, uitzicht, functies van
lichaamssystemen, perceptuele en motorische capaciteiten en fysieke
gezondheid → begint redelijk vroeg al achteruit te gaan
- Cognitieve ontwikkeling:
o Veranderingen in intellectuele vermogens zoals; aandacht, geheugen,
academische en dagdagelijkse kennis, probleemoplossing, verbeelding,
creativiteit en taal
- Emotioneel & Sociale ontwikkeling:
o Omgaan met ontwikkelingstaken → veranderingen in emotionele
communicatie, self-begrip, kennis over anderen, interpretatie skills,
vriendschap, intieme relaties en morele redenering en gedrag
Vroeger: Traditionele zicht op de levensloop = levenstrap
Je groeit op en bereikt een plek, erna ga je terug achteruit.
3
, Leeftijdsverschillen in verwerkingssnelheid: Gaat best snel
achteruit (al vanaf 30j)
Verwerkingssnelheid die trager is zorgt ervoor dat oudere
mensen langer nodig hebben voor een bepaalde taak. Je
begint van 21 al af te takelen (20-30j = piek)
Leeftijdsverschillen in verbale bekwaamheid: Het prestatie
IQ kent 1 richting, naar beneden, terwijl het verbaal IQ in
verschillende richtingen gaat.
Leeftijd en gevoelens: naarmate de leeftijd toeneemt ervaren mensen meer positieve
gevoelens.
Veroudering; emotionele winst & cognitief verlies.
PLASTISCH
Op alle leeftijden beschikken we de vaardigheid om te leren, te veranderen,…
- Oudere mensen kunnen ook nog steeds iets leren, we verliezen deze
vaardigheide pas als we echt enorm oud zijn (een paar jaar voor de dood)
- Jongere mensen leren vlotter en onthouden beter, maar ook oudere mensen
kunnen dit nog!
Old age dependency ratio: Hoeveel mensen moeten bijdragen om de oudere
mensen te kunnen steunen (aandeel van mensen uit niet-actieve bevolking t.o.v.
actieve bevolking) → stijgt jaarlijks (=vergrijzing).
BEÏNVLOED DOOR VEELVOUDIGE, INTERAGERENDE KRACHTEN
Ontwikkeling wordt beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten en kan
worden begrepen als de evolutie van de menselijke geest binnen een gedeelde
onderneming van brein, cognitie en cultuur.
Biologische processen krijgen dus pas betekenis binnen een maatschappelijke en
culturele context.
VOORBEELD REACTIES OP MENOPAUZE
Een duidelijk voorbeeld hiervan zijn reacties op de menopauze. Voor veel vrouwen
vormt de menopauze een grote uitdaging, maar dit geldt zeker niet voor iedereen,
wat wijst op grote individuele verschillen.
Deze reacties hangen samen met de waarde die wordt gehecht aan
vruchtbaarheid en attractiviteit, en met maatschappelijke verwachtingen. In
samenlevingen waar vruchtbaarheid sterk wordt gekoppeld aan het krijgen van
kinderen, krijgt de menopauze een andere betekenis. Hoe een vrouw de menopauze
ervaart, hangt dan ook sterk af van hoe de maatschappij erover denkt.
4
