H0: Eerste hoorcollege
Wat is criminologie → wrm zo vreemd?
- Een bastard science
- Een rendezvous subject
- Strange beast
Criminaliteit
- Veranderd doorheen de jaren
- Interdisciplinair → inzichten van verschillende disciplines (politiek, sociologie, …)
- Empirische studie
2 grote projecten binnen de criminologie:
- Het Lombrosiaanse project → wat zijn de oorzaken, kenmerken van de criminaliteit
- Het gouvernementele project → beleidsmakers helpen om concrete oplossingen te
vinden. Gesubsidieerd en uitgevoerd door de staat
Definitie (Sutherland) = The study of the process of law-making, law-breaking and
law-enforcing
- Te breed: geen verschil tussen strafrecht en andere rechtstakken
- Te smal: geen aandacht voor informele/privé maatschappelijke reacties
Einddoel criminologie: schadebeperking in brede zin (voor slachtoffers, daders en
maatschappij)
2 hoofdkenmerken
- Empirisch gegronde, wetenschappelijke aanpak
- Focus op criminaliteit
3 hoofdthema’s
1. Onderzoek naar criminaliteit/daders, onveiligheid, hun oorzaken en gevolgen
→ Boek: Laub & Sampson’s (Shared Beginnings)
2. Onderzoek naar de processen van (de)criminalisering
→ Boek: Chen’s (Folk Devils and Moral Panics)
3. Onderzoek naar het criminaliteitsbeleid en maatschappelijke reacties op criminaliteit
→ Boek: Foucault’s (Surveiller et punir: La naissance de la prison)
Verschillende methodes van de onderzoeksvragen variëren
- De onderzoeksmethode
- De relatieve ontologische en epistemologische uitgangspunten
Criminologie = huis met veel kamers (verschillende disciplines, …)
,H1: Wat is criminaliteit en wat is criminologie
Wat is criminaliteit
Het materiële voorwerp: criminaliteit?
criminologie bestudeert criminaliteit en de reactie erop
Concept criminaliteit → betwist
- Normatief: x objectief, er is een verband tussen criminologie en normatieve kwesties.
Criminaliteit wordt vaak gebruikt om wantrouwen en afkeuring uit te drukken
- Complex: juridische, economische, morele vakken → ze sluiten niet volledig aan met
elkaar
Strafrechtelijke definities van stellen een anker
- Enkel op mechanische wijze
Criminaliteit = Daad of nalatigheid, die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt bestraft
via het strafrecht. Het gedrag werd door het strafwetboek en strafwetten strafbaar gesteld.
Foto 1: weten niet of het nalatigheid is of een misdrijf. Dezelfde feiten kunnen via 2
perspectieven worden bekeken
BEPERKINGEN van strafrechtelijk definities van criminaliteit:
- Gaan niet dieper in op de ware van criminaliteit (een misdrijf is een misdrijf, omdat
het strafwetboek het stelt)
- Dynamisch: veranderen doorheen de tijd, zelfde feit kan ergens anders wel/niet
strafbaar zijn
- Niet steeds duidelijk
- Verschillen tussen landen
- Gedragingen voordelig voor sociale vooruitgang
ANDERE PROBLEMEN
- Burgers en experts weten niet precies wat criminaliteit is
- Strafrecht → 2 verschillende onderdelen
- Een beperkt aantal kernmisdrijven: de misdrijven die iedereen kent
- Al het overige dat in het strafrecht is opgenomen: weinig mensen weten hier
weinig van
- Verschil tussen
- Formele criminalisering: misdrijven die niet worden vervolgd
- Daadwerkelijke criminalisering: misdrijven die als criminaliteit worden gezien
- Onmogelijkheid → strafrecht inhoudelijke te definiëren
- Strafrecht = een verloren zaak vanuit principieel oogpunt (er zijn geen
richtlijnen in al de wetten)
- Europees Hof van de Rechten van de Mens gebruikt enkel formele en
procedurele bepalingen om het strafrecht van het burgerlijke recht te
onderscheiden
,Deviant = afwijkend gedrag, het gedrag wordt niet door het strafrecht als misdrijf gezien
Constructivisme = het uitdagen van het legalisme tot nihilisme
Vanaf de jaren ‘60 hebben constructivisten strafrechtelijke definities uitgedaagd vb. volgens
Hulsman (1986) “kent criminaliteit geen ontologische realiteit”
→ Criminaliteit ligt niet aan de basis van het strafrechtelijk beleid, maar is een product
daarvan
Intussen consensus in sociale wetenschappen dat constructivisme een kern van
waarheid bevat
- Constructivistische benadering niet onverenigbaar met legalistische definities
Ook Sutherland’s definitie van criminologie heeft constructivistisch insteek
MAAR sommige constructivisten (bv. postmodernisten) vervallen in relativisme en
nihilisme
Postmodernisme
- Ze twijfelen of we de waarheid wel kunnen weten
- Er zijn geen grote universele waarheden
- Er zijn wel kleine, persoonlijke waarheden
Alternatieve definities van criminaliteit (door criminologen)
- Gevolg van conflicterende gedragsregels → verschillende groepen die verschillende
waarden hanteren → conflict als de verschillende normen niet overeenkomen
- Als het gaat om het overschrijden van mensenrechten
- Daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit eigenbelang
- Deviatie i.p.v. criminaliteit
Begrip criminaliteit afschaffen
- Vele criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke
- Veel voor afschaffing: criminaliteit = geschil tussen aanwijsbare partijen
- Positivisten ook: crime-free criminologie (visie die de focus richt op het voorkomen
van schade in plaats van crimineel gedrag)
- Zemiologen (studie van sociale schade): criminaliteit vervangen door sociale schade
- General theory of crime: Daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit
eigenbelang
Wat is criminologie
Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen
- Materieel voorwerp = studieobject, het onderwerp of de materie waar een analyse
over wordt gedaan
- MAAR: wat is het studieobject van de criminologie
- Formeel voorwerp = wijze waarop de wetenschap wordt bedreven, methode en
achterliggende theorie
, Het materiële voorwerp van de criminologie
- Fenomeen criminaliteit & onveiligheid
- De fenomenologie ervan (criminografie = criminaliteit in een bepaalde regio)
- Samenhang ervan met sociaal-structurele & individu-gebonden kenmerken
(etiologie)
- De benoeming processen van criminaliteit
- De wijze waarop de samenleving tegen de criminaliteit reageert via preventie,
misdaadbestrijding, bestraffing, nazorg en andere private reacties
- VS: criminal justice studies
PROBLEMEN
- Definitie problematisch → verandert altijd
- Vele criminologen bestuderen niet alleen statelijk gedefinieerde criminaliteit
- Deviantie/afwijkend gedrag = alternatieve term
Het formele voorwerp van de criminologie
PROBLEMEN bij het formeel voorwerp
- Multi-,pluri- en/of interdisciplinaire benadering
- Pluri/multidisciplinair: inzichten & methoden uit diverse wetenschappen
- Interdisciplinair: volledige integratie van diverse disciplines
- MAAR interdisciplinariteit is moeilijk te realiseren
→ “the criminologist does not exist who is an expert in all the disciplines which
converge in the study of crime”
- Dus geen echt bewijs van specifieke, zelfstandige discipline
- Verschillende onderzoeksbenaderingen
- Verschillende ontologische & epistemologische uitgangspunten + verschillende
methodologieën
- Verschillende onderzoeksparadigma’s
Criminologie heeft geen eigen aparte discipline
Inleiding tot de wetenschapsfilosofie
Ontologie
= zijnsleer; het zijnde
Ontologie heeft betrekking op
- De vorm & aard van werkelijkheid
- 2 extreme standpunten:
- Objectivisme/positivisme: slechts één realiteit of waarheid
- Constructivisme: meerdere realiteit of waarheden → subjectief
- Vandaag mildere vorm van constructivisme → kritisch realisme
Wat is criminologie → wrm zo vreemd?
- Een bastard science
- Een rendezvous subject
- Strange beast
Criminaliteit
- Veranderd doorheen de jaren
- Interdisciplinair → inzichten van verschillende disciplines (politiek, sociologie, …)
- Empirische studie
2 grote projecten binnen de criminologie:
- Het Lombrosiaanse project → wat zijn de oorzaken, kenmerken van de criminaliteit
- Het gouvernementele project → beleidsmakers helpen om concrete oplossingen te
vinden. Gesubsidieerd en uitgevoerd door de staat
Definitie (Sutherland) = The study of the process of law-making, law-breaking and
law-enforcing
- Te breed: geen verschil tussen strafrecht en andere rechtstakken
- Te smal: geen aandacht voor informele/privé maatschappelijke reacties
Einddoel criminologie: schadebeperking in brede zin (voor slachtoffers, daders en
maatschappij)
2 hoofdkenmerken
- Empirisch gegronde, wetenschappelijke aanpak
- Focus op criminaliteit
3 hoofdthema’s
1. Onderzoek naar criminaliteit/daders, onveiligheid, hun oorzaken en gevolgen
→ Boek: Laub & Sampson’s (Shared Beginnings)
2. Onderzoek naar de processen van (de)criminalisering
→ Boek: Chen’s (Folk Devils and Moral Panics)
3. Onderzoek naar het criminaliteitsbeleid en maatschappelijke reacties op criminaliteit
→ Boek: Foucault’s (Surveiller et punir: La naissance de la prison)
Verschillende methodes van de onderzoeksvragen variëren
- De onderzoeksmethode
- De relatieve ontologische en epistemologische uitgangspunten
Criminologie = huis met veel kamers (verschillende disciplines, …)
,H1: Wat is criminaliteit en wat is criminologie
Wat is criminaliteit
Het materiële voorwerp: criminaliteit?
criminologie bestudeert criminaliteit en de reactie erop
Concept criminaliteit → betwist
- Normatief: x objectief, er is een verband tussen criminologie en normatieve kwesties.
Criminaliteit wordt vaak gebruikt om wantrouwen en afkeuring uit te drukken
- Complex: juridische, economische, morele vakken → ze sluiten niet volledig aan met
elkaar
Strafrechtelijke definities van stellen een anker
- Enkel op mechanische wijze
Criminaliteit = Daad of nalatigheid, die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt bestraft
via het strafrecht. Het gedrag werd door het strafwetboek en strafwetten strafbaar gesteld.
Foto 1: weten niet of het nalatigheid is of een misdrijf. Dezelfde feiten kunnen via 2
perspectieven worden bekeken
BEPERKINGEN van strafrechtelijk definities van criminaliteit:
- Gaan niet dieper in op de ware van criminaliteit (een misdrijf is een misdrijf, omdat
het strafwetboek het stelt)
- Dynamisch: veranderen doorheen de tijd, zelfde feit kan ergens anders wel/niet
strafbaar zijn
- Niet steeds duidelijk
- Verschillen tussen landen
- Gedragingen voordelig voor sociale vooruitgang
ANDERE PROBLEMEN
- Burgers en experts weten niet precies wat criminaliteit is
- Strafrecht → 2 verschillende onderdelen
- Een beperkt aantal kernmisdrijven: de misdrijven die iedereen kent
- Al het overige dat in het strafrecht is opgenomen: weinig mensen weten hier
weinig van
- Verschil tussen
- Formele criminalisering: misdrijven die niet worden vervolgd
- Daadwerkelijke criminalisering: misdrijven die als criminaliteit worden gezien
- Onmogelijkheid → strafrecht inhoudelijke te definiëren
- Strafrecht = een verloren zaak vanuit principieel oogpunt (er zijn geen
richtlijnen in al de wetten)
- Europees Hof van de Rechten van de Mens gebruikt enkel formele en
procedurele bepalingen om het strafrecht van het burgerlijke recht te
onderscheiden
,Deviant = afwijkend gedrag, het gedrag wordt niet door het strafrecht als misdrijf gezien
Constructivisme = het uitdagen van het legalisme tot nihilisme
Vanaf de jaren ‘60 hebben constructivisten strafrechtelijke definities uitgedaagd vb. volgens
Hulsman (1986) “kent criminaliteit geen ontologische realiteit”
→ Criminaliteit ligt niet aan de basis van het strafrechtelijk beleid, maar is een product
daarvan
Intussen consensus in sociale wetenschappen dat constructivisme een kern van
waarheid bevat
- Constructivistische benadering niet onverenigbaar met legalistische definities
Ook Sutherland’s definitie van criminologie heeft constructivistisch insteek
MAAR sommige constructivisten (bv. postmodernisten) vervallen in relativisme en
nihilisme
Postmodernisme
- Ze twijfelen of we de waarheid wel kunnen weten
- Er zijn geen grote universele waarheden
- Er zijn wel kleine, persoonlijke waarheden
Alternatieve definities van criminaliteit (door criminologen)
- Gevolg van conflicterende gedragsregels → verschillende groepen die verschillende
waarden hanteren → conflict als de verschillende normen niet overeenkomen
- Als het gaat om het overschrijden van mensenrechten
- Daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit eigenbelang
- Deviatie i.p.v. criminaliteit
Begrip criminaliteit afschaffen
- Vele criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke
- Veel voor afschaffing: criminaliteit = geschil tussen aanwijsbare partijen
- Positivisten ook: crime-free criminologie (visie die de focus richt op het voorkomen
van schade in plaats van crimineel gedrag)
- Zemiologen (studie van sociale schade): criminaliteit vervangen door sociale schade
- General theory of crime: Daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit
eigenbelang
Wat is criminologie
Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen
- Materieel voorwerp = studieobject, het onderwerp of de materie waar een analyse
over wordt gedaan
- MAAR: wat is het studieobject van de criminologie
- Formeel voorwerp = wijze waarop de wetenschap wordt bedreven, methode en
achterliggende theorie
, Het materiële voorwerp van de criminologie
- Fenomeen criminaliteit & onveiligheid
- De fenomenologie ervan (criminografie = criminaliteit in een bepaalde regio)
- Samenhang ervan met sociaal-structurele & individu-gebonden kenmerken
(etiologie)
- De benoeming processen van criminaliteit
- De wijze waarop de samenleving tegen de criminaliteit reageert via preventie,
misdaadbestrijding, bestraffing, nazorg en andere private reacties
- VS: criminal justice studies
PROBLEMEN
- Definitie problematisch → verandert altijd
- Vele criminologen bestuderen niet alleen statelijk gedefinieerde criminaliteit
- Deviantie/afwijkend gedrag = alternatieve term
Het formele voorwerp van de criminologie
PROBLEMEN bij het formeel voorwerp
- Multi-,pluri- en/of interdisciplinaire benadering
- Pluri/multidisciplinair: inzichten & methoden uit diverse wetenschappen
- Interdisciplinair: volledige integratie van diverse disciplines
- MAAR interdisciplinariteit is moeilijk te realiseren
→ “the criminologist does not exist who is an expert in all the disciplines which
converge in the study of crime”
- Dus geen echt bewijs van specifieke, zelfstandige discipline
- Verschillende onderzoeksbenaderingen
- Verschillende ontologische & epistemologische uitgangspunten + verschillende
methodologieën
- Verschillende onderzoeksparadigma’s
Criminologie heeft geen eigen aparte discipline
Inleiding tot de wetenschapsfilosofie
Ontologie
= zijnsleer; het zijnde
Ontologie heeft betrekking op
- De vorm & aard van werkelijkheid
- 2 extreme standpunten:
- Objectivisme/positivisme: slechts één realiteit of waarheid
- Constructivisme: meerdere realiteit of waarheden → subjectief
- Vandaag mildere vorm van constructivisme → kritisch realisme
