Verbintenissen en contarctenrecht
LES 1
ALGEMENE INLEIDING
1 Basis van veel rechtstakken en het dagelijks leven
Contractenrecht vormt de kern van tal van rechtsdomeinen en speelt een grote rol in ons
dagelijks leven.
Voorbeelden van contracten: Huurcontract, Huwelijk (met vermogensrechtelijke gevolgen),
Arbeidscontract, Lening, Woning kopen (koopovereenkomst + notariële akte), Aanneming
(diensten- of bouwcontract), Bewaargeving, Vennootschap
2 Relatie met klant
Contracten bepalen de juridische verhouding tussen partijen, bv. Klant ↔ onderneming, huurder
↔ verhuurder, werknemer ↔ werkgever
Ze regelen rechten en plichten en vormen de basis voor vertrouwen en samenwerking.
3 Contractuele en extra-contractuele aansprakelijkheid
Contractuele aansprakelijkheid: wanneer iemand zijn contractuele verplichtingen niet
nakomt.
Voorbeeld: een leverancier levert te laat of helemaal niet.
1. Niet-nakoming van contractuele verplichtingen:
In een contractuele context ontstaat aansprakelijkheid wanneer een van de partijen de
verplichtingen die zijn vastgelegd in het contract niet nakomt.
Bijvoorbeeld, als een aannemer een overeenkomst heeft om een huis te bouwen en de bouw
niet volgens de specificaties en binnen de afgesproken termijn voltooit, kan de aannemer
contractueel aansprakelijk worden gesteld voor schade die de koper lijdt als gevolg van deze
schending.
2. Schadevergoeding op basis van contractuele clausules:
Contracten bevatten vaak clausules die aangeven welke remedies beschikbaar zijn in geval van
schending.
Bijvoorbeeld, een contract kan een schadeclausule bevatten waarin staat dat de schuldige
partij een schadevergoeding moet betalen als deze het contract schendt. De aansprakelijkheid
is dan gebaseerd op de contractuele voorwaarden.
-1-
,Extra-contractuele aansprakelijkheid:
1. Onrechtmatige daad:
In een extra-contractuele context ontstaat aansprakelijkheid als gevolg van onrechtmatige
daden of nalatigheid die schade toebrengen aan anderen buiten een contractuele relatie.
Bijvoorbeeld, als een automobilist roekeloos rijdt en een ongeval veroorzaakt waarbij een
voetganger gewond raakt, kan de automobilist extra-contractueel aansprakelijk worden gesteld
voor de verwondingen van de voetganger, zelfs als er geen contractuele relatie tussen hen
bestaat.
schade buiten een contractuele relatie.
Voorbeeld: verkeersongeval, burenhinder.
RECHTSHANDELING
Het sluiten van een koopcontract: Wanneer iemand een huis, auto, of ander goed koopt, wordt
er een koopcontract opgesteld. Dit is een rechtshandeling waarbij de koper en verkoper
overeenkomen om eigendom over te dragen in ruil voor betaling.
Het opstellen van een testament: Een persoon kan een testament opstellen om te bepalen hoe
zijn of haar bezittingen na overlijden worden verdeeld. Dit is een rechtshandeling die
rechtsgevolgen heeft na het overlijden van de persoon.
Het sluiten van een huwelijk: Het huwelijk is een rechtshandeling waarbij twee personen
wettelijk met elkaar in de echt worden verbonden. Hiermee ontstaan bepaalde wettelijke
rechten en verplichtingen voor de echtgenoten.
Het ondertekenen van een arbeidsovereenkomst: Wanneer een werkgever een werknemer in
dienst neemt, wordt er meestal een arbeidsovereenkomst opgesteld en ondertekend. Dit is een
rechtshandeling die de arbeidsvoorwaarden en rechten van beide partijen regelt.
Het verlenen van een volmacht: Een persoon kan een volmacht verlenen aan iemand anders om
namens hem of haar bepaalde rechtshandelingen uit te voeren. Dit is een rechtshandeling
waarmee de gemachtigde bevoegdheden krijgt om rechtshandelingen uit te voeren namens de
persoon die de volmacht verleent.
-2-
,VERBINTENIS
Verbintenis : (schuld SA en vorderingsrecht SE) = Creëert een rechtsband tussen personen
à art. 5.1 BW
Artikel 5.1. Verbintenis
Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar,
indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.
- Ontstaat krachtens de wet
- In geld waardeerbare aanspraken tot voorwerp
- Moet afdwingbaar zijn (voor de rechtbank), de schuldenaar voor de rechter kunnen
slepen.
Rechtsband tussen personen
- Personen = natuurlijke + rechtspersonen
- Minimaal 2 personen / partijen
- Mix is mogelijk (natuurlijke + rechtspersonen)
- Gevolg -> rechtsgevolgen = afdwingbaar => vorderingsrecht !
!!!! Vorderingsrecht = persoonlijke rechten
- Band tussen personen= persoonlijk recht
- Relatieve werking = blijft kleven aan een persoon Vb. persoon x moet .. betalen dus X
betaalt
- Geen volgrecht
- Contractuele vrijheid; numerus calusus beginsel = partijen mogen hun verbintenissen
zelf vormgeven, binnen de grenzen van de wet.
Huurder : vorderingsrecht.
- Eigenaar verkoopt goed -- Geen recht op goed zelf
- Vorderingsrecht tegen verhuurder
è Regels over de vorderingsrechten vinden we terug in het verbintenissenrecht (boek 5 BW)
ZAKELIJK RECHT
Art. 3.3. Gesloten stelsel van zakelijke rechten Enkel de wetgever kan zakelijke rechten creëren.
- Recht op een zaak
- Absolute werking; werkt tegen alle personen
-3-
, - Volgrecht op goed
® Schuldeiser (SE): heeft een vorderingsrecht of schuldvordering tegenover de
schuldenaar.
® Schuldenaar (SA): heeft een schuld of verplichting tegenover de schuldeiser.
® Verbintenis: is de juridische band tussen beiden; ze maakt de
prestatie afdwingbaar.
DUS: Verbintenis = schuld (voor SA) + vorderingsrecht (voor SE)
Vorderingsrecht Zakelijk recht
Band tussen personen Recht op een zaak
Relatieve werking Absolute werking
Contractuele vrijheid Limitatief opgesomd in de wet
= persoonlijke rechten
VERBINTENIS ONTSTAAT UIT DE WET
art 5.3 BW
Art. 5.3. Bronnen van verbintenissen en draagwijdte van de bepalingen Verbintenissen ontstaan
uit een rechtshandeling, uit een oneigenlijk contract, uit de buitencontractuele
aansprakelijkheid of uit de wet.
De bepalingen van dit boek zijn van aanvullend recht tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan
blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk een karakter van dwingend recht of van openbare orde
hebben.
Wet bepaalt of er een verbintenis ontstaat
1. Verbintenis uit rechtshandelingen Art 1.3 BW
Art. 1.3. Rechtshandeling
-4-
LES 1
ALGEMENE INLEIDING
1 Basis van veel rechtstakken en het dagelijks leven
Contractenrecht vormt de kern van tal van rechtsdomeinen en speelt een grote rol in ons
dagelijks leven.
Voorbeelden van contracten: Huurcontract, Huwelijk (met vermogensrechtelijke gevolgen),
Arbeidscontract, Lening, Woning kopen (koopovereenkomst + notariële akte), Aanneming
(diensten- of bouwcontract), Bewaargeving, Vennootschap
2 Relatie met klant
Contracten bepalen de juridische verhouding tussen partijen, bv. Klant ↔ onderneming, huurder
↔ verhuurder, werknemer ↔ werkgever
Ze regelen rechten en plichten en vormen de basis voor vertrouwen en samenwerking.
3 Contractuele en extra-contractuele aansprakelijkheid
Contractuele aansprakelijkheid: wanneer iemand zijn contractuele verplichtingen niet
nakomt.
Voorbeeld: een leverancier levert te laat of helemaal niet.
1. Niet-nakoming van contractuele verplichtingen:
In een contractuele context ontstaat aansprakelijkheid wanneer een van de partijen de
verplichtingen die zijn vastgelegd in het contract niet nakomt.
Bijvoorbeeld, als een aannemer een overeenkomst heeft om een huis te bouwen en de bouw
niet volgens de specificaties en binnen de afgesproken termijn voltooit, kan de aannemer
contractueel aansprakelijk worden gesteld voor schade die de koper lijdt als gevolg van deze
schending.
2. Schadevergoeding op basis van contractuele clausules:
Contracten bevatten vaak clausules die aangeven welke remedies beschikbaar zijn in geval van
schending.
Bijvoorbeeld, een contract kan een schadeclausule bevatten waarin staat dat de schuldige
partij een schadevergoeding moet betalen als deze het contract schendt. De aansprakelijkheid
is dan gebaseerd op de contractuele voorwaarden.
-1-
,Extra-contractuele aansprakelijkheid:
1. Onrechtmatige daad:
In een extra-contractuele context ontstaat aansprakelijkheid als gevolg van onrechtmatige
daden of nalatigheid die schade toebrengen aan anderen buiten een contractuele relatie.
Bijvoorbeeld, als een automobilist roekeloos rijdt en een ongeval veroorzaakt waarbij een
voetganger gewond raakt, kan de automobilist extra-contractueel aansprakelijk worden gesteld
voor de verwondingen van de voetganger, zelfs als er geen contractuele relatie tussen hen
bestaat.
schade buiten een contractuele relatie.
Voorbeeld: verkeersongeval, burenhinder.
RECHTSHANDELING
Het sluiten van een koopcontract: Wanneer iemand een huis, auto, of ander goed koopt, wordt
er een koopcontract opgesteld. Dit is een rechtshandeling waarbij de koper en verkoper
overeenkomen om eigendom over te dragen in ruil voor betaling.
Het opstellen van een testament: Een persoon kan een testament opstellen om te bepalen hoe
zijn of haar bezittingen na overlijden worden verdeeld. Dit is een rechtshandeling die
rechtsgevolgen heeft na het overlijden van de persoon.
Het sluiten van een huwelijk: Het huwelijk is een rechtshandeling waarbij twee personen
wettelijk met elkaar in de echt worden verbonden. Hiermee ontstaan bepaalde wettelijke
rechten en verplichtingen voor de echtgenoten.
Het ondertekenen van een arbeidsovereenkomst: Wanneer een werkgever een werknemer in
dienst neemt, wordt er meestal een arbeidsovereenkomst opgesteld en ondertekend. Dit is een
rechtshandeling die de arbeidsvoorwaarden en rechten van beide partijen regelt.
Het verlenen van een volmacht: Een persoon kan een volmacht verlenen aan iemand anders om
namens hem of haar bepaalde rechtshandelingen uit te voeren. Dit is een rechtshandeling
waarmee de gemachtigde bevoegdheden krijgt om rechtshandelingen uit te voeren namens de
persoon die de volmacht verleent.
-2-
,VERBINTENIS
Verbintenis : (schuld SA en vorderingsrecht SE) = Creëert een rechtsband tussen personen
à art. 5.1 BW
Artikel 5.1. Verbintenis
Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar,
indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.
- Ontstaat krachtens de wet
- In geld waardeerbare aanspraken tot voorwerp
- Moet afdwingbaar zijn (voor de rechtbank), de schuldenaar voor de rechter kunnen
slepen.
Rechtsband tussen personen
- Personen = natuurlijke + rechtspersonen
- Minimaal 2 personen / partijen
- Mix is mogelijk (natuurlijke + rechtspersonen)
- Gevolg -> rechtsgevolgen = afdwingbaar => vorderingsrecht !
!!!! Vorderingsrecht = persoonlijke rechten
- Band tussen personen= persoonlijk recht
- Relatieve werking = blijft kleven aan een persoon Vb. persoon x moet .. betalen dus X
betaalt
- Geen volgrecht
- Contractuele vrijheid; numerus calusus beginsel = partijen mogen hun verbintenissen
zelf vormgeven, binnen de grenzen van de wet.
Huurder : vorderingsrecht.
- Eigenaar verkoopt goed -- Geen recht op goed zelf
- Vorderingsrecht tegen verhuurder
è Regels over de vorderingsrechten vinden we terug in het verbintenissenrecht (boek 5 BW)
ZAKELIJK RECHT
Art. 3.3. Gesloten stelsel van zakelijke rechten Enkel de wetgever kan zakelijke rechten creëren.
- Recht op een zaak
- Absolute werking; werkt tegen alle personen
-3-
, - Volgrecht op goed
® Schuldeiser (SE): heeft een vorderingsrecht of schuldvordering tegenover de
schuldenaar.
® Schuldenaar (SA): heeft een schuld of verplichting tegenover de schuldeiser.
® Verbintenis: is de juridische band tussen beiden; ze maakt de
prestatie afdwingbaar.
DUS: Verbintenis = schuld (voor SA) + vorderingsrecht (voor SE)
Vorderingsrecht Zakelijk recht
Band tussen personen Recht op een zaak
Relatieve werking Absolute werking
Contractuele vrijheid Limitatief opgesomd in de wet
= persoonlijke rechten
VERBINTENIS ONTSTAAT UIT DE WET
art 5.3 BW
Art. 5.3. Bronnen van verbintenissen en draagwijdte van de bepalingen Verbintenissen ontstaan
uit een rechtshandeling, uit een oneigenlijk contract, uit de buitencontractuele
aansprakelijkheid of uit de wet.
De bepalingen van dit boek zijn van aanvullend recht tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan
blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk een karakter van dwingend recht of van openbare orde
hebben.
Wet bepaalt of er een verbintenis ontstaat
1. Verbintenis uit rechtshandelingen Art 1.3 BW
Art. 1.3. Rechtshandeling
-4-
