Ethiek
Examen - Les 1
Wat is ethiek?
Het doel is om een beter mens te worden. Je kan altijd verbeteren in je denken, kunnen en zijn. -> integer professional.
Op die manier heb je de bouwstenen om een goede journalist te worden.
Ethiek denkt na over de waarden (moraliteit of zedelijkheid) van de samenleving zodat recht deze kan vastleggen in regels in
een poging tot maatschappelijke ordening. Niet alles is of kan in regels vastgelegd worden. Niet op alles is een antwoord,
daarom moeten we nadenken over wat verantwoord is en wat niet. Dit doen ze onder anderen door de historische
moraalsystemen te bekijken.
Ethiek is geen zedekunde. Zedekunde richt zich meer op de toepassing van de ethische principes. Het is meer praktisch
gericht dan de ethiek. Ethiek is een filosofische studie die nadenkt over de normen en de waarden, terwijl de zedekunde deze
toepast in de praktijk.
• Beroepsethiek = hoe ga ik om met iemand zijn gegevens?, deontologische code, hoe wil ik meewerken aan goede
en integere journalistiek?, etc.
• Bedrijfsethiek = wat is de visie van het bedrijf?, Welke normen gelden er?, etc.
• Economische ethiek = hoe gaan we de economie organiseren zodat het zo veel mogelijk mensen te goede komt?,
etc.
Het terrein en de kernbegrippen
Integriteit is het kernwoord. In je professionele rol, in je dagelijks functioneren, morele kwesties, tegenover andere
levensbeschouwingen.
Denkgereedschappen
Een ethicus heeft verschillende gereedschappen nodig om zijn beroep te kunnen uitvoeren. Deze gebruikt hij om
integriteitsvraagstukken te benoemen, analyseren en erover te communiceren, het perspectief te verbreden, gecompliceerde
verbanden te ontrafelen en te zoeken naar oplossingen.
Zoals een loodgieter zijn letterlijke gereedschapskist nodig heeft.
- Begrippen
- Concepten
- Argumenten
- Analysemodellen
Het is belangrijk dat ethici nadenken over hoe ze naar de werkelijkheid kijken. Eerst zien, spreken en dan pas handelen.
Het is niet altijd gemakkelijk om te kijken naar complexe situaties. Zaken worden anders voorgesteld dan ze zijn of de
voorstelling is zo beperkt dat mensen een onvolledige blik krijgen.
Media heeft hier een zeer belangrijke rol in. Zij bepalen de blik en het frame dat de maatschappij te zien krijgt.
- Ze doen dat door beelden te verspreiden waarin de werkelijkheid niet gerepresenteerd is.
- Door hun woorden niet altijd te wegen. Kritiek <-> feedback Dat gebeurt in twee richtingen. Woorden worden
maken feiten zwaarder of stellen het net minder erg voor dan het is.
De ethiek wil aan de hand van de denkgereedschappen willen ze:
- Rekening houden met meer waarden en belangen.
- Meer rekening houden met het verleden en de gevolgen.
- Rekening houden met meer perspectieven en alternatieven.
- Beter bestand tegen kritiek omdat je gewikt en gewogen hebt.
,Moraal
Moraal komt van het Latijn ‘mores’ wat zede of gewoonte betekent.
Hierbij voelt het onderwerp zich verplicht zich aan te passen aan de mondiale normen en waarden.
Waarden = wat men belangrijk acht in de maatschappij. Principes of idealen meestal algemeen en vaag.
Normen = (on)geschreven gedragsregels waar ieder zich aan dient te houden. Concreter dan waarden.
-> deze (vooral de normen) hangen sterk af van:
- De periode waarin geleefd wordt. Afhankelijk van de tijdsperiode worden andere normen belangrijker.
- De omgeving.
- De natuur door biologische- (basis van de menselijke natuur) en psychische factoren (beïnvloeden hoe mensen
denken).
- Religie of ideologie
Vooral de innerlijke overtuiging is hierbij erg van belang.
Normen beïnvloeden de professionele context. Ze dienen als richtlijn voor het gedrag en de interactie tussen
mensen ook in de werkomgeving. Ze stellen niet enkel het acceptabel gedrag vast, maar organiseren ook de sector.
, Ethiek
Examen - Les 2
Integriteit
Integriteit is professionele verantwoordelijkheid in verband met wat ethisch juist wordt geacht. Dit doe je op een proactieve
manier door onderwerpen aan de oppervlakte te brengen (creatief en op je eigen manier). Dat is de verantwoordelijkheid die
je draagt als journalist.
Het gaat hierbij niet enkel over de maatschappelijke waarden en normen, maar ook over je eigen gevoel. Wat acht jij als het
goede en ga je proberen na te streven? Vlees eten is maatschappelijk verantwoord, maar vind jij dat ook?
Dit alles heeft betrekking op de kritische blik die een journalist moet hebben. Je doet kritisch en verantwoordelijk je werk
door rekening te houden met ieders belangen. Je maakt als journalist uit wat geoorloofd en toelaatbaar is om de juiste
berichten op de juiste manier te kunnen delen.
Kan ik deze beelden tonen op televisie?, gebruik ik genocide of oorlog?, filmen van een ongeval, etc.
Journalist besmeerd haar gezicht met modder om zicht in de situatie in te leven -> niet realistisch en verkeerd beeld van de
werkelijkheid.
Je bent een integer professional als je:
- Het moreel gebied van een situatie kan herkennen.
- Relevante informatie en argumenten kan afwegen.
- Je beslissing kan verantwoorden.
- Je beslissingen in de praktijk kan brengen.
- Beslissingen terugkoppelen. Reflecteren of de beslissing goed was en wat je in de toekomst zou doen.
- Persoonlijke moraal continu verbeteren.
Ook in de privésfeer is het belangrijk je ethisch juist te gedragen. Je baas kan en mag je ontslagen voor dingen dat je in de
privésfeer doet. Zeker binnen het beroep als journalist. Tom Waes kan ontslagen worden door dronken te rijden en hierdoor
zijn voorbeeldfunctie niet te hanteren.
Morele oordelingsvorming
Hoe weet je wanneer een beslissing juist is of wanneer iets een moreel probleem is?
Onze waarden en normen, de wet, pro en contra, etc. bepalen wat we maatschappelijk als juist of fout zien, maar zijn niet
voldoende om te bepalen of iets moreel juist is. Vroeger mocht men roken tijdens de zwangerschap
Je moet de ander behandelen zoals je zelf behandelt wil worden. Je behandelt ze respectvol en rechtvaardig. Je houdt
rekening met de rechten en belangen van al de betrokkenen. Als je iemand zijn belangen of rechten schaadt is het niet meer
moreel correct.
-> elke cultuur heeft andere gedachten over waarden en normen. Bij ons is het oké om een hand te geven, terwijl de
islamitische cultuur dit buiten familie ziet als schending van privacy en religieuze normen.
Voldoende rekening houden met anderen is niet altijd zo gemakkelijk. Hier bestaat een stappenplan voor: volgende les.
Moreel juist = handelen naar de rechten en belangen van zo veel mogelijk betrokkenen.
Moreel probleem = de rechten en belangen van één of meerdere betrokkenen staan onder druk.
!! opletten voor de onzichtbare betrokkenen !! vrouwen van de BV’s waar naaktbeelden over verspreid werden.
Morele problemen in de journalistieke wereld: je voorkeur van ploeg laten merken, desinformatie, roddelpers, anonieme
klachten publiceren, spottende cartoons, meedoen aan reclame, etc.
Examen - Les 1
Wat is ethiek?
Het doel is om een beter mens te worden. Je kan altijd verbeteren in je denken, kunnen en zijn. -> integer professional.
Op die manier heb je de bouwstenen om een goede journalist te worden.
Ethiek denkt na over de waarden (moraliteit of zedelijkheid) van de samenleving zodat recht deze kan vastleggen in regels in
een poging tot maatschappelijke ordening. Niet alles is of kan in regels vastgelegd worden. Niet op alles is een antwoord,
daarom moeten we nadenken over wat verantwoord is en wat niet. Dit doen ze onder anderen door de historische
moraalsystemen te bekijken.
Ethiek is geen zedekunde. Zedekunde richt zich meer op de toepassing van de ethische principes. Het is meer praktisch
gericht dan de ethiek. Ethiek is een filosofische studie die nadenkt over de normen en de waarden, terwijl de zedekunde deze
toepast in de praktijk.
• Beroepsethiek = hoe ga ik om met iemand zijn gegevens?, deontologische code, hoe wil ik meewerken aan goede
en integere journalistiek?, etc.
• Bedrijfsethiek = wat is de visie van het bedrijf?, Welke normen gelden er?, etc.
• Economische ethiek = hoe gaan we de economie organiseren zodat het zo veel mogelijk mensen te goede komt?,
etc.
Het terrein en de kernbegrippen
Integriteit is het kernwoord. In je professionele rol, in je dagelijks functioneren, morele kwesties, tegenover andere
levensbeschouwingen.
Denkgereedschappen
Een ethicus heeft verschillende gereedschappen nodig om zijn beroep te kunnen uitvoeren. Deze gebruikt hij om
integriteitsvraagstukken te benoemen, analyseren en erover te communiceren, het perspectief te verbreden, gecompliceerde
verbanden te ontrafelen en te zoeken naar oplossingen.
Zoals een loodgieter zijn letterlijke gereedschapskist nodig heeft.
- Begrippen
- Concepten
- Argumenten
- Analysemodellen
Het is belangrijk dat ethici nadenken over hoe ze naar de werkelijkheid kijken. Eerst zien, spreken en dan pas handelen.
Het is niet altijd gemakkelijk om te kijken naar complexe situaties. Zaken worden anders voorgesteld dan ze zijn of de
voorstelling is zo beperkt dat mensen een onvolledige blik krijgen.
Media heeft hier een zeer belangrijke rol in. Zij bepalen de blik en het frame dat de maatschappij te zien krijgt.
- Ze doen dat door beelden te verspreiden waarin de werkelijkheid niet gerepresenteerd is.
- Door hun woorden niet altijd te wegen. Kritiek <-> feedback Dat gebeurt in twee richtingen. Woorden worden
maken feiten zwaarder of stellen het net minder erg voor dan het is.
De ethiek wil aan de hand van de denkgereedschappen willen ze:
- Rekening houden met meer waarden en belangen.
- Meer rekening houden met het verleden en de gevolgen.
- Rekening houden met meer perspectieven en alternatieven.
- Beter bestand tegen kritiek omdat je gewikt en gewogen hebt.
,Moraal
Moraal komt van het Latijn ‘mores’ wat zede of gewoonte betekent.
Hierbij voelt het onderwerp zich verplicht zich aan te passen aan de mondiale normen en waarden.
Waarden = wat men belangrijk acht in de maatschappij. Principes of idealen meestal algemeen en vaag.
Normen = (on)geschreven gedragsregels waar ieder zich aan dient te houden. Concreter dan waarden.
-> deze (vooral de normen) hangen sterk af van:
- De periode waarin geleefd wordt. Afhankelijk van de tijdsperiode worden andere normen belangrijker.
- De omgeving.
- De natuur door biologische- (basis van de menselijke natuur) en psychische factoren (beïnvloeden hoe mensen
denken).
- Religie of ideologie
Vooral de innerlijke overtuiging is hierbij erg van belang.
Normen beïnvloeden de professionele context. Ze dienen als richtlijn voor het gedrag en de interactie tussen
mensen ook in de werkomgeving. Ze stellen niet enkel het acceptabel gedrag vast, maar organiseren ook de sector.
, Ethiek
Examen - Les 2
Integriteit
Integriteit is professionele verantwoordelijkheid in verband met wat ethisch juist wordt geacht. Dit doe je op een proactieve
manier door onderwerpen aan de oppervlakte te brengen (creatief en op je eigen manier). Dat is de verantwoordelijkheid die
je draagt als journalist.
Het gaat hierbij niet enkel over de maatschappelijke waarden en normen, maar ook over je eigen gevoel. Wat acht jij als het
goede en ga je proberen na te streven? Vlees eten is maatschappelijk verantwoord, maar vind jij dat ook?
Dit alles heeft betrekking op de kritische blik die een journalist moet hebben. Je doet kritisch en verantwoordelijk je werk
door rekening te houden met ieders belangen. Je maakt als journalist uit wat geoorloofd en toelaatbaar is om de juiste
berichten op de juiste manier te kunnen delen.
Kan ik deze beelden tonen op televisie?, gebruik ik genocide of oorlog?, filmen van een ongeval, etc.
Journalist besmeerd haar gezicht met modder om zicht in de situatie in te leven -> niet realistisch en verkeerd beeld van de
werkelijkheid.
Je bent een integer professional als je:
- Het moreel gebied van een situatie kan herkennen.
- Relevante informatie en argumenten kan afwegen.
- Je beslissing kan verantwoorden.
- Je beslissingen in de praktijk kan brengen.
- Beslissingen terugkoppelen. Reflecteren of de beslissing goed was en wat je in de toekomst zou doen.
- Persoonlijke moraal continu verbeteren.
Ook in de privésfeer is het belangrijk je ethisch juist te gedragen. Je baas kan en mag je ontslagen voor dingen dat je in de
privésfeer doet. Zeker binnen het beroep als journalist. Tom Waes kan ontslagen worden door dronken te rijden en hierdoor
zijn voorbeeldfunctie niet te hanteren.
Morele oordelingsvorming
Hoe weet je wanneer een beslissing juist is of wanneer iets een moreel probleem is?
Onze waarden en normen, de wet, pro en contra, etc. bepalen wat we maatschappelijk als juist of fout zien, maar zijn niet
voldoende om te bepalen of iets moreel juist is. Vroeger mocht men roken tijdens de zwangerschap
Je moet de ander behandelen zoals je zelf behandelt wil worden. Je behandelt ze respectvol en rechtvaardig. Je houdt
rekening met de rechten en belangen van al de betrokkenen. Als je iemand zijn belangen of rechten schaadt is het niet meer
moreel correct.
-> elke cultuur heeft andere gedachten over waarden en normen. Bij ons is het oké om een hand te geven, terwijl de
islamitische cultuur dit buiten familie ziet als schending van privacy en religieuze normen.
Voldoende rekening houden met anderen is niet altijd zo gemakkelijk. Hier bestaat een stappenplan voor: volgende les.
Moreel juist = handelen naar de rechten en belangen van zo veel mogelijk betrokkenen.
Moreel probleem = de rechten en belangen van één of meerdere betrokkenen staan onder druk.
!! opletten voor de onzichtbare betrokkenen !! vrouwen van de BV’s waar naaktbeelden over verspreid werden.
Morele problemen in de journalistieke wereld: je voorkeur van ploeg laten merken, desinformatie, roddelpers, anonieme
klachten publiceren, spottende cartoons, meedoen aan reclame, etc.
