Goedaardige aandoeningen galblaas
Lever:
Dagelijks 1 liter gal produceren
Exacte hoeveelheid afh v: dieet, gezondheid van lever
Continu process
Essentieel voor vertering + vetopname
Hepatocyten -> gal produceren
80% v lever massa
Gal -> galcanaliculi -> grotere galwegen -> galblaas / direct naar dunne darm via d hepaticus communis
D hepaticus communis -> d choledochus
Galblaas:
Opslag + concentratie van gal (water verwijderen)
Wanneer er geen onmiddelijke vertering nodig is
Extra hepatische galwegen:
Gal van lever -> dunne darm
D choledochus loopt deels intrapancreatisch -> ductus pancreaticus vervoegen
Ampula van vater
Ampula van vater:
Draineren van gal en pancreassappen aan mediale boord van duodenum deel 2
Retroperitoneaal gelegen
Gal: geel groene vloeistof
-water
-galzouten
-cholesterol
-bilirubine
-andere stoffen
Functie:
Veerteren van 3 macronutriënten
-koolhydraten
-eiwitten
-vetten
Emulsifiëren + verteren van vetten
Billirubine van rbc afbraak product -> kleur aan gal geven
Vertering
Voedsel aanwzig in dundarm -> galblaas samentrekken -> gal uitdrijven
Dunne darm binnen komen via sfincter van odi
*sfincter van odi: klep rond ampulla van vater
Openen door stimulatie cholecystikine
Geproduceerd wanneer vetrijk voedsel in duodenum komt
Gal helpt bij afbraak en emulsificatie van vetten
Lipase efficiënter werken
Vetzuren + vetoplosbare vit opnemen (ADEK)
Groot deel gereabsorbeerd in ileum -> venae portae -> lever -> hergebruik
,= enteroheptische cyclus
Cholecystolithias
= gallstone disease
Galstenen in de galblaas
15% van de bevolking
Incidentie stijgt met leeftijd, vrouwen
25% v vrouwen boven de 50 jaar heeft galstenen
Galstenen gevormd door verstoorde balans van stoffen waaruit gal ontstaat
Ophoping van steenvormige deeltjes
Sludje (modder) / galstenen in galblaas
3 manieren
-lever meer cholesterol afscheiden dan opgelost kan worden door de aanwezigheid van galzouten
=> cholesterol kristallen
=> cholesterolstenen
= meest voorkomend
-onvoldoende lediging van de galblaas
Niet regelmatig / onvolledig samentekken -> gal stagneren -> stenen
-lever meer bilirubine produceren dan normaal
=> pigment stenen: donkerder van kleur door hoge concentratie calcium bilirubinaat
Bv chronische hemodialyse
Vergelijkbare klinische presentatie en behandeling
Risicofactoren
-leeftjd en geslacht
,Vrouwen tijdens vruchtbare leeftijd -> oestrogeen verhoogt cholesterolniveaus in gal
-obesitas:
Overgewicht -> hoeveelheid cholesterol in gal verhogen -> vorming van galstenen
-dieet en parenterale voeding:
Dieet -> vet en cholesterol, weinig vezels
-snel gewichtsverlies:
Extreem gewichtsverlies -> verstoring van galbalans -> verhoogd risico op galstenen
-diabetis:
Verhoogd risico door hogere niveaus van vetzuren in het bloed
-hypertrigylceridemie
-gebruik van fibraten als behandeling voor hyperlipidemie
-genetica: ergelijk, familiaal, raciale factoen
Klinische presentatie
Billaire koliek
= intense en afnemende pijn die een half uur – !! 6 uur aanhoudt (moet minder dan 6 uur zijn)
Gelokaliseerd in boven buik; vooral in re hypochonder en soms in epigastrium
Pijn bandvormig uitstralen naar rug toe
Ook tussen schouder bladen
Bewegingsdrang
Onrustig gevoel
Zoeken naar ideale positie om pijn te verzachten
(-) nausea en braken
Trigger: vetrijke maaltijd
Oorzaak:= blaascontractie en verhoogde druk in galblaas
Soms niet specifieke symptomen:
-dyspepsie
-nausea
-opgeblazen gevoel
-abdominaal ongemak
=> denk aan dd
Meerderheid van pt zal nooit symptomen vertonen
Geen behandeling nodig
Cholecystolithiase aanwezig -> 2% kans per jaar dat je symptomen krijgen
Symptomatische lithias moet behandeld worden!!
70% herhaald zich binnen 70j
Klinisch onderzoek
Positief cystisch punt / teken van murphy
+ -> dan samen met andere klinsiche symptomen, onderzoeken diagnose stellen
- -> cholecystolithiase niet uitgesloten -> aanvullend onderzoek nodig
, Atypische symptomen: lichamelijk onderzoek minder specifiek
Differentieel diagnose
-choledocholithiasis
-gastro-duodenaal ulcus
-hiatus hernia
-colonpathologie
-renale / urologische pathologie: nierkoliek
-musculoskeletale / osteo articularie aandoening bv slipping rib
-Myocardinfarct
-pleurapijn
-leveraandoening
-pancreas pathologie bv acute pancreatitis
Diagnose
Klinisch vermoeden -> beeldvorming + labo onderzoeken
Echografie
= gouden standaard voor detectie van galstenen
Gevoeligheid en specificiteit van 98%
Aanwezigheid van galstenen / sludge, dikte van galblaas wand en galblaas diltatie aantonen
-1 / meerdere htyperechogene structuren met acoestische schaduw
-mobiele structuren in galblaas bij verandering van houding pt
-aanwezigheid van sludge (modder) zonder duidelijke cholecystolithiasis
Aanvullende medische beeldvorming
Ct scan -> bij verwikkelde gevallen meer info
Mri scan / MRCP -> nuttig bij het beoordelen van galwegen + opsporen choledocholithiasis
EUS: gedetailleerde beeldvorming galwegen wanneer echo onvoldoende info geeft
Laboratorium onderzoek
Biochemisch helpen om diagnose te bevestigen + complicaties te evalueren
-ontstekingsparameters: wbc en CRP gestegen
-leverfunctie testen: totale en directe bilirubine, transaminase, alkalisch fosfatase en ggt
-pancreasenzymen: lipase en amylase bij vermoeden van pancreascomplicatie
Behandeling symptomatishce cholecystolithiasis
Medicamentueze behandeling
-pijnstillers
-spasmolytica
NSAID: pijnverlichting + verminderen van ontstekingsreactie
Heelkundige behandeling
Laparoscopische cholecystectomie via dagchirurgie
Morbiditeit laag
Meeste pt herstellen zonder ernstige complicaties -> kunnen binnen enkele dagen – 2 weken terug normale
activiteiten hervatten
Complicaties van cholecystolithiasis
Lever:
Dagelijks 1 liter gal produceren
Exacte hoeveelheid afh v: dieet, gezondheid van lever
Continu process
Essentieel voor vertering + vetopname
Hepatocyten -> gal produceren
80% v lever massa
Gal -> galcanaliculi -> grotere galwegen -> galblaas / direct naar dunne darm via d hepaticus communis
D hepaticus communis -> d choledochus
Galblaas:
Opslag + concentratie van gal (water verwijderen)
Wanneer er geen onmiddelijke vertering nodig is
Extra hepatische galwegen:
Gal van lever -> dunne darm
D choledochus loopt deels intrapancreatisch -> ductus pancreaticus vervoegen
Ampula van vater
Ampula van vater:
Draineren van gal en pancreassappen aan mediale boord van duodenum deel 2
Retroperitoneaal gelegen
Gal: geel groene vloeistof
-water
-galzouten
-cholesterol
-bilirubine
-andere stoffen
Functie:
Veerteren van 3 macronutriënten
-koolhydraten
-eiwitten
-vetten
Emulsifiëren + verteren van vetten
Billirubine van rbc afbraak product -> kleur aan gal geven
Vertering
Voedsel aanwzig in dundarm -> galblaas samentrekken -> gal uitdrijven
Dunne darm binnen komen via sfincter van odi
*sfincter van odi: klep rond ampulla van vater
Openen door stimulatie cholecystikine
Geproduceerd wanneer vetrijk voedsel in duodenum komt
Gal helpt bij afbraak en emulsificatie van vetten
Lipase efficiënter werken
Vetzuren + vetoplosbare vit opnemen (ADEK)
Groot deel gereabsorbeerd in ileum -> venae portae -> lever -> hergebruik
,= enteroheptische cyclus
Cholecystolithias
= gallstone disease
Galstenen in de galblaas
15% van de bevolking
Incidentie stijgt met leeftijd, vrouwen
25% v vrouwen boven de 50 jaar heeft galstenen
Galstenen gevormd door verstoorde balans van stoffen waaruit gal ontstaat
Ophoping van steenvormige deeltjes
Sludje (modder) / galstenen in galblaas
3 manieren
-lever meer cholesterol afscheiden dan opgelost kan worden door de aanwezigheid van galzouten
=> cholesterol kristallen
=> cholesterolstenen
= meest voorkomend
-onvoldoende lediging van de galblaas
Niet regelmatig / onvolledig samentekken -> gal stagneren -> stenen
-lever meer bilirubine produceren dan normaal
=> pigment stenen: donkerder van kleur door hoge concentratie calcium bilirubinaat
Bv chronische hemodialyse
Vergelijkbare klinische presentatie en behandeling
Risicofactoren
-leeftjd en geslacht
,Vrouwen tijdens vruchtbare leeftijd -> oestrogeen verhoogt cholesterolniveaus in gal
-obesitas:
Overgewicht -> hoeveelheid cholesterol in gal verhogen -> vorming van galstenen
-dieet en parenterale voeding:
Dieet -> vet en cholesterol, weinig vezels
-snel gewichtsverlies:
Extreem gewichtsverlies -> verstoring van galbalans -> verhoogd risico op galstenen
-diabetis:
Verhoogd risico door hogere niveaus van vetzuren in het bloed
-hypertrigylceridemie
-gebruik van fibraten als behandeling voor hyperlipidemie
-genetica: ergelijk, familiaal, raciale factoen
Klinische presentatie
Billaire koliek
= intense en afnemende pijn die een half uur – !! 6 uur aanhoudt (moet minder dan 6 uur zijn)
Gelokaliseerd in boven buik; vooral in re hypochonder en soms in epigastrium
Pijn bandvormig uitstralen naar rug toe
Ook tussen schouder bladen
Bewegingsdrang
Onrustig gevoel
Zoeken naar ideale positie om pijn te verzachten
(-) nausea en braken
Trigger: vetrijke maaltijd
Oorzaak:= blaascontractie en verhoogde druk in galblaas
Soms niet specifieke symptomen:
-dyspepsie
-nausea
-opgeblazen gevoel
-abdominaal ongemak
=> denk aan dd
Meerderheid van pt zal nooit symptomen vertonen
Geen behandeling nodig
Cholecystolithiase aanwezig -> 2% kans per jaar dat je symptomen krijgen
Symptomatische lithias moet behandeld worden!!
70% herhaald zich binnen 70j
Klinisch onderzoek
Positief cystisch punt / teken van murphy
+ -> dan samen met andere klinsiche symptomen, onderzoeken diagnose stellen
- -> cholecystolithiase niet uitgesloten -> aanvullend onderzoek nodig
, Atypische symptomen: lichamelijk onderzoek minder specifiek
Differentieel diagnose
-choledocholithiasis
-gastro-duodenaal ulcus
-hiatus hernia
-colonpathologie
-renale / urologische pathologie: nierkoliek
-musculoskeletale / osteo articularie aandoening bv slipping rib
-Myocardinfarct
-pleurapijn
-leveraandoening
-pancreas pathologie bv acute pancreatitis
Diagnose
Klinisch vermoeden -> beeldvorming + labo onderzoeken
Echografie
= gouden standaard voor detectie van galstenen
Gevoeligheid en specificiteit van 98%
Aanwezigheid van galstenen / sludge, dikte van galblaas wand en galblaas diltatie aantonen
-1 / meerdere htyperechogene structuren met acoestische schaduw
-mobiele structuren in galblaas bij verandering van houding pt
-aanwezigheid van sludge (modder) zonder duidelijke cholecystolithiasis
Aanvullende medische beeldvorming
Ct scan -> bij verwikkelde gevallen meer info
Mri scan / MRCP -> nuttig bij het beoordelen van galwegen + opsporen choledocholithiasis
EUS: gedetailleerde beeldvorming galwegen wanneer echo onvoldoende info geeft
Laboratorium onderzoek
Biochemisch helpen om diagnose te bevestigen + complicaties te evalueren
-ontstekingsparameters: wbc en CRP gestegen
-leverfunctie testen: totale en directe bilirubine, transaminase, alkalisch fosfatase en ggt
-pancreasenzymen: lipase en amylase bij vermoeden van pancreascomplicatie
Behandeling symptomatishce cholecystolithiasis
Medicamentueze behandeling
-pijnstillers
-spasmolytica
NSAID: pijnverlichting + verminderen van ontstekingsreactie
Heelkundige behandeling
Laparoscopische cholecystectomie via dagchirurgie
Morbiditeit laag
Meeste pt herstellen zonder ernstige complicaties -> kunnen binnen enkele dagen – 2 weken terug normale
activiteiten hervatten
Complicaties van cholecystolithiasis
