ANATOMIE – 1e semester 1e bachelor
INLEIDING
Anatomische streken van het menselijk lichaam
- Cefale gebied: het hoofd
- Cervicale gebied: de halsstreek
- Bovenste membrum
- Onderste membrum
- De romp
o Thorax of borstholte
o Abdomen of buikholte en rug
o Pelvis of kleine bekken
o Perineum de uitwendige geslachtsorganen
- Regio axillaris of okselstreek
- Fossa axilalris of okselholte
- Regio cubitalis of elleboogstreek
- Fossa cubitalis of elleboogplooi
- Lumbale gebied
- Gluteale gebied (been)
- Fossa poplitea of knieholte
Het gebied van de pelvis en abdomen kan in 9 gebieden onderverdeeld worden
- Umbilicale gebied: centrum, rond de navel
Bevat delen van dunne en dikke darm en van nieren alsook voornaamste bloedvaten
- Lumbale gebied: links en rechts van de navel
Bevat deel van dunne en dikke darm, blindedarm, deel van lever, deel van de nieren
- Epigastrische streek: boven de navel
Bevat de maag en een deel van de lever, de pancreas en het duodenum
- Hypochondrische streek: rechts en links van epigastrische streek
Rechts: galblaas, deel van lever, rechternier
Links: milt, deel van dunne en dikke darm, linker nier
- Hypogastrische streek: juist onder de umbilicale streek
Bevat urineblaas en delen van dunne en dikke darm
- Inguinale streek of liesstreek: links en rechts van hypogastrische streek
Bevat delen van dunne en dikke darm
Lichaamsholten = begrensde ruimten in het lichaam die verschillende organen bevatten.
- Dorsale holte: kleinst, bevat hersenen en ruggenmerg
- Ventrale holte: grootste, diafragma verdeelt het in boven en onder:
o Bovenste borstholte: Thoracaal holte: bevat de longen en het hart
▪ Pericardholte: hart
▪ Pleuraman: bevat rechter- en linkerlong
▪ Mediastinum: holte tussen 2 longen
o Onderste borstholte: bevat pelvis en abdomen
▪ Abdominaal holte: bevat maag, dunne/dikke darm, lever, galblaas, pancreas, milt en nieren
▪ Pelvis holte: bevat terminale stuk van dikke darm, urineblaas en voortplantingsorganen
• Vrouw: uterus, eileider, ovaria
• Man: vesiculae seminales, prostaat
,ORIËNTATIE TERMEN
Anatomische houding: ventraal en handpalmen naar voor
Assen
- CC: CephaloCaudale as
- DV: DorsoVentrale as
- LL: LateroLaterale as
Vlakken
- Frontaal of coronaal vlak
bepaald door de CC en LL as
- Transversaal of dwars vlak
bepaald door de DV en LL as
- Para sagittaal vlak
Bepaald door de CC en DV as
Ligging beschrijven
- Craniaal of superior
- Caudaal of inferior
- Ventraal of anterior
- Dorsaal of posterior
- Palmair
- Plantair
- Oppervlakkig of externus
- Diep of internus
- Lateraal: buitenkant
- Mediaal: binnenkant, kern
- Proximaal: naar kern
- Distaal: weg van kern
- Radiaal: lateraal in onderarm
- Ulnair: mediaal in onderarm
- Tibiaal: mediaal in onderbeen
- Fibulair: lateraal in onderbeen
Bewegingen
- Flexie = buigen
- Extensie = strekken
- Hyperextensie = overstrekken
- Dorsaalflexie = omhoog
- Plantairflexie = naar beneden
- Abductie = verwijdering
- Adductie = naartoe
- Eversie = naar buiten
- Inversie = naar binnen
- Pronatie
- Supinatie
- Exorotatie = draait naar buiten
- Endorotatie = draait naar binnen
- Retroflexie = naar achteren buigen
- Anteflexie = naar voren buigen
,ARTROLOGIE (SYNDESMOLOGIE)
Verbindingen van verschillende aard:
- Junctura fibrosa: botstukken zijn verbonden door vezelig bindweefsel, weinig beweging mogelijk
o Sutura: weinig bindweefsel vb. tussen de schedelbeenderen
o Syndesmosis: meer bindweefsel vb. membrana interossea
- Junctura cartilaginea: botstukken zijn verbonden door kraakbeen
o Synchrondosis: verbonden door hyalien kraakbeen
o Symphysis: elk beenstuk bedekt met laagje hyalien kraakbeen
- Junctura synovialis: botstukken zijn verbonden door synoviaal gewricht, beweging mogelijk!
o Cavum artiuclare: gewrichtspleet die gevuld is met synovia (gewichtsvocht)
Een eigenlijk gewricht:
- Gewrichtsuiteinden (facies articularis) zijn bedekt met laagje hyalien kraakbeen
- Vertonen overeenkomstig uiteinden: convex (kop) en concaaf (pan, kom)
- Soms gewrichtslip: labium glonoidale, om de gewrichtspan dieper te maken
Vb. in kniegewricht komen menisci articulares voor met deze taak
- Soms disci articulares: vezelig kraakbeen schijfje, verdeelt gewricht in 2 delen.
Functie: schokdemping, beter passen van kop, beweging mogelijk maken
- Gewrichtskapsel (capsula articularis) houdt beide einden tegen elkaar
- Bindweefselige luchtdichte zak
- Bestaat uit 2 lagen
o Membrana fibrosa: dikke collageenvezels, vaak versterkt door ligamenten
o Membrana synovialis: onder membrana fibrosa
o Plicae of Villi synoviales: vooruitgeduwt membrana synovialis
- Rondom de gewrichten: hechten spieren
- Bursae synoviales: met synovia gevulde slijmbeurzen ter bescherming
Soms zijn dit uitstulpingen van membrana synovialis
- Kapselspanners: plooivorming van kapsel weggetrokken door spieren
De zenuwen die de gewrichten innerveren
- Geven takjes in het kapsel
- Sturen informatie betreffende de stand en bewegingsrichting
- Let op: geen zenuwen in kraakbeen!
- Synoviale membraan is goed doorbloed, van belang voor temperatuurregeling van gewrichten
- Optimaal 37°
- Werking van gewricht zorgt voor opwarming
- Gewrichtskraakbeen is niet doorbloed, geen regeneratievermogen bij een scheur
Soorten gewrichten
- Articulatio simplex: 2 uiteinden en 1 holte
- Articulatio composita: meer dan 2 uiteinden
3 Eenassige, 2 tweeassige gewrichten en 1 drieassig gewricht
Articulatio plana (plat) Vb. de facies superior met inferior van de wervels
Articulatio trochlearis, Ginglymus (hoek of scharnier) Vb. enkelgewricht tussen tibia en talus, kniegewricht
Articulatio trochoidea (draaigewricht) Vb. atlas fovea dentis en axis
Articulatio ellipsoidea (eigewricht) Vb. polsgewricht tussen radius en os scaphoideum
Articulatio sellaris (zadelgewricht) Vb. os trapezium en metacarpale I
Articulatio spheroïdea (kogelgewricht) Vb. schouder of heup
, HEUPGEWRICHT = ARTICULATIO COXAE
Articulatio spheroïdea (kogelgewricht)
- Femur en het bekken articuleren via het acetabulum
- Sterker dan schouder door diepere gewrichtspan
- Acetabulum = diepe gewrichtspan
Verbinding
- Gewrichtspan verdiept door
fibrocartilagineus labrum acetabuli (vezelig kraakbeen)
- Incisura acetabuli wordt overbrugt door
ligamentum transversum acetabuli
- Ligamentum capitis femoris loopt de gewrichtsholte in
om te inseren op fovea capitis femoris
Kleine bijdrage aan bloedvoorziening van caput femoris
komt via collum femoris → avasculaire necrose
Gewrichtskapsel (capsula articularis)
- Membrana synovialis: omringt hele gewrichtsholte en draait rond collum
- Mebrana fibrosa: schroefvormig, omvat het caput femoris
Versterkingen van het kapsel
- Zona orbicularis: ringvormige band die capsula rond collum komt verstevigen
- Ligamentum iliofemorale (ligament van Bertin): stevigste, ventraal,
Ontspringt op SIAI en Inseert op gehele lengte van linea intertrochanterica
o Pars lateralis/superior: volgt bovenrand van collum, ter hoogte van trochanter major
o Pars medialis/inferior: volgt ventrale zijde van collum, ter hoogte van trochanter minor
o Middelste deel van rand: dunste
o Nut: remt retroflexie, remt exorotatie en licht endorotatie, remt adductie.
- Ligamentum pubofemorale: versterkt voorzijde
Ontspringt op rand van acetabulum en inseert net boven trochanter minor (samen met pars medialis van Bertin)
o Nut: remt abductie van de dij
- Ligamentum ischiofemorale: dorsaal
Ontspringt op os ischii en achterkant acetabulum, inseert op mediale zijde van trochanter major (samen pars lat)
o Nut: remt retroflexie en remt endorotatie
Bewegingen van dij en bekken bestuderen!
INLEIDING
Anatomische streken van het menselijk lichaam
- Cefale gebied: het hoofd
- Cervicale gebied: de halsstreek
- Bovenste membrum
- Onderste membrum
- De romp
o Thorax of borstholte
o Abdomen of buikholte en rug
o Pelvis of kleine bekken
o Perineum de uitwendige geslachtsorganen
- Regio axillaris of okselstreek
- Fossa axilalris of okselholte
- Regio cubitalis of elleboogstreek
- Fossa cubitalis of elleboogplooi
- Lumbale gebied
- Gluteale gebied (been)
- Fossa poplitea of knieholte
Het gebied van de pelvis en abdomen kan in 9 gebieden onderverdeeld worden
- Umbilicale gebied: centrum, rond de navel
Bevat delen van dunne en dikke darm en van nieren alsook voornaamste bloedvaten
- Lumbale gebied: links en rechts van de navel
Bevat deel van dunne en dikke darm, blindedarm, deel van lever, deel van de nieren
- Epigastrische streek: boven de navel
Bevat de maag en een deel van de lever, de pancreas en het duodenum
- Hypochondrische streek: rechts en links van epigastrische streek
Rechts: galblaas, deel van lever, rechternier
Links: milt, deel van dunne en dikke darm, linker nier
- Hypogastrische streek: juist onder de umbilicale streek
Bevat urineblaas en delen van dunne en dikke darm
- Inguinale streek of liesstreek: links en rechts van hypogastrische streek
Bevat delen van dunne en dikke darm
Lichaamsholten = begrensde ruimten in het lichaam die verschillende organen bevatten.
- Dorsale holte: kleinst, bevat hersenen en ruggenmerg
- Ventrale holte: grootste, diafragma verdeelt het in boven en onder:
o Bovenste borstholte: Thoracaal holte: bevat de longen en het hart
▪ Pericardholte: hart
▪ Pleuraman: bevat rechter- en linkerlong
▪ Mediastinum: holte tussen 2 longen
o Onderste borstholte: bevat pelvis en abdomen
▪ Abdominaal holte: bevat maag, dunne/dikke darm, lever, galblaas, pancreas, milt en nieren
▪ Pelvis holte: bevat terminale stuk van dikke darm, urineblaas en voortplantingsorganen
• Vrouw: uterus, eileider, ovaria
• Man: vesiculae seminales, prostaat
,ORIËNTATIE TERMEN
Anatomische houding: ventraal en handpalmen naar voor
Assen
- CC: CephaloCaudale as
- DV: DorsoVentrale as
- LL: LateroLaterale as
Vlakken
- Frontaal of coronaal vlak
bepaald door de CC en LL as
- Transversaal of dwars vlak
bepaald door de DV en LL as
- Para sagittaal vlak
Bepaald door de CC en DV as
Ligging beschrijven
- Craniaal of superior
- Caudaal of inferior
- Ventraal of anterior
- Dorsaal of posterior
- Palmair
- Plantair
- Oppervlakkig of externus
- Diep of internus
- Lateraal: buitenkant
- Mediaal: binnenkant, kern
- Proximaal: naar kern
- Distaal: weg van kern
- Radiaal: lateraal in onderarm
- Ulnair: mediaal in onderarm
- Tibiaal: mediaal in onderbeen
- Fibulair: lateraal in onderbeen
Bewegingen
- Flexie = buigen
- Extensie = strekken
- Hyperextensie = overstrekken
- Dorsaalflexie = omhoog
- Plantairflexie = naar beneden
- Abductie = verwijdering
- Adductie = naartoe
- Eversie = naar buiten
- Inversie = naar binnen
- Pronatie
- Supinatie
- Exorotatie = draait naar buiten
- Endorotatie = draait naar binnen
- Retroflexie = naar achteren buigen
- Anteflexie = naar voren buigen
,ARTROLOGIE (SYNDESMOLOGIE)
Verbindingen van verschillende aard:
- Junctura fibrosa: botstukken zijn verbonden door vezelig bindweefsel, weinig beweging mogelijk
o Sutura: weinig bindweefsel vb. tussen de schedelbeenderen
o Syndesmosis: meer bindweefsel vb. membrana interossea
- Junctura cartilaginea: botstukken zijn verbonden door kraakbeen
o Synchrondosis: verbonden door hyalien kraakbeen
o Symphysis: elk beenstuk bedekt met laagje hyalien kraakbeen
- Junctura synovialis: botstukken zijn verbonden door synoviaal gewricht, beweging mogelijk!
o Cavum artiuclare: gewrichtspleet die gevuld is met synovia (gewichtsvocht)
Een eigenlijk gewricht:
- Gewrichtsuiteinden (facies articularis) zijn bedekt met laagje hyalien kraakbeen
- Vertonen overeenkomstig uiteinden: convex (kop) en concaaf (pan, kom)
- Soms gewrichtslip: labium glonoidale, om de gewrichtspan dieper te maken
Vb. in kniegewricht komen menisci articulares voor met deze taak
- Soms disci articulares: vezelig kraakbeen schijfje, verdeelt gewricht in 2 delen.
Functie: schokdemping, beter passen van kop, beweging mogelijk maken
- Gewrichtskapsel (capsula articularis) houdt beide einden tegen elkaar
- Bindweefselige luchtdichte zak
- Bestaat uit 2 lagen
o Membrana fibrosa: dikke collageenvezels, vaak versterkt door ligamenten
o Membrana synovialis: onder membrana fibrosa
o Plicae of Villi synoviales: vooruitgeduwt membrana synovialis
- Rondom de gewrichten: hechten spieren
- Bursae synoviales: met synovia gevulde slijmbeurzen ter bescherming
Soms zijn dit uitstulpingen van membrana synovialis
- Kapselspanners: plooivorming van kapsel weggetrokken door spieren
De zenuwen die de gewrichten innerveren
- Geven takjes in het kapsel
- Sturen informatie betreffende de stand en bewegingsrichting
- Let op: geen zenuwen in kraakbeen!
- Synoviale membraan is goed doorbloed, van belang voor temperatuurregeling van gewrichten
- Optimaal 37°
- Werking van gewricht zorgt voor opwarming
- Gewrichtskraakbeen is niet doorbloed, geen regeneratievermogen bij een scheur
Soorten gewrichten
- Articulatio simplex: 2 uiteinden en 1 holte
- Articulatio composita: meer dan 2 uiteinden
3 Eenassige, 2 tweeassige gewrichten en 1 drieassig gewricht
Articulatio plana (plat) Vb. de facies superior met inferior van de wervels
Articulatio trochlearis, Ginglymus (hoek of scharnier) Vb. enkelgewricht tussen tibia en talus, kniegewricht
Articulatio trochoidea (draaigewricht) Vb. atlas fovea dentis en axis
Articulatio ellipsoidea (eigewricht) Vb. polsgewricht tussen radius en os scaphoideum
Articulatio sellaris (zadelgewricht) Vb. os trapezium en metacarpale I
Articulatio spheroïdea (kogelgewricht) Vb. schouder of heup
, HEUPGEWRICHT = ARTICULATIO COXAE
Articulatio spheroïdea (kogelgewricht)
- Femur en het bekken articuleren via het acetabulum
- Sterker dan schouder door diepere gewrichtspan
- Acetabulum = diepe gewrichtspan
Verbinding
- Gewrichtspan verdiept door
fibrocartilagineus labrum acetabuli (vezelig kraakbeen)
- Incisura acetabuli wordt overbrugt door
ligamentum transversum acetabuli
- Ligamentum capitis femoris loopt de gewrichtsholte in
om te inseren op fovea capitis femoris
Kleine bijdrage aan bloedvoorziening van caput femoris
komt via collum femoris → avasculaire necrose
Gewrichtskapsel (capsula articularis)
- Membrana synovialis: omringt hele gewrichtsholte en draait rond collum
- Mebrana fibrosa: schroefvormig, omvat het caput femoris
Versterkingen van het kapsel
- Zona orbicularis: ringvormige band die capsula rond collum komt verstevigen
- Ligamentum iliofemorale (ligament van Bertin): stevigste, ventraal,
Ontspringt op SIAI en Inseert op gehele lengte van linea intertrochanterica
o Pars lateralis/superior: volgt bovenrand van collum, ter hoogte van trochanter major
o Pars medialis/inferior: volgt ventrale zijde van collum, ter hoogte van trochanter minor
o Middelste deel van rand: dunste
o Nut: remt retroflexie, remt exorotatie en licht endorotatie, remt adductie.
- Ligamentum pubofemorale: versterkt voorzijde
Ontspringt op rand van acetabulum en inseert net boven trochanter minor (samen met pars medialis van Bertin)
o Nut: remt abductie van de dij
- Ligamentum ischiofemorale: dorsaal
Ontspringt op os ischii en achterkant acetabulum, inseert op mediale zijde van trochanter major (samen pars lat)
o Nut: remt retroflexie en remt endorotatie
Bewegingen van dij en bekken bestuderen!
