Samenvatting – Verbinden met leerlingen
Liesbet Dufour – Fien Thieren – Ann Van de Kerckhove
1. Inleiding
1.1 Verbindingspiramide
De verbindingspiramide toont dat verbinding stapsgewijs wordt opgebouwd:
Zonder een sterke basis is leren moeilijk of onmogelijk.
1.2 Tot slot
Verbinden vraagt een bewuste, reflectieve houding van de leerkracht en is een continu proces.
,2. Fundamenten
2.1 Opvoedingsvisie, opvoedingsstijlen & leiderschapsstijlen
2.1.1 Opvoedingsvisie
Een opvoedingsvisie is het geheel van overtuigingen over het kind, opvoeden en leren. Een positief
mensbeeld (het kind wil leren en groeien) is essentieel voor verbinding.
2.1.2 Opvoedingsstijlen
• Oude autoriteit: ijzeren hand, controle, weinig warmte
• Permissief: keuze ligt bij het kind, onderhandelen, weinig controle
• Nieuwe autoriteit: aanwezigheid en gezag, zorg en warmte
2.1.3 Leiderschapsstijlen
Het gedragspatroon van diegene die leiding geeft, zoals dat door andere mensen wordt ervaren.
Gekenmerkt door een mate van sturend gedrag en een mate van ondersteuenend gedrag.
Taakgericht gedrag
Bevordert betrokkenheid, verantwoordelijkheid en een positief klas- en schoolklimaat.
Verschillende stijlen:
1. Instrueren
a. Grote sturing, lage ondersteuning
b. Laag competentieniveau van leerlingen
c. Forming
2. Overtuigen
a. Grote sturing, grote ondersteuning
b. Middelmatig competentieniveau van leerlingen
c. Storming
3. Overleggen
a. Lage sturing, grote ondersteuning
b. Vrij hoog competentieniveau van leerlingen
c. Norming/adjourning
4. Delegeren
a. Lage styring, lage ondersteuning
b. Hoog competentieniveau van leerlingen
c. Performing
Situationeel leidinggeven:
stijl van leidinggeven aanpassen aan het competentieniveau van de leerlingen.
,2.2 Nieuwe Autoriteit en Geweldloos Verzet
2.2.1 Achtergrond en situering
Ontwikkeld door Haim Omer als antwoord op autoritair opvoeden en machteloosheid van opvoeders.
Hij wil de positie van de ouders en leerkrachten versterken. Hij haalde inspiratie bij het Geweldloos
Verzet van Mahatma Gandhi en Martin Luther King.
Niet jongeren controleren, maar de positie van de ouder herstellen zodat ze opnieuw verantwoordelijkheid
kunnen nemen en hun eigen kracht weer te voelen.
2.2.2 Twee componenten van opvoeding
• Verzet
o Overtuiging van de leerkracht is goed
o Gezagsfiguur
• Steunen
o Steunfiguur
o Het kind staat er niet alleen voor
2.2.3 Zes pijlers
1. Aanwezigheid
1. Fysiek en mentaal
2. Routines en structuur
2. Zelfcontrole
1. Zelf kiezen waar en wanneer je erop antwoordt
3. Steunnetwerk
1. Opvoeden kan je niet alleen
4. Transparantie
1. Veiligheid gaat boven privacy
2. Geen geheimhouding
5. Relatie
1. Leerkrachten accepteren leerlingen voor hoe ze zijn
6. Verzet
1. De-escaleren
Focus ligt op verbinding in plaats van straffen.
Drie niveaus van Waakzame Zorg
1. Open opmerkzaamheid
a. ok
2. Verhoogde opmerkzaamheid
a. Ongerust
3. Eenzijdige acties van Geweldloos Verzet
a. Alarm
Hoe groter de ongerustheid over het functioneren van een leerling, hoe sterker we de pijlers inzetten.
, 2.3 Geweldloze communicatie
2.3.1 Basismodel
1. Waarneming zonder oordeel
1. Waarneming <-> interpretaties
2. Uiting van gevoel
1. Bewust worden van gevoelens
3. Communiceren van behoefte
1. Die van ons en die van anderen
4. Verzoek of wens
1. Die van ons en die van anderen
Doel: empathisch communiceren en conflicten verminderen.
2.3.2 Verdieping
Aandacht voor luisteren, empathie en behoeften achter gedrag.
De giraf
- Symbool voor geweldloze communicatie
De jakhals
- Symbool voor gewelddadige communicatie
Drie manieren om geweldloos aan de slag te gaan:
1. Communiceren
2. Luisteren
3. Communiceren met onszelf
2.4 Kruispuntdenken
Diversiteit is een kenmerk van de 21ste eeuw. Het betekent verscheidenheid.
Religieuze diversiteit, etnische diversiteit, seksuele oriënterende diversiteit, …
2.4.1 Intersectionaliteit
Manier van denken over verschillen die vertekt vanuit de samenhang en verwevenheid van kenmerken die
mensen en groepen doen verschillen van elkaar.
Elk individu heeft een unieke positionering op elke as of dimensie.
Leerlingen hebben meerdere identiteitskenmerken tegelijk (bv. cultuur, gender, SES).
Liesbet Dufour – Fien Thieren – Ann Van de Kerckhove
1. Inleiding
1.1 Verbindingspiramide
De verbindingspiramide toont dat verbinding stapsgewijs wordt opgebouwd:
Zonder een sterke basis is leren moeilijk of onmogelijk.
1.2 Tot slot
Verbinden vraagt een bewuste, reflectieve houding van de leerkracht en is een continu proces.
,2. Fundamenten
2.1 Opvoedingsvisie, opvoedingsstijlen & leiderschapsstijlen
2.1.1 Opvoedingsvisie
Een opvoedingsvisie is het geheel van overtuigingen over het kind, opvoeden en leren. Een positief
mensbeeld (het kind wil leren en groeien) is essentieel voor verbinding.
2.1.2 Opvoedingsstijlen
• Oude autoriteit: ijzeren hand, controle, weinig warmte
• Permissief: keuze ligt bij het kind, onderhandelen, weinig controle
• Nieuwe autoriteit: aanwezigheid en gezag, zorg en warmte
2.1.3 Leiderschapsstijlen
Het gedragspatroon van diegene die leiding geeft, zoals dat door andere mensen wordt ervaren.
Gekenmerkt door een mate van sturend gedrag en een mate van ondersteuenend gedrag.
Taakgericht gedrag
Bevordert betrokkenheid, verantwoordelijkheid en een positief klas- en schoolklimaat.
Verschillende stijlen:
1. Instrueren
a. Grote sturing, lage ondersteuning
b. Laag competentieniveau van leerlingen
c. Forming
2. Overtuigen
a. Grote sturing, grote ondersteuning
b. Middelmatig competentieniveau van leerlingen
c. Storming
3. Overleggen
a. Lage sturing, grote ondersteuning
b. Vrij hoog competentieniveau van leerlingen
c. Norming/adjourning
4. Delegeren
a. Lage styring, lage ondersteuning
b. Hoog competentieniveau van leerlingen
c. Performing
Situationeel leidinggeven:
stijl van leidinggeven aanpassen aan het competentieniveau van de leerlingen.
,2.2 Nieuwe Autoriteit en Geweldloos Verzet
2.2.1 Achtergrond en situering
Ontwikkeld door Haim Omer als antwoord op autoritair opvoeden en machteloosheid van opvoeders.
Hij wil de positie van de ouders en leerkrachten versterken. Hij haalde inspiratie bij het Geweldloos
Verzet van Mahatma Gandhi en Martin Luther King.
Niet jongeren controleren, maar de positie van de ouder herstellen zodat ze opnieuw verantwoordelijkheid
kunnen nemen en hun eigen kracht weer te voelen.
2.2.2 Twee componenten van opvoeding
• Verzet
o Overtuiging van de leerkracht is goed
o Gezagsfiguur
• Steunen
o Steunfiguur
o Het kind staat er niet alleen voor
2.2.3 Zes pijlers
1. Aanwezigheid
1. Fysiek en mentaal
2. Routines en structuur
2. Zelfcontrole
1. Zelf kiezen waar en wanneer je erop antwoordt
3. Steunnetwerk
1. Opvoeden kan je niet alleen
4. Transparantie
1. Veiligheid gaat boven privacy
2. Geen geheimhouding
5. Relatie
1. Leerkrachten accepteren leerlingen voor hoe ze zijn
6. Verzet
1. De-escaleren
Focus ligt op verbinding in plaats van straffen.
Drie niveaus van Waakzame Zorg
1. Open opmerkzaamheid
a. ok
2. Verhoogde opmerkzaamheid
a. Ongerust
3. Eenzijdige acties van Geweldloos Verzet
a. Alarm
Hoe groter de ongerustheid over het functioneren van een leerling, hoe sterker we de pijlers inzetten.
, 2.3 Geweldloze communicatie
2.3.1 Basismodel
1. Waarneming zonder oordeel
1. Waarneming <-> interpretaties
2. Uiting van gevoel
1. Bewust worden van gevoelens
3. Communiceren van behoefte
1. Die van ons en die van anderen
4. Verzoek of wens
1. Die van ons en die van anderen
Doel: empathisch communiceren en conflicten verminderen.
2.3.2 Verdieping
Aandacht voor luisteren, empathie en behoeften achter gedrag.
De giraf
- Symbool voor geweldloze communicatie
De jakhals
- Symbool voor gewelddadige communicatie
Drie manieren om geweldloos aan de slag te gaan:
1. Communiceren
2. Luisteren
3. Communiceren met onszelf
2.4 Kruispuntdenken
Diversiteit is een kenmerk van de 21ste eeuw. Het betekent verscheidenheid.
Religieuze diversiteit, etnische diversiteit, seksuele oriënterende diversiteit, …
2.4.1 Intersectionaliteit
Manier van denken over verschillen die vertekt vanuit de samenhang en verwevenheid van kenmerken die
mensen en groepen doen verschillen van elkaar.
Elk individu heeft een unieke positionering op elke as of dimensie.
Leerlingen hebben meerdere identiteitskenmerken tegelijk (bv. cultuur, gender, SES).
