SOCIOLOGIE
,2
,INHOUDSOPGAVE:
0. Inleiding .............................................................................................................................................. 9
1. Hoe ons hedendaags 2jdbegrip tot stand kwam ................................................................................ 11
1.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 11
1.2 Eerste oefening: wat betekent 7jd voor jou? ......................................................................................... 11
1.3 Startpunt: de geschiedenis van ons 7jdsbesef en 7jdsme7ng ............................................................... 12
1.4 Tijd verandert van karakter ................................................................................................................... 15
1.5 Besluit .................................................................................................................................................... 17
1.6 Teksten ................................................................................................................................................... 18
2. Tijdsrisico’s in een versnellende samenleving ........................................................................................ 30
2.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 30
2.2 Tijdsdruk groeit:..................................................................................................................................... 33
2.3 Persoonlijke & maatschappelijke 7jdsproblemen: ................................................................................. 33
2.4 Tijdsparadoxen ontstaan: ...................................................................................................................... 34
2.5 Crisis van ons modern 7jdsbegrip: ......................................................................................................... 36
2.6 Een sociologische kijk op 7jdsbeleid en onthaas7ng: ............................................................................ 37
2.7 Hartmut Rosa over sociale versnelling (p. 13-43) .................................................................................. 38
2.8 Motoren van maatschappelijke versnelling:.......................................................................................... 42
2.9 Vijf vormen van verlangzaming volgens Hartmut Rosa ......................................................................... 43
2.10 Video: Kan 7jd kapot?........................................................................................................................ 45
2.11 Teksten ............................................................................................................................................... 47
3. Tegenreac2es, trage vragen en onthaas2ng ........................................................................................... 81
3.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 81
3.2 Harry Kunneman: Trage vragen in een versnellende samenleving ........................................................ 81
3.3 De paradox van trage vragen in onze postmoderne consump7emaatschappij: ................................... 85
3.4 Materiële versus post-materiële waarden: ............................................................................................ 86
3.5 Tijd als nieuwe luxe: .............................................................................................................................. 86
3.6 Teksten ................................................................................................................................................... 87
4. Sociologie van de sociale ruimte ........................................................................................................ 99
4.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 99
4.2 Een eerste oefening ............................................................................................................................. 100
4.3 Bepaalt ruimte gedrag of bepaalt gedrag ruimte?.............................................................................. 102
4.4 Gans, Herbert, 2002 The Sociology of Space: A Use-Centered View.................................................... 103
4.5 Thomas Gieryn: all social life is ‘emplaced: ......................................................................................... 103
4.6 Basisvragen van de sociologie van de (sociale) ruimte:....................................................................... 104
4.7 Twee basisvragen vanuit een causale lens: ......................................................................................... 105
4.8 Voorbij ruimtelijk determinisme: ......................................................................................................... 106
3
, 4.9 Gans wil gebruik (en gebruikers) centraal stellen in de analyse: ......................................................... 107
4.10 A use-centered approach to space: basisthema’s ............................................................................ 108
4.11 Teksten zie hoofdstuk 5 .................................................................................................................... 112
5. Space in Sociology ........................................................................................................................... 113
5.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 113
5.2 David Harvey ....................................................................................................................................... 114
5.3 The nature of space: Een drievoudige ontologie ................................................................................. 115
5.4 Tijd voor een oefening ......................................................................................................................... 117
5.5 Reflec7evragen bij je huidige ontwerpopdracht .................................................................................. 119
5.6 Ruimte als ‘venster’ voor de studie van sociale rela7es ...................................................................... 120
5.7 Anthony Giddens: Space as media7on ................................................................................................ 122
5.8 Besluit sociologie van sociale ruimte en plaats ................................................................................... 125
5.9 Teksten hoofdstukken 4 & 5 ................................................................................................................. 126
6. De mens als symbolisch wezen, de mens als rituelenmaker en gebruiker: ........................................ 162
6.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 162
6.2 De mens als symbolisch wezen. ........................................................................................................... 162
6.3 Collec7eve rituelen: Een klassieke sociologische analyse .................................................................... 166
6.4 Walter Weyns, 2005: Rituelen in een flexibele maatschappij .............................................................. 171
6.5 Teksten ................................................................................................................................................. 179
7. Geluid medieert de beleving van ruimte en 2jd ............................................................................... 194
7.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 194
7.2 Video van De New Yorker..................................................................................................................... 194
7.3 Geluid &/of s7lte als verbindend element tussen 7jd & ruimte? ......................................................... 198
7.4 Surrounded by sound: .......................................................................................................................... 200
7.5 Wegverkeer zorgt voor de meeste geluidshinder ................................................................................ 203
7.6 Vlaanderen: zeer weinig natuur & open ruimte, & amper s7ltegebieden ........................................... 205
7.7 Wie is Ton Lemaire............................................................................................................................... 210
7.8 De teloorgang van de s7lte (2002) ~ Tom Lemaire:............................................................................. 212
7.9 Geluidshinder als dissonant: ................................................................................................................ 214
7.10 Op weg naar de s7lte: ..................................................................................................................... 216
7.11 Maar… wat is s7lte? ........................................................................................................................ 218
7.12 Tweede tekst: David Le Breton: over s7lte ....................................................................................... 221
7.13 Teksten:............................................................................................................................................ 226
4
,2
,INHOUDSOPGAVE:
0. Inleiding .............................................................................................................................................. 9
1. Hoe ons hedendaags 2jdbegrip tot stand kwam ................................................................................ 11
1.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 11
1.2 Eerste oefening: wat betekent 7jd voor jou? ......................................................................................... 11
1.3 Startpunt: de geschiedenis van ons 7jdsbesef en 7jdsme7ng ............................................................... 12
1.4 Tijd verandert van karakter ................................................................................................................... 15
1.5 Besluit .................................................................................................................................................... 17
1.6 Teksten ................................................................................................................................................... 18
2. Tijdsrisico’s in een versnellende samenleving ........................................................................................ 30
2.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 30
2.2 Tijdsdruk groeit:..................................................................................................................................... 33
2.3 Persoonlijke & maatschappelijke 7jdsproblemen: ................................................................................. 33
2.4 Tijdsparadoxen ontstaan: ...................................................................................................................... 34
2.5 Crisis van ons modern 7jdsbegrip: ......................................................................................................... 36
2.6 Een sociologische kijk op 7jdsbeleid en onthaas7ng: ............................................................................ 37
2.7 Hartmut Rosa over sociale versnelling (p. 13-43) .................................................................................. 38
2.8 Motoren van maatschappelijke versnelling:.......................................................................................... 42
2.9 Vijf vormen van verlangzaming volgens Hartmut Rosa ......................................................................... 43
2.10 Video: Kan 7jd kapot?........................................................................................................................ 45
2.11 Teksten ............................................................................................................................................... 47
3. Tegenreac2es, trage vragen en onthaas2ng ........................................................................................... 81
3.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 81
3.2 Harry Kunneman: Trage vragen in een versnellende samenleving ........................................................ 81
3.3 De paradox van trage vragen in onze postmoderne consump7emaatschappij: ................................... 85
3.4 Materiële versus post-materiële waarden: ............................................................................................ 86
3.5 Tijd als nieuwe luxe: .............................................................................................................................. 86
3.6 Teksten ................................................................................................................................................... 87
4. Sociologie van de sociale ruimte ........................................................................................................ 99
4.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 99
4.2 Een eerste oefening ............................................................................................................................. 100
4.3 Bepaalt ruimte gedrag of bepaalt gedrag ruimte?.............................................................................. 102
4.4 Gans, Herbert, 2002 The Sociology of Space: A Use-Centered View.................................................... 103
4.5 Thomas Gieryn: all social life is ‘emplaced: ......................................................................................... 103
4.6 Basisvragen van de sociologie van de (sociale) ruimte:....................................................................... 104
4.7 Twee basisvragen vanuit een causale lens: ......................................................................................... 105
4.8 Voorbij ruimtelijk determinisme: ......................................................................................................... 106
3
, 4.9 Gans wil gebruik (en gebruikers) centraal stellen in de analyse: ......................................................... 107
4.10 A use-centered approach to space: basisthema’s ............................................................................ 108
4.11 Teksten zie hoofdstuk 5 .................................................................................................................... 112
5. Space in Sociology ........................................................................................................................... 113
5.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 113
5.2 David Harvey ....................................................................................................................................... 114
5.3 The nature of space: Een drievoudige ontologie ................................................................................. 115
5.4 Tijd voor een oefening ......................................................................................................................... 117
5.5 Reflec7evragen bij je huidige ontwerpopdracht .................................................................................. 119
5.6 Ruimte als ‘venster’ voor de studie van sociale rela7es ...................................................................... 120
5.7 Anthony Giddens: Space as media7on ................................................................................................ 122
5.8 Besluit sociologie van sociale ruimte en plaats ................................................................................... 125
5.9 Teksten hoofdstukken 4 & 5 ................................................................................................................. 126
6. De mens als symbolisch wezen, de mens als rituelenmaker en gebruiker: ........................................ 162
6.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 162
6.2 De mens als symbolisch wezen. ........................................................................................................... 162
6.3 Collec7eve rituelen: Een klassieke sociologische analyse .................................................................... 166
6.4 Walter Weyns, 2005: Rituelen in een flexibele maatschappij .............................................................. 171
6.5 Teksten ................................................................................................................................................. 179
7. Geluid medieert de beleving van ruimte en 2jd ............................................................................... 194
7.1 Inleiding ............................................................................................................................................... 194
7.2 Video van De New Yorker..................................................................................................................... 194
7.3 Geluid &/of s7lte als verbindend element tussen 7jd & ruimte? ......................................................... 198
7.4 Surrounded by sound: .......................................................................................................................... 200
7.5 Wegverkeer zorgt voor de meeste geluidshinder ................................................................................ 203
7.6 Vlaanderen: zeer weinig natuur & open ruimte, & amper s7ltegebieden ........................................... 205
7.7 Wie is Ton Lemaire............................................................................................................................... 210
7.8 De teloorgang van de s7lte (2002) ~ Tom Lemaire:............................................................................. 212
7.9 Geluidshinder als dissonant: ................................................................................................................ 214
7.10 Op weg naar de s7lte: ..................................................................................................................... 216
7.11 Maar… wat is s7lte? ........................................................................................................................ 218
7.12 Tweede tekst: David Le Breton: over s7lte ....................................................................................... 221
7.13 Teksten:............................................................................................................................................ 226
4