Personen met een (neuro)motorische beperking
• Cerebrale parese (CP): aangeboren beschadiging met blijvende motorische problemen
• Niet-aangeboren hersenletsel (NAH): hersenletsel na de geboorte, bv. ongeval of beroerte
• Spina bifida: aangeboren afwijking van de wervelkolom met verlammingsverschijnselen
• Neuromusculaire aandoeningen: ziekte van spieren of zenuwen
o Ziekte van Duchene (genetische degeneratieve ziekte)
§ Treft vooral jongens
§ Verlies van motorische mogelijkheden (functie van spieren)
• Osteogenesis imperfecta: broze botten door een erfelijke aandoening
• Arthrogryposis multiplex congenita: aangeboren verstijving van meerdere gewrichten
• Genetische afwijkingen: erfelijke aandoeningen die motorische beperkingen veroorzaken
Cerebrale parese (CP)
1. Definities
• Bax (1964):
o Stoornis in beweging en houding t.g.v. afwijking of letsel in de onvolgroeide hersenen
• Bobath (1980)
o Het hersenletsel is niet progressief (van bij geboorte of voor 3 jaar, het verandert niet) en veroorzaakt een
stoornis in de coördinatie van de spieractiviteit waardoor kinderen niet of moeilijk in staat zijn om normale
houdingen aan te nemen en bewegingen uit te voeren. Daarnaast kunnen er heel wat bijkomende
stoornissen zijn op vlak van spraak, visus, gehoor, perceptie, verstandelijke mogelijkheden en/of epilepsie.
• Mutch e.a. (1990)
o Overkoepelende term voor niet progressieve motorische stoornissen ten gevolge van letsels en afwijkingen
in het zich ontwikkelende brein. De motorische stoornissen kunnen in de loop van de tijd wel evolueren.
2. Indelingen
2.1. Indeling volgens houding, beweging en tonus (spierspanning)
• Spastische CP
o Letsel in pyramidaal systeem, vaak t.h.v. de periventriculaire witte stof, waarbij de zenuwbanen van de
hersenschors naar het ruggenmerg beschadigd zijn (periventriculaire leukomalacie = beschadiging witte
stof in hersenen)
o Gekenmerkt door verhoogde tonus, beperkte beweeglijkheid en wisselende ernst
• Dyskinetische CP:
o Dystonie, athetose, rigiditeit, tremor
o Letsel in extrapyramidaal systeem, basale ganglia en thalamus
o Gekenmerkt door fluctuerende/schommelende tonus, onwillekeurige bewegingen en weinig stabiliteit
• Hypotonie:
o Verlaagde spierspanning
o Vaak overgangsfase bij jonge kinderen
• Atactische CP:
o Letsel in het cerebellum (meestal kunnen ze stappen en praten)
o Gekenmerkt door coördinatie en stabiliteitsproblemen, onvoldoende evenwichtsreacties en tremor
• Mengvormen
2.2. Indeling naar ernst
• Mild/licht
• Matig
• Ernstig
1
, 2.3. Indeling volgens aangetaste ledematen
• Monoplegie (zelden)
o Eén ledemaat
• Hemiplegie (meest voorkomend)
o Twee ledematen aan dezelfde lichaamszijde
• Diplegie
o Alle ledematen, maar benen erger dan armen
• Quadriplegie of tetraplegie
o Alle ledematen evenveel
• Triplegia (zelden)
o Drie ledematen
• Paraplegie (zelden bij CP)
o Enkel onderste ledematen
2.4. Uitingsvorm van CP
• Stoornissen in:
o Tonus
o Sensibiliteit (voelen)
o Houding – oprichting
o Beweging
2.5. De verschillende levensfasen
• Baby
• Kleuter
• Lagere school
• Adolescent
• Volwassenen
• Senior
3. Mogelijke oorzaken
3.1. Congenitale CP (pre- en perinataal, niet postnataal)
o Infectie tijdens de zwangerschap: TORCH-infectie (toxoplasmose, rubella, cytomegalie CMV, herpes, HIV)
o Zwangerschapsvergiftiging
o Zuurstoftekort door placenta-insubiciëntie
§ Kind wordt één week onderkoelt tot 32°C (coma)
o Geboortetrauma: letsel tijdens bevalling
o Rhesus incompabiliteit
o Hersenbloeding bij het kind
o Laag geboortegewicht (dysmatuur of meerlingen: <2,5 kg bij voldragen kinderen)
o Genetische vormen (ongeveer 2% van alle CP)
2
• Cerebrale parese (CP): aangeboren beschadiging met blijvende motorische problemen
• Niet-aangeboren hersenletsel (NAH): hersenletsel na de geboorte, bv. ongeval of beroerte
• Spina bifida: aangeboren afwijking van de wervelkolom met verlammingsverschijnselen
• Neuromusculaire aandoeningen: ziekte van spieren of zenuwen
o Ziekte van Duchene (genetische degeneratieve ziekte)
§ Treft vooral jongens
§ Verlies van motorische mogelijkheden (functie van spieren)
• Osteogenesis imperfecta: broze botten door een erfelijke aandoening
• Arthrogryposis multiplex congenita: aangeboren verstijving van meerdere gewrichten
• Genetische afwijkingen: erfelijke aandoeningen die motorische beperkingen veroorzaken
Cerebrale parese (CP)
1. Definities
• Bax (1964):
o Stoornis in beweging en houding t.g.v. afwijking of letsel in de onvolgroeide hersenen
• Bobath (1980)
o Het hersenletsel is niet progressief (van bij geboorte of voor 3 jaar, het verandert niet) en veroorzaakt een
stoornis in de coördinatie van de spieractiviteit waardoor kinderen niet of moeilijk in staat zijn om normale
houdingen aan te nemen en bewegingen uit te voeren. Daarnaast kunnen er heel wat bijkomende
stoornissen zijn op vlak van spraak, visus, gehoor, perceptie, verstandelijke mogelijkheden en/of epilepsie.
• Mutch e.a. (1990)
o Overkoepelende term voor niet progressieve motorische stoornissen ten gevolge van letsels en afwijkingen
in het zich ontwikkelende brein. De motorische stoornissen kunnen in de loop van de tijd wel evolueren.
2. Indelingen
2.1. Indeling volgens houding, beweging en tonus (spierspanning)
• Spastische CP
o Letsel in pyramidaal systeem, vaak t.h.v. de periventriculaire witte stof, waarbij de zenuwbanen van de
hersenschors naar het ruggenmerg beschadigd zijn (periventriculaire leukomalacie = beschadiging witte
stof in hersenen)
o Gekenmerkt door verhoogde tonus, beperkte beweeglijkheid en wisselende ernst
• Dyskinetische CP:
o Dystonie, athetose, rigiditeit, tremor
o Letsel in extrapyramidaal systeem, basale ganglia en thalamus
o Gekenmerkt door fluctuerende/schommelende tonus, onwillekeurige bewegingen en weinig stabiliteit
• Hypotonie:
o Verlaagde spierspanning
o Vaak overgangsfase bij jonge kinderen
• Atactische CP:
o Letsel in het cerebellum (meestal kunnen ze stappen en praten)
o Gekenmerkt door coördinatie en stabiliteitsproblemen, onvoldoende evenwichtsreacties en tremor
• Mengvormen
2.2. Indeling naar ernst
• Mild/licht
• Matig
• Ernstig
1
, 2.3. Indeling volgens aangetaste ledematen
• Monoplegie (zelden)
o Eén ledemaat
• Hemiplegie (meest voorkomend)
o Twee ledematen aan dezelfde lichaamszijde
• Diplegie
o Alle ledematen, maar benen erger dan armen
• Quadriplegie of tetraplegie
o Alle ledematen evenveel
• Triplegia (zelden)
o Drie ledematen
• Paraplegie (zelden bij CP)
o Enkel onderste ledematen
2.4. Uitingsvorm van CP
• Stoornissen in:
o Tonus
o Sensibiliteit (voelen)
o Houding – oprichting
o Beweging
2.5. De verschillende levensfasen
• Baby
• Kleuter
• Lagere school
• Adolescent
• Volwassenen
• Senior
3. Mogelijke oorzaken
3.1. Congenitale CP (pre- en perinataal, niet postnataal)
o Infectie tijdens de zwangerschap: TORCH-infectie (toxoplasmose, rubella, cytomegalie CMV, herpes, HIV)
o Zwangerschapsvergiftiging
o Zuurstoftekort door placenta-insubiciëntie
§ Kind wordt één week onderkoelt tot 32°C (coma)
o Geboortetrauma: letsel tijdens bevalling
o Rhesus incompabiliteit
o Hersenbloeding bij het kind
o Laag geboortegewicht (dysmatuur of meerlingen: <2,5 kg bij voldragen kinderen)
o Genetische vormen (ongeveer 2% van alle CP)
2
