Motorisch leren
1 Effectief leren bewegen
1.1 lerareneffectiviteit en adaptieve competentie
Doel: inzicht in de complexiteit van motorische leerprocessen en bewegingscontrole om
leerwinst te bekomen
- Het verbeteren van leerresultaten bij leerlingen.
- Sporters door middel van didactisch weloverwogen keuzes.
1.1.1 Wat een leraar lichamelijke opvoeding effectief maakt?
Effectieve leerkracht= iemand die ezelsbruggetjes maakt, nota’s maakt, actief vragen
stelt, meedoet met het sporten, zingeving in waarom.
Onderzoek (Hattie 2008)
Conclusie: leerkracht lo een doorslaggevende rol spelen in het realiseren van leerwinst
bij leerlingen.
è Meer 800 meta-analyses: leraar belangrijk is ten opzichte van contextuele
factoren. (Zoals thuismilieu of schoolomgeving)
Door:
- Krachtige leeromgeving ontwerpen om leerproces doelgericht te sturen.
- Verbeteren van leerresultaat van leerlingen.
1
,1.1.2 Adaptieve competentie.
= tijdens les voortdurend keuzes te maken op basis van observatie en interpretatie ->
vakinhoudelijke keuzes. (bv. Verbeteren van fouten).
- Zorgt voor een dynamische vorm van proffesionaliteit
1.2 De rol van vakkennis in lichamelijke opvoeding.
Vraag: welke kennis is noodzakelijk om een sportactiviteit te onderwijzen. =
fundamenteel uitgangspunt
(Ward 2009) – onderscheid 3 kennisdomeinen
= fundament van professioneel handelen
1. Algemene vakkennis (commen content knowledge, CCK): basiskennis, regels,
procedures, technieken, tactieken
2. Specifieke vakkennis (specialized content knowledge, SCK): kennis over vaak
voorkomende fouten, strategieën remediëren.
3. Vakdidactische kennis (pedagogical content knowledge, PCK): toepassen van CCK
en SCK in een specifieke context.
Bv. Dia 6
Internationaal onderzoek
CCK: wordt veel toegepast terwijl er te weinig wordt
gefocust op SCK, wat vragen stelt over hoe de leerkracht
leerlingen beoordeelt.
Conclusies:
- Algemene vakkennis > Specifieke vakkennis
- Focus op techniek en tactiek is het hoogst
- SCK: minimaal aanwezig (weinig of geen focus op foutenanalyse en progressies)
- Geen match tussen cursusmateriaal en rapportering van instellingen
- Kritische bedenking op examenvragen in eigen opleiding?
1.3 Onderzoek naar de relatie tussen vakkennis en
vakdidactiek.
Studie Iserbyt (2015) – badmintononderwijs geef illustratie van de nood aan vakkennis
te verbinden met vakdidactische kennis.
Vooral bij: inzichten, remediëring…
Nood Adaptief Handelen
= kenmerk van effectieve leerkracht
1.4 Centrale vraagstukken in motorisch leren.
Motorisch leren -> stelt vragen die niet enkel theoretisch zijn maar ook gevolgen hebben
voor de onderwijspraktijk.
2
, - De rol van fouten in het leerproces: is het een meerwaarde of een verwarring?
- Focus van de aandacht: externe focus op doel beter dan de interne focus
uitvoering van lichaamsdelen.
- De deeltjes-methode: in welke context is dit nog nuttig of overbodig?
- Feedback: welke soort feedback (motiverend, informatief, corrigerend) bevordert
de leerlingen het meest.
- Slow-motion demonstraties: dragen ze bij of is het nutteloos voor het
leerproces.
- Rustintervallen: invloed de duur van rust consolidatie (versterken) of retentie
(behouden) van motorische vaardigheid.
1.5 Motorische controle – Intermezzo
Motorische controle= een complex samenspel van biomechanische, cognitieve en
neurologische processen.
Inzichten:
- Bestudeerd onderliggende mechanismen van gecoördineerd bewegen.
- Hoe waarneming en motoriek met elkaar verweven zijn.
- Neuro plastische veranderingen zich in de hersenen voltrekken ten gevolge van
leren.
Motorisch leren Motorische controle
* Mag je fouten tonen? * Hoe wordt spieractiviteit
* Moet een uitvoerder zich gecoördineerd en gecontroleerd?
concentreren op beweging van * Welke aspecten van een beweging
lichaamsonderdelen of op het doel worden in het geheugen
van de beweging (externe focus bij gestockeerd?
instructies)? * Waarom kunnen we een geplande
* Wanneer gebruiken we de beweging niet meer stoppen?
deeltjesmethode? * Hoe wordt waarneming gekoppeld
* Uit welke informatie bestaat aan motoriek?
feedback? * Treden er veranderingen op in het
* Is slow-motion uitvoering brein als resultaat van leren?
voordelig? * Waarom zijn we goed in sommige
* Hoeveel rust moet ik voorzien vaardigheden en niet in andere?
tussen oefensessies?
2 Motorisch leren
2.1 Inleiding
In model de Corte staat leren centraal, het is de kern van wat de leerkracht doet.
-> belangrijk om stil te staan wat/hoe we leren kunnen herkennen
Verschil tussen leren en presteren:
Prestatie: wat we kunnen zien
Leren: een proces dat onzichtbaar is.
Bv. Een zwemmer die na een paar lessen kan aquatisch ademen tegenover iemand die is
geluk heeft bij een landing.
3
, We onderzoeken 3 delen in het motorisch leren:
1. Verschil tussen leren en presteren.
2. Invloedrijke leertheorieën en zichtbare veranderingen.
3. Dieper in op transfer leren.
Dia 4:
Waarom kiezen spelers ervoor om een between the legs te spelen:
- Interactie tussen speler – taak – omgeving
Consequenties lesgeefmethodes:
- Voetbal: statische omgeving: opgesteld parcours (kegels, palen) à leren
dribbelen met richtingsverandering
- Voetbal: dynamische omgeving: opdracht is open, taak is onvoorspelbaar à
situatie leunt meer aan bij match
2.2 Wat is Leren? Het onderscheid tussen leren en presteren
Prestatie
= observeerbare resultaat van handelen
MAAR het is
- Tijdelijk
- Observeer baar
- Beïnvloed door motivatie, stress en vermoeidheid.
2.2.1 Definitie van leren
Een relatief blijvende verandering in het vermogen om een vaardigheid uit te voeren
ontstaan door oefenen of ervaring -> volgen Magill, 2003
è Iemand nu iets kan wat hij vroeger niet kon, zelfs na een rustperiode.
- Niet direct observeerbaar
- Duurzaam
- Afleiden uit de prestaties van de uitvoerder.
Bij leren kunnen we 4 algemene prestatiekarakteristieken observeren:
- Prestatie verbeteren: de uitvoerder wordt beter door meer te oefenen met
gepaste feedback.
- Prestaties zijn duurzaam: eens je een vaardigheid hebt geleerd bezit men deze
voor “altijd”.
- Prestaties zijn consistent of stabiel: bewegingspatroon wordt stabieler en
minder wisselvallig.
- Prestatie is aanpasbaar: kan toepassen in verschillende contexten bv. als een
bepaalde vaardigheid lukt (vb, salto) als je dat kan op air track, dan lukt dat ook
op verende vloer en ook op de grond
Conclusie: leren is veel meer dan tijdelijk succes, het is een blijvende
verandering, stabiliteit en flexibiliteit.
4
1 Effectief leren bewegen
1.1 lerareneffectiviteit en adaptieve competentie
Doel: inzicht in de complexiteit van motorische leerprocessen en bewegingscontrole om
leerwinst te bekomen
- Het verbeteren van leerresultaten bij leerlingen.
- Sporters door middel van didactisch weloverwogen keuzes.
1.1.1 Wat een leraar lichamelijke opvoeding effectief maakt?
Effectieve leerkracht= iemand die ezelsbruggetjes maakt, nota’s maakt, actief vragen
stelt, meedoet met het sporten, zingeving in waarom.
Onderzoek (Hattie 2008)
Conclusie: leerkracht lo een doorslaggevende rol spelen in het realiseren van leerwinst
bij leerlingen.
è Meer 800 meta-analyses: leraar belangrijk is ten opzichte van contextuele
factoren. (Zoals thuismilieu of schoolomgeving)
Door:
- Krachtige leeromgeving ontwerpen om leerproces doelgericht te sturen.
- Verbeteren van leerresultaat van leerlingen.
1
,1.1.2 Adaptieve competentie.
= tijdens les voortdurend keuzes te maken op basis van observatie en interpretatie ->
vakinhoudelijke keuzes. (bv. Verbeteren van fouten).
- Zorgt voor een dynamische vorm van proffesionaliteit
1.2 De rol van vakkennis in lichamelijke opvoeding.
Vraag: welke kennis is noodzakelijk om een sportactiviteit te onderwijzen. =
fundamenteel uitgangspunt
(Ward 2009) – onderscheid 3 kennisdomeinen
= fundament van professioneel handelen
1. Algemene vakkennis (commen content knowledge, CCK): basiskennis, regels,
procedures, technieken, tactieken
2. Specifieke vakkennis (specialized content knowledge, SCK): kennis over vaak
voorkomende fouten, strategieën remediëren.
3. Vakdidactische kennis (pedagogical content knowledge, PCK): toepassen van CCK
en SCK in een specifieke context.
Bv. Dia 6
Internationaal onderzoek
CCK: wordt veel toegepast terwijl er te weinig wordt
gefocust op SCK, wat vragen stelt over hoe de leerkracht
leerlingen beoordeelt.
Conclusies:
- Algemene vakkennis > Specifieke vakkennis
- Focus op techniek en tactiek is het hoogst
- SCK: minimaal aanwezig (weinig of geen focus op foutenanalyse en progressies)
- Geen match tussen cursusmateriaal en rapportering van instellingen
- Kritische bedenking op examenvragen in eigen opleiding?
1.3 Onderzoek naar de relatie tussen vakkennis en
vakdidactiek.
Studie Iserbyt (2015) – badmintononderwijs geef illustratie van de nood aan vakkennis
te verbinden met vakdidactische kennis.
Vooral bij: inzichten, remediëring…
Nood Adaptief Handelen
= kenmerk van effectieve leerkracht
1.4 Centrale vraagstukken in motorisch leren.
Motorisch leren -> stelt vragen die niet enkel theoretisch zijn maar ook gevolgen hebben
voor de onderwijspraktijk.
2
, - De rol van fouten in het leerproces: is het een meerwaarde of een verwarring?
- Focus van de aandacht: externe focus op doel beter dan de interne focus
uitvoering van lichaamsdelen.
- De deeltjes-methode: in welke context is dit nog nuttig of overbodig?
- Feedback: welke soort feedback (motiverend, informatief, corrigerend) bevordert
de leerlingen het meest.
- Slow-motion demonstraties: dragen ze bij of is het nutteloos voor het
leerproces.
- Rustintervallen: invloed de duur van rust consolidatie (versterken) of retentie
(behouden) van motorische vaardigheid.
1.5 Motorische controle – Intermezzo
Motorische controle= een complex samenspel van biomechanische, cognitieve en
neurologische processen.
Inzichten:
- Bestudeerd onderliggende mechanismen van gecoördineerd bewegen.
- Hoe waarneming en motoriek met elkaar verweven zijn.
- Neuro plastische veranderingen zich in de hersenen voltrekken ten gevolge van
leren.
Motorisch leren Motorische controle
* Mag je fouten tonen? * Hoe wordt spieractiviteit
* Moet een uitvoerder zich gecoördineerd en gecontroleerd?
concentreren op beweging van * Welke aspecten van een beweging
lichaamsonderdelen of op het doel worden in het geheugen
van de beweging (externe focus bij gestockeerd?
instructies)? * Waarom kunnen we een geplande
* Wanneer gebruiken we de beweging niet meer stoppen?
deeltjesmethode? * Hoe wordt waarneming gekoppeld
* Uit welke informatie bestaat aan motoriek?
feedback? * Treden er veranderingen op in het
* Is slow-motion uitvoering brein als resultaat van leren?
voordelig? * Waarom zijn we goed in sommige
* Hoeveel rust moet ik voorzien vaardigheden en niet in andere?
tussen oefensessies?
2 Motorisch leren
2.1 Inleiding
In model de Corte staat leren centraal, het is de kern van wat de leerkracht doet.
-> belangrijk om stil te staan wat/hoe we leren kunnen herkennen
Verschil tussen leren en presteren:
Prestatie: wat we kunnen zien
Leren: een proces dat onzichtbaar is.
Bv. Een zwemmer die na een paar lessen kan aquatisch ademen tegenover iemand die is
geluk heeft bij een landing.
3
, We onderzoeken 3 delen in het motorisch leren:
1. Verschil tussen leren en presteren.
2. Invloedrijke leertheorieën en zichtbare veranderingen.
3. Dieper in op transfer leren.
Dia 4:
Waarom kiezen spelers ervoor om een between the legs te spelen:
- Interactie tussen speler – taak – omgeving
Consequenties lesgeefmethodes:
- Voetbal: statische omgeving: opgesteld parcours (kegels, palen) à leren
dribbelen met richtingsverandering
- Voetbal: dynamische omgeving: opdracht is open, taak is onvoorspelbaar à
situatie leunt meer aan bij match
2.2 Wat is Leren? Het onderscheid tussen leren en presteren
Prestatie
= observeerbare resultaat van handelen
MAAR het is
- Tijdelijk
- Observeer baar
- Beïnvloed door motivatie, stress en vermoeidheid.
2.2.1 Definitie van leren
Een relatief blijvende verandering in het vermogen om een vaardigheid uit te voeren
ontstaan door oefenen of ervaring -> volgen Magill, 2003
è Iemand nu iets kan wat hij vroeger niet kon, zelfs na een rustperiode.
- Niet direct observeerbaar
- Duurzaam
- Afleiden uit de prestaties van de uitvoerder.
Bij leren kunnen we 4 algemene prestatiekarakteristieken observeren:
- Prestatie verbeteren: de uitvoerder wordt beter door meer te oefenen met
gepaste feedback.
- Prestaties zijn duurzaam: eens je een vaardigheid hebt geleerd bezit men deze
voor “altijd”.
- Prestaties zijn consistent of stabiel: bewegingspatroon wordt stabieler en
minder wisselvallig.
- Prestatie is aanpasbaar: kan toepassen in verschillende contexten bv. als een
bepaalde vaardigheid lukt (vb, salto) als je dat kan op air track, dan lukt dat ook
op verende vloer en ook op de grond
Conclusie: leren is veel meer dan tijdelijk succes, het is een blijvende
verandering, stabiliteit en flexibiliteit.
4
