Samenvatting - Algemene Psychologie

Algemene psychologie
Kennismaking met de psychologie

Definitie van de psychologie

De wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale activiteiten
van het individu.

Doel? Gedrag begrijpen + verklaren

Verklaringen? Vinden in de persoon zelf of in omgevingsfactoren

Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis

Intuïtieve mensenkennis: alle inzichten die we opdoen uit onze eigen
ervaringen

 Gebruiken we in onze dagelijkse omvang met de mensen
 Denken we niet over na

-Verschillen in het verzamelen van gegevens:

 Intuïtieve inzichten: toevallig, subjectief, alledaagse leven
 Wetenschappelijk: objectief, systematisch, gecontroleerde
situaties
 Objectieve vaststellingen
o Moeten kunnen worden herhaald
o Moeten kunnen worden gecontroleerd

 Objectiviteitsbeginsel: de wetenschap moet steeds
vertrekken vanuit objectieve gegevens  vragenlijsten en
psychologische testen

o Voor sommige gegevens niet mogelijk  subjectieve
indrukken

 Intersubjectiviteit: mate van overeenkomst tussen
verschillende waarnemers

 Technieken die door psychologen worden gebruikt
o Natuurlijke observatie
o Participerende observatie
o Ongestructureerd interview
o Gestructureerd interview
o Vragenlijsten
o Gebruik van databanken
o Fysiologische metingen
o Psychologische tests

,  Systematische observaties
o Representatief
o Toevallige steekproef



 In gecontroleerde situaties
o Geen storende factoren
o Daarom vaak laboratoriumomstandigheden

-Verschillen in het zoeken naar samenhang

Intuïtief: oppervlakkig, 1 keer voorkomen voldoende om verband te zien,
eenvoudig, niet gecontroleerd

Wetenschappelijk: methodisch onderzoek, inkaderen in een bredere
theorie, empirische toetsing

Methodisch werken

 Verschillende mogelijkheden om te zoeken naar samenhang
o De beschrijvende methode
o De verkennende methode
o De verklarende methode

Beschrijvende methode

 Kwalitatief
 Gevalstudies (1 of enkele mensen diepgaand observeren – kleine
steekproef)
 Levert vaak hypothesen op die nadien kunnen worden onderzocht
 Blijft subjectief
 Gebaseerd op een beperkt aantal gevallen

Verkennende methode

 Onderzoeken van samenhangen en verschillen tussen fenomenen
 Gegevens verzamelen van een grote groep individuen (kwantitatief
of kwalitatief)

 Variabele (geslacht, leeftijd, intelligentieniveau)

Verklarende methode

 Gebaseerd op het systematisch manipuleren van 1 of meer
variabelen, waarvan het effect op een andere variabele wordt
nagegaan
 Het cijfermateriaal dat hieruit voortkomt wordt statistisch verwerkt
 kwantitatieve methode

,Experimentele methode

 Afhankelijke variabele: te meten variabele
 Onafhankelijke variabele: variabele die gemanipuleerd wordt of
verandert
 Onder controle houden van storende variabelen
 Experimentele groep en controlegroep

Onderscheid tussen:

 Hoofdeffect
 Interactie-effect

Bv. Kijken naar agressieve films heeft bij jongens een groter effect dan
bij meisjes

Inkaderen in een bredere theorie

 Op zoek gaan naar diepere verklaringen
o Hoe komt het dat er een samenhang is?
o Zijn er nog verborgen schakels?
 Ontstaan van meer omvattende modellen
 Theorie: netwerk van relaties waarin wordt aangegeven hoe
verschillende gebeurtenissen met elkaar in verband staan
 Hypothese: veronderstelde samenhang

Empirische toetsing

 Wetenschappelijke beweringen zijn steeds voorlopig  falsificatie en
verificatie
 Ontstaan van wetten (= hypothesen die groot aantal toetsingen met
succes doorstaan hebben)
 Ingebed in de empirische cyclus

Empirische cyclus: 6 stappen

1. Eerste (toevallige) vaststelling
2. Formuleren van hypothesen (inductie)
3. Afleiden van toetsbare veronderstellingen (deductie)
4. Toetsingsfase
5. Nagaan of hypothese houdbaar is
6. Eventueel formuleren van een nieuwe hypothese

Geschiedenis van de psychologie

-De verre voorgeschiedenis

Intuïtieve psychologie

 Zo oud als de mens zelf

,  Vastgelegd in spreekwoorden, mythes, gezegden,…

Filosofie

 4e E voor Christus: Oude Griekenland
 Meer expliciete manier van denken
 Systematiek in inzichten

-De meer directe voorgeschiedenis

16e E

 Ontdekkingsreizen, boekdrukkunst, herontdekking van de antieke
geschriften

 Vragen bij de traditionele en meer belang voor eigen waarnemingen
en denkvermogens

 Sterrenkunde: Copernicus, Keppler, Galileo
 Fysica: Newton
 Chemie: Robert Boyle
 Anatomie: Vesalius

Ontwikkelingen in de filosofie

 Descartes (1596 – 1650): rationalisme – ‘ik denk dus ik ben’

 Belang van het logisch denken

 Ontstaan van het dualisme (de geest en de materie – ziel en
lichaam)

 John Locke (1632 – 1704): empiristen

 Tabula rasa (=idee dat mensen worden geboren als een
ongeschreven blad, zonder kennis, vaardigheid en persoonlijkheid, en
volledig afhankelijk zijn van waarneming en ervaring om de geest te
vormen)

 Bestudering van het bewustzijn

Impulsen vanuit de natuurwetenschappen

 Psychofysica  ontdekking van wetmatigheden
 Vb. Ernest Weber: minimum verschil intensiteit bij waarneming

-De psychologie als wetenschap van het bewustzijn

Wundt en het structuralisme (1832 – 1920)

 Oprichting laboratorium: 1879 in Leipzig
Experimentele psychologie
 Introductie van de experimentele methode