Samenvatting kwaliteit van zorg
Hoofdstuk 1: introductie in kwaliteit van zorg
1.1. Waarom focussen op kwaliteit?
Veel signalen van suboptimale zorg
Normen over hoe burgers moeten kunnen vertrouwen op optimale zorg op maat
Maar al te vaak faalt het systeem, is er geen voordeel voor patiënten of, erger nog, patiënten
worden geschaad
Er vinden elk jaar 134 miljoen voorvallen plaats in ziekenhuize, wat jaarlijks bijdraagt aan 2,5
miljoen stergevallen
Zelfs wanneer mensen zorg kunnen krijgen, zijn kwaliteitsproblemen wijdverspreid.
Aanbieders houden zich bijvoorbeeld slechts 25-50 procent van de tijd aan evidence-based
behandeling voor aandoeningen als astma, pijn, op de borst, diarree en TBC
Hoge niveaus van overmatige en ongepaste zorg: 30% van de voorschriften voor antibiotica
zijn onnodig, wat een risico vormt voor patiënten en bijdraagt aan het wereldwijde probleem
van antimicrobiële resistentie
1.2. Achtergrond
Snelle wetenschappelijke en technologische ontwikkeling
Toenemende complexiteit in de gezondheidszorg
Groeiende maatschappelijke zorgvraag
Onvoldoende organisatie en samenwerking
1
,Samenvatting kwaliteit van zorg
1.3. 6 dimensies van kwaliteit van zorg
1) Safety Voorkomen van schade (= schade die te voorkomen is en dus niet ten
gevolge van ziekte) aan patiënten door de zorg die bedoeld is om hen te
helpen
Vergissen is menselijk – kernboodschappen
o Veiligheid heeft betrekking op systemen, in plaats van op
individuele gezondheidswerkers
o Veiligheid vraagt om systeemverandering
o De schuld geven en personen verantwoordelijk stellen voor
fouten is contraproductief
het voorkomt leren van fouten & adequate verandering
The swiss-cheese-model
o Allerlei veiligheidskleppen,
maar geen enkel element
is perfect
o Bouw zoveel mogelijk
verschillende elementen
in die fouten kunnen
tegenhouden
2) Effectiveness Diensten verlenen op basis van wetenschappelijke kennis aan iedereen
die hiervan kan profiteren
en afzien van het verlenen van diensten aan degenen die er waarschijnlijk
niet van zullen profiteren
dat wil zeggen, het vermijden van zowel overmatig gebruik van
ongepaste zorg als ondergebruik van effectieve zorg
3) Efficiency De vraag is niet of interventies effectief zijn
De vraag is of effectieve interventies worden geleverd
Verspilling vermijden
o Inclusief verspilling van apparatuur, voorraden, ideeën en energie,
en inclusief verspilling als gevolg van slecht management, fraude,
corruptie en misbruik.
o Bestaande middelen moeten zoveel mogelijk worden gebruikt om
diensten te financieren
Kennis over kosteneffectiviteit cruciaal
Maar niet zonder moeilijke besluitvorming over wat we ‘waarderen’
Rol voor alle betrokkenen
4) Accessibility (& timeliness, Accessibility
affordability) Het verminderen van ongewenste wachttijden en schadelijke vertragingen
2
,Samenvatting kwaliteit van zorg
voor zowel degenen die zorg ontvangen als degenen die zorg verlenen
Het verminderen van toegangsbarrières en financiële risico’s voor
patiënten, families en gemeenschappen
En het bevorderen van zorg die betaalbaar is voor het systeem
Vele aspecten:
o Tijdig toegang tot betaalbare gezondheidszorg
o Tijdige toegang tot betaalbare daadwerkelijke interventies
o Geen vertragingen of annuleringen
o Tijdige toegang tot ‘gezondheidsmarkt’ voor professionals
Timely
Elk element in de keten van zorg kost tijd of zelfs vertraging
5) Person-centeredness Zorg verlenen die respect heeft voor en inspeelt op individuele
voorkeuren, behoeften en waarden ,en ervoor zorgen dat deze waarden
leidend zijn bij alle klinische beslissingen.
Zorgtransities en-coördinatie moeten niet gericht zijn op zorgverleners
(systeem), maar op ontvangers
Opkomend gebied van kwaliteit van zorg
Personen over systemen plaatsen
Focus op door de patiënt gerapporteerde resultaten
Focus op empowerment/ betrokkenheid van de patiënt OF patiënten in
controle, leidende verandering
6) Equity (gelijkheid) Zorg verlenen die niet in kwaliteit varieert vanwege persoonlijke
kenmerken zoals geslacht, etniciteit, ras, geografische locatie en
sociaaleconomische status
Verwijst in elk opzicht naar gelijkheid (leeftijd, geslacht, inkomen,
lcoatie…)
Meestal binnen de grenzen van ‘wat algemeen wordt gezien als effectieve
& efficiëntie zorg’
1.4. samenvattend – kwaliteit van zorg
Kernthema met 6 kerndimensies
Veel uitdagingen op alle niveaus en voor alle betrokkenen
Wijzen op de noodzaak van zorgverbetering, en daarmee implementatiewetenschap
3
, Samenvatting kwaliteit van zorg
Hoofdstuk 2: quality improvement & implementation
science
2.1. Definties
Kwaliteit van de gezondheidszorg = De mate waarin gezondheidsdiensten voor individuen en
populaties de kans op gewenste gezondheidsresultaten vergroten en consistent zijn met de
huidige professionele kennis
Goede kwaliteit van zorg betekent dat zorg:
o Effectief is
o Efficiënt
o Toegankelijk/ tijdig
o Persoonsgericht
o Gelijkheid & veilig
2.2. Kwaliteit van zorg beoordelen
Veronderstelt dat we weten wat goede zorg is, dwz dat we goede kwaliteit (de norm) kunnen
definiëren, bv. Uit richtlijnen, best practices…
Houdt in dat we de huidige praktijk vergelijken met de standaard
Als de zorg slecht of niet optimaal is, betekent dit dat goede zorg niet, of niet volledig, wordt
uitgevoerd
kwaliteit van zorg zijn implementatieproblemen
2.3. implementatiewetenschap
Implementatiewetenschap= de studie van factoren die van invloed zijn op het volledig en
effectief benutten van innovaties in de praktijk
hoe komt het dat dingen wel goed of niet worden geïmplementeerd
= de studie van methoden om de acceptatie en integratie van evidence-based praktijken,
interventies en beleid in routinematige gezondheidszorg en volksgezondheidsomgevingen te
bevorderen
o Richten zich op de evaluatie van methoden om dingen te stimuleren, om
implementatie meer tot stand te laten komen
o Methoden om implementatie te bevorderen en dus ook kwaliteit van zorg gericht
op evaluatie van die methode (welke methodes werken wel en welke niet)
vertaling van bewijs naar de praktijk
4
Hoofdstuk 1: introductie in kwaliteit van zorg
1.1. Waarom focussen op kwaliteit?
Veel signalen van suboptimale zorg
Normen over hoe burgers moeten kunnen vertrouwen op optimale zorg op maat
Maar al te vaak faalt het systeem, is er geen voordeel voor patiënten of, erger nog, patiënten
worden geschaad
Er vinden elk jaar 134 miljoen voorvallen plaats in ziekenhuize, wat jaarlijks bijdraagt aan 2,5
miljoen stergevallen
Zelfs wanneer mensen zorg kunnen krijgen, zijn kwaliteitsproblemen wijdverspreid.
Aanbieders houden zich bijvoorbeeld slechts 25-50 procent van de tijd aan evidence-based
behandeling voor aandoeningen als astma, pijn, op de borst, diarree en TBC
Hoge niveaus van overmatige en ongepaste zorg: 30% van de voorschriften voor antibiotica
zijn onnodig, wat een risico vormt voor patiënten en bijdraagt aan het wereldwijde probleem
van antimicrobiële resistentie
1.2. Achtergrond
Snelle wetenschappelijke en technologische ontwikkeling
Toenemende complexiteit in de gezondheidszorg
Groeiende maatschappelijke zorgvraag
Onvoldoende organisatie en samenwerking
1
,Samenvatting kwaliteit van zorg
1.3. 6 dimensies van kwaliteit van zorg
1) Safety Voorkomen van schade (= schade die te voorkomen is en dus niet ten
gevolge van ziekte) aan patiënten door de zorg die bedoeld is om hen te
helpen
Vergissen is menselijk – kernboodschappen
o Veiligheid heeft betrekking op systemen, in plaats van op
individuele gezondheidswerkers
o Veiligheid vraagt om systeemverandering
o De schuld geven en personen verantwoordelijk stellen voor
fouten is contraproductief
het voorkomt leren van fouten & adequate verandering
The swiss-cheese-model
o Allerlei veiligheidskleppen,
maar geen enkel element
is perfect
o Bouw zoveel mogelijk
verschillende elementen
in die fouten kunnen
tegenhouden
2) Effectiveness Diensten verlenen op basis van wetenschappelijke kennis aan iedereen
die hiervan kan profiteren
en afzien van het verlenen van diensten aan degenen die er waarschijnlijk
niet van zullen profiteren
dat wil zeggen, het vermijden van zowel overmatig gebruik van
ongepaste zorg als ondergebruik van effectieve zorg
3) Efficiency De vraag is niet of interventies effectief zijn
De vraag is of effectieve interventies worden geleverd
Verspilling vermijden
o Inclusief verspilling van apparatuur, voorraden, ideeën en energie,
en inclusief verspilling als gevolg van slecht management, fraude,
corruptie en misbruik.
o Bestaande middelen moeten zoveel mogelijk worden gebruikt om
diensten te financieren
Kennis over kosteneffectiviteit cruciaal
Maar niet zonder moeilijke besluitvorming over wat we ‘waarderen’
Rol voor alle betrokkenen
4) Accessibility (& timeliness, Accessibility
affordability) Het verminderen van ongewenste wachttijden en schadelijke vertragingen
2
,Samenvatting kwaliteit van zorg
voor zowel degenen die zorg ontvangen als degenen die zorg verlenen
Het verminderen van toegangsbarrières en financiële risico’s voor
patiënten, families en gemeenschappen
En het bevorderen van zorg die betaalbaar is voor het systeem
Vele aspecten:
o Tijdig toegang tot betaalbare gezondheidszorg
o Tijdige toegang tot betaalbare daadwerkelijke interventies
o Geen vertragingen of annuleringen
o Tijdige toegang tot ‘gezondheidsmarkt’ voor professionals
Timely
Elk element in de keten van zorg kost tijd of zelfs vertraging
5) Person-centeredness Zorg verlenen die respect heeft voor en inspeelt op individuele
voorkeuren, behoeften en waarden ,en ervoor zorgen dat deze waarden
leidend zijn bij alle klinische beslissingen.
Zorgtransities en-coördinatie moeten niet gericht zijn op zorgverleners
(systeem), maar op ontvangers
Opkomend gebied van kwaliteit van zorg
Personen over systemen plaatsen
Focus op door de patiënt gerapporteerde resultaten
Focus op empowerment/ betrokkenheid van de patiënt OF patiënten in
controle, leidende verandering
6) Equity (gelijkheid) Zorg verlenen die niet in kwaliteit varieert vanwege persoonlijke
kenmerken zoals geslacht, etniciteit, ras, geografische locatie en
sociaaleconomische status
Verwijst in elk opzicht naar gelijkheid (leeftijd, geslacht, inkomen,
lcoatie…)
Meestal binnen de grenzen van ‘wat algemeen wordt gezien als effectieve
& efficiëntie zorg’
1.4. samenvattend – kwaliteit van zorg
Kernthema met 6 kerndimensies
Veel uitdagingen op alle niveaus en voor alle betrokkenen
Wijzen op de noodzaak van zorgverbetering, en daarmee implementatiewetenschap
3
, Samenvatting kwaliteit van zorg
Hoofdstuk 2: quality improvement & implementation
science
2.1. Definties
Kwaliteit van de gezondheidszorg = De mate waarin gezondheidsdiensten voor individuen en
populaties de kans op gewenste gezondheidsresultaten vergroten en consistent zijn met de
huidige professionele kennis
Goede kwaliteit van zorg betekent dat zorg:
o Effectief is
o Efficiënt
o Toegankelijk/ tijdig
o Persoonsgericht
o Gelijkheid & veilig
2.2. Kwaliteit van zorg beoordelen
Veronderstelt dat we weten wat goede zorg is, dwz dat we goede kwaliteit (de norm) kunnen
definiëren, bv. Uit richtlijnen, best practices…
Houdt in dat we de huidige praktijk vergelijken met de standaard
Als de zorg slecht of niet optimaal is, betekent dit dat goede zorg niet, of niet volledig, wordt
uitgevoerd
kwaliteit van zorg zijn implementatieproblemen
2.3. implementatiewetenschap
Implementatiewetenschap= de studie van factoren die van invloed zijn op het volledig en
effectief benutten van innovaties in de praktijk
hoe komt het dat dingen wel goed of niet worden geïmplementeerd
= de studie van methoden om de acceptatie en integratie van evidence-based praktijken,
interventies en beleid in routinematige gezondheidszorg en volksgezondheidsomgevingen te
bevorderen
o Richten zich op de evaluatie van methoden om dingen te stimuleren, om
implementatie meer tot stand te laten komen
o Methoden om implementatie te bevorderen en dus ook kwaliteit van zorg gericht
op evaluatie van die methode (welke methodes werken wel en welke niet)
vertaling van bewijs naar de praktijk
4
