Samenvatting - Microbiologie

Microbiologie
H1: Inleiding
Spanisch Flu
- Onjuiste benaming want kwam niet uit Spanje, maar in de Verenigde staten
(Kansas).
- Deze Spaanse griep brak uit in 1918 (laatste jaar WOI) en eiste meer levens dan
de oorlog zelf.
- In de eerste fase van de pandemie waren er weinig sterfgevallen tenzij er
andere factoren speelden zoals een verzwakt immuunsysteem. Later in augustus
1918 zou de griep echter wereldwijd en dodelijker terugkeren en vele levens
eisen.
- Pfei er bacillus was incorrect geïdentificeerd als de microbe oorzaak v.d.
ziekte. De werkelijke oorzaak lag bij een virus, maar dit kon men toen nog niet
waarnemen met de gebruikte microscopen.
- 675,000 sterfgevallen (iets minder dan Corona met 700 000+ sterfgevallen)

Corona (SARS-CoV-2 virus)
- 700 000+ sterfgevallen
- Snel muterend virus waardoor verschillende varianten ontstaan  steeds nieuwe
vaccinatie nodig (zeker voor risicogroepen)
- Vaak opmars in oktober-november  scholen openen in september + meer
binnen zitten  meer besmettingen

Ebola
- +-50% v.d. geïnfecteerde personen overlijden  vroeger 25-95%
- Ebolavirus-vaccinatie geïntroduceerd in risico-landen  virus bestrijden op
gecoördineerde strategische manier
- Uitbraken vonden plaats v. 2014 tot en met 2022 (en wss. nog meer minder
besproken gevallen)

MPOX
- Veroorzaakt door het monkeypox-virus (MPXV).
- Sterftegraad varieert van 0,1% tot 10% (afhankelijk van toegang tot behandeling.)
- Nieuwe variant Clade Ib:
o Nieuwe (Europese) variant virus vastgesteld in augustus in Zweden 
WHO roept internationale noodsituatie uit
o Wetenschappelijke onzekerheden over klinisch verloop en
besmettelijkheid.
o In België nog geen meldingen van Clade Ib (stand: 2 september 2024).

1

, o Infectierisico voor de algemene bevolking is zeer laag.
- Clade II-variant:
o Veroorzaakte in 2022 een grote wereldwijde uitbraak
o Circulatie in Vlaanderen is beperkt, voornamelijk bij personen met
meerdere seksuele partners



Ziekte van Lyme
- Teek besmet met bacterie Borrelia burgdorferi
- België: ziekte na tekenbeet 1/3



Candida auris
- Schimmel ontdekt in 2009
- Door klimaatopwarming: mutatie ontstaan waardoor schimmel een menselijke
ziekteverwekker is geworden
- Risico vooral bij mensen met verzwakt immuunsysteem
- Binnendringen bloedbaan -> 35% fataal



Algemene tendens: klimaatopwarming en verhoogde mobiliteit -> snellere
verspreiding




Wat is microbiologie?

- Studie van micro organismen
 Organismen die (meestal) niet met het blote oog kunnen
waargenomen worden
 Eencelligen, soms meercelligen, met een minder complexe
organisatie en di erentiatie als planten en dieren
 Ook virussen – geen celstructuur

Micro-organismen als levende cellen
Cel:

- Fundamentele eenheid van leven
o Geïsoleerde eenheid: omgeven door membraan (soms celwand) met
binnenin chemische componenten en subcellulaire structuren


2

, o Een open dynamisch systeem: communicatie en uitwisseling materiaal
met extern milieu

Levende cel:

- Specifieke eigenschappen:
o Voeding en metabolisme
o Communicatie
o Groei en vermenigvuldiging
o Di erentiatie
o Evolutie

Virussen:

- Waarom geen cellen?
o Geen open dynamisch systeem
o Statische partikels
o Geen eigen metabolische activiteit
o Vermenigvuldiging en vermeerdering genetisch materiaal afhankelijk van
gastcel
- Eigenschappen gemeenschappelijk met levende cel
o Kunnen zich vermenigvuldigen
o Mutaties mogelijk



Microbiologie = jonge en snel evoluerende wetenschapstak (schatting: slechts 3%
micro-organismen is gekend)

Micro-organismen:

- Vertegenwoordigen de grootste hoeveelheid biomassa op aarde en de grootste
diversiteit van alle levende organismen
- Essentieel voor afbraak organisch materiaal en recyclage van nutriënten
- Kolonisatie van extreme habitats
- Afmetingen
o Prokaryoten
 Lengte 100nm (0.1μm) tot >600μm
 Diameter 0.1μm tot >5.0μm
 Staphylococcus aureus: 0.9μm diameter
 Escherichia coli : 1 x 3μm
o Eukaryoten
 2 tot >200µm
 Gistcel: 6-20µm diameter
o Virussen

3

,  10nm tot 100nm



Microbiologie:

- Een fundamentele biologische wetenschap
- Een toegepaste biologische wetenschap; geneeskunde, landbouw,
biotechnologie…



Belang v. micro-organismen in alledaags leven
 Pathogeen (voor plant dier en mens)
o belangrijkste doodsoorzaak middeleeuwen waren epidemieën. Denk aan
de builenpest veroorzaakt door bacterie Yersinia pestis (overdracht door
vlooien- en rattenbeten)
(meeste infectieziekten zijn nu in Westen overwonnen, maar dit heeft
geleid tot nieuwe problemen zoals resistentie tegen meerdere antibiotica,
etc.)
 Landbouw
o Stikstof-fixatie op de wortel (Rizobium inoculans)
o vertering van cellulose bij herkauwers
o recyclage C,N,S,P
 Voeding
o bederf van voedingswaren
o aanmaak voedingswaren
 fermentatie (bv. wijn, bier, brood, kaas, zuurkool, etc.)
 voedingsadditieve (bv. citroenzuur, glutamaat, melkzuur, etc.)
 Industrie
o Productie van biobrandstof (bv. methaan en ethanol verkregen door
micro-organismen die aan anarobische fermentatie doen)
o Productie v. antibiotica (bv. door Streptomyces griseus)
o Productie v. chemicaliën, vitaminen, aminozuren
o Productie van enzymen (bv. amylase, proteasen, etc.)
 Milieu
o Bioremediëring = gebruik maken v. micro-organismen om
verontreinigingen in het milieu af te breken of onschadelijk te maken
o Compostering = micro-organismen zetten organisch afval om in stabiele,
voedzame humus die gebruikt kan worden als bodemverbeteraar.
 Biotechnologie
o model-organismen  studie cellulaire processen
o screenings-systemen  “drug discovery” = identificeren nieuwe
medicijnen


4