Financial management
Examen: gesloten boek op computer, bevat 10 meerkeuzevragen, 1 open vraag en oefeningen.
Hoofdstuk 1: Objec1ves and func1ons of financial management
De rol van een financieel manager kan opgesplitst worden in 3 funcAes:
× Investeringsbeslissingen: In welke acAva moet de onderneming investeren?
Voorbeeld: aankoop van machines, onderzoek en ontwikkeling
× Financieringsbeslissingen: Hoe kan/moet de onderneming deze acAva financieren?
Voorbeeld: eigen vermogen, schulden, aandelen
× Financiële planning: Hoe moeten de financiële stromen worden beheerd?
Voorbeeld: liquiditeitsbeheer, budgeKering
Het doel van financieel management komt overeen met het algemene doel van de onderneming. Dus
het doel van financieel management kan zijn de maximalisaAe van de opbrengsten, maar dan wordt er
geen rekening gehouden met de kosten. MaximalisaAe van de winst is een betere doelstelling, maar
over welke winst hebben we het dan? De winst per aandeel of de waarde per aandeel?
Voorbeeld:
Een bedrijf met 10 aandelen en een winst van 20 (winst per aandeel van €2) heeR een rendement van
20%. Als het bedrijf 10 nieuwe aandelen uitgeeR en de opbrengst investeert in obligaAes met een
rendement van 10%, sAjgt de totale winst naar 30. De totale winst sAjgt, maar de winst per aandeel
daalt van €2 naar €1.50, terwijl het bedrijfsrendement daalt van 20% naar 15%. Dit illustreert dat het
maximaliseren van de winst per aandeel niet noodzakelijk leidt tot waardeverhogende investeringen.
We kunnen het argument maken dat het doel van een organisaAe niet het maximaliseren van de winst
per aandeel is, maar het creëren van aandeelhouderswaarde (shareholder value). Deze waarde wordt
niet bepaald door de huidige winst per aandeel, maar door de verwachte toekomsAge winsten en het
risico dat aan deze winsten verbonden is. In een “efficiënte” markt weerspiegelt de marktprijs van een
aandeel de waarde ervan. Er is twijfel over of waardemaximalisaAe echt het doel van bedrijven is, en
of we niet ook rekening moeten houden met de bredere maatschappelijke context en de sociale en
ecologische gevolgen.
Maar hebben bedrijven echt een ‘doel’? In deze cursus gaan we ervan uit dat waardemaximalisaAe het
doel van het bedrijf is.
1
,Er is discussie of waardemaximalisaAe wel de enige doelstelling zou moeten zijn, of dat ook rekening
moet worden gehouden met een bredere maatschappelijke context.
× ESG (Environmental, Social and Governance)
× CSR (Corporate Social Responsibility)
Beide termen verwijzen naar bedrijfsprakAjken die verder gaan dan alleen winstmaximalisaAe, met als
doel een posiAeve impact op de samenleving en het milieu. De sleutelgebieden zijn: milieu,
betrokkenheid bij de gemeenschap, ethische arbeidsprakAjken en corporate governance. De
doelstellingen zijn vertrouwen opbouwen, merkreputaAe verbeteren en duurzaamheid op lange
termijn waarborgen.
ESG (Environmental, Social and Governance) is een raamwerk dat investeerders en andere
belanghebbenden gebruiken om de prestaAes van een bedrijf op het gebied van duurzaamheid en
ethiek te evalueren. Waar CSR vaak de ethische visie van een bedrijf beschrijR, richt ESG zich
op meetbare, niet-financiële factoren die risico's en kansen op lange termijn beïnvloeden.
De term wordt opgesplitst in drie hoofdcategorieën:
× Environment: Hoe een bedrijf omgaat met het milieu en de klimaatverandering.
Voorbeelden: CO2-uitstoot, energie-efficiënAe, watergebruik en afvalbeheer.
× Social: Hoe een bedrijf relaAes beheert met werknemers, leveranciers, klanten en de
gemeenschappen waarin het acAef is.
Voorbeelden: Arbeidsomstandigheden, diversiteit en inclusie, mensenrechten en gezondheid
en veiligheid.
× Governance: Het leiderschap van het bedrijf, de beloning van execuAves, audits, interne
controles en de rechten van aandeelhouders. Dit omvat onder meer het toezicht op de ESG-
strategie.
Voorbeelden: De samenstelling van de raad van bestuur, de transparanAe van de boekhouding
en de bestrijding van corrupAe.
CSR (Corporate Social Responsibility) is een breed concept dat de verantwoordelijkheid van een
onderneming tegenover de maatschappij omvat. Het is hetzelfde als MVO (Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen) in het nederlands .
Voorbeelden: Fair trade inkoop, het ondersteunen van lokale gemeenschappen en het verminderen
van de CO2-voetafdruk.
Kortom: Hoewel nauw verwant, wordt CSR vaak gezien als de overkoepelende, op waarden
gebaseerde strategie van een bedrijf, terwijl ESG de kwanAficeerbare criteria vertegenwoordigt die
worden gebruikt om de maatschappelijke en duurzaamheidsprestaAes van dat bedrijf te meten en te
beoordelen.
2
,Bedrijfsdoelstellingen: Uit onderzoek blijkt dat bedrijfsleiders in hun prioriteitsrangschikking
vaak klanten (43%) en aandeelhouders (22%) de hoogste prioriteit geven, hoewel werknemers ook
significant scoren (29%).
Corporate governance = de manier waarop aandeelhouders ervoor kunnen zorgen dat het
management van de onderneming de aandeelhouderswaarde (shareholder value) maximaliseert.
Dit kan zorgen voor belangenconflicten tussen het management en de aandeelhouders van een
onderneming als blijkt dat het management andere doelstellingen heeR.
De agency-theorie = beschrijR mogelijke belangenconflicten tussen de 'principal' (aandeelhouder) en
de 'agent' (manager).
× De manager (agent) wordt verondersteld te handelen in het belang van de aandeelhouder
(principal).
× In werkelijkheid kunnen de belangen van de manager (agent) verschillen van die van de
aandeelhouder (principal).
De manager kan meer geven om zijn eigen belangen dan om die van de aandeelhouders, de
aandeelhouders beschikken over onvoldoende informaAe om een volledig beeld te krijgen van wat de
manager doet. De manager kan het bedrijf gebruiken om zijn eigen belangen na te streven, ten
koste van de aandeelhouderswaarde.
Andere agency-relaAes in een bedrijf:
Belangenconflicten kunnen ook bestaan tussen andere groepen binnen of rond de onderneming:
× Controlerende aandeelhouders versus minderheidsaandeelhouders
Voorbeeld: in beursgenoteerde familiebedrijven (Lotus Bakeries)
× Aandeelhouders versus schuldeisers: MaximalisaAe van de aandeelhouderswaarde kan ten
koste gaan van de waarde van de schuldeisers.
× Ook klanten, leveranciers, werknemers en de overheid hebben belangen in de onderneming.
3
, Hoofdstuk 2: Basic valua1on concepts
× Huidige waarde en toekomsAge waarde
× Renteperiodiciteit minder dan één jaar
× ToekomsAge en huidige waarde van een reeks verschillende kasstromen
× De waardering van annuïteiten en perpetuïteiten
× Reële en nominale rentetarieven op leningen met een periodiciteit kleiner dan één jaar
Future value (toekomsAge waarde) en present value (huidige waarde):
Het kernprincipe is dat geld vandaag minder waard is dan hetzelfde geldbedrag in de toekomst,
vanwege de potenAële rentewinst.
Future value (toekomsAge waarde) = de waarde die een investering op een bepaald moment in de
toekomst zal bereiken, inclusief samengestelde rente.
Voorbeeld:
Als we €1000 investeren voor 2 jaar aan een rente van 5% is de future value na 1 jaar gelijk aan
1000 * (1+0,05)2 = 1102,50.
Formule: E = B * (1+i)t
× E = toekomsAge waarde of future value
× B = huidige waarde of present value
× i = rentepercentage over de periode
× t = Aantal periodes
Voorbeeld:
Een grootvader geeR zijn pasgeboren kleindochter een bedrag van € 30.000, dat zal worden belegd
tegen een jaarlijkse rentevoet van 7%.
Hoeveel geld zal de kleindochter hebben wanneer ze 21 jaar oud is?
→ 30 000 * (1+0,07)21 = 142 200
Wat als ze slechts €20.000 zou krijgen?
→ 20 000 * (1+0,07)21 = 82 800
De grafiek toont de future value van een investering van €1,00 na een periode (n) tegen een bepaald
rentepercentage (i).
De grafiek weerspiegelt het concept van
samengestelde rente. Hoe langer de periode en
hoe hoger het rentepercentage, hoe hoger het
eindbedrag zal zijn, want niet alleen het
oorspronkelijke bedrag levert rente op, maar de
reeds verdiende rente wordt in de volgende
periode mee geïnvesteerd.
4
Examen: gesloten boek op computer, bevat 10 meerkeuzevragen, 1 open vraag en oefeningen.
Hoofdstuk 1: Objec1ves and func1ons of financial management
De rol van een financieel manager kan opgesplitst worden in 3 funcAes:
× Investeringsbeslissingen: In welke acAva moet de onderneming investeren?
Voorbeeld: aankoop van machines, onderzoek en ontwikkeling
× Financieringsbeslissingen: Hoe kan/moet de onderneming deze acAva financieren?
Voorbeeld: eigen vermogen, schulden, aandelen
× Financiële planning: Hoe moeten de financiële stromen worden beheerd?
Voorbeeld: liquiditeitsbeheer, budgeKering
Het doel van financieel management komt overeen met het algemene doel van de onderneming. Dus
het doel van financieel management kan zijn de maximalisaAe van de opbrengsten, maar dan wordt er
geen rekening gehouden met de kosten. MaximalisaAe van de winst is een betere doelstelling, maar
over welke winst hebben we het dan? De winst per aandeel of de waarde per aandeel?
Voorbeeld:
Een bedrijf met 10 aandelen en een winst van 20 (winst per aandeel van €2) heeR een rendement van
20%. Als het bedrijf 10 nieuwe aandelen uitgeeR en de opbrengst investeert in obligaAes met een
rendement van 10%, sAjgt de totale winst naar 30. De totale winst sAjgt, maar de winst per aandeel
daalt van €2 naar €1.50, terwijl het bedrijfsrendement daalt van 20% naar 15%. Dit illustreert dat het
maximaliseren van de winst per aandeel niet noodzakelijk leidt tot waardeverhogende investeringen.
We kunnen het argument maken dat het doel van een organisaAe niet het maximaliseren van de winst
per aandeel is, maar het creëren van aandeelhouderswaarde (shareholder value). Deze waarde wordt
niet bepaald door de huidige winst per aandeel, maar door de verwachte toekomsAge winsten en het
risico dat aan deze winsten verbonden is. In een “efficiënte” markt weerspiegelt de marktprijs van een
aandeel de waarde ervan. Er is twijfel over of waardemaximalisaAe echt het doel van bedrijven is, en
of we niet ook rekening moeten houden met de bredere maatschappelijke context en de sociale en
ecologische gevolgen.
Maar hebben bedrijven echt een ‘doel’? In deze cursus gaan we ervan uit dat waardemaximalisaAe het
doel van het bedrijf is.
1
,Er is discussie of waardemaximalisaAe wel de enige doelstelling zou moeten zijn, of dat ook rekening
moet worden gehouden met een bredere maatschappelijke context.
× ESG (Environmental, Social and Governance)
× CSR (Corporate Social Responsibility)
Beide termen verwijzen naar bedrijfsprakAjken die verder gaan dan alleen winstmaximalisaAe, met als
doel een posiAeve impact op de samenleving en het milieu. De sleutelgebieden zijn: milieu,
betrokkenheid bij de gemeenschap, ethische arbeidsprakAjken en corporate governance. De
doelstellingen zijn vertrouwen opbouwen, merkreputaAe verbeteren en duurzaamheid op lange
termijn waarborgen.
ESG (Environmental, Social and Governance) is een raamwerk dat investeerders en andere
belanghebbenden gebruiken om de prestaAes van een bedrijf op het gebied van duurzaamheid en
ethiek te evalueren. Waar CSR vaak de ethische visie van een bedrijf beschrijR, richt ESG zich
op meetbare, niet-financiële factoren die risico's en kansen op lange termijn beïnvloeden.
De term wordt opgesplitst in drie hoofdcategorieën:
× Environment: Hoe een bedrijf omgaat met het milieu en de klimaatverandering.
Voorbeelden: CO2-uitstoot, energie-efficiënAe, watergebruik en afvalbeheer.
× Social: Hoe een bedrijf relaAes beheert met werknemers, leveranciers, klanten en de
gemeenschappen waarin het acAef is.
Voorbeelden: Arbeidsomstandigheden, diversiteit en inclusie, mensenrechten en gezondheid
en veiligheid.
× Governance: Het leiderschap van het bedrijf, de beloning van execuAves, audits, interne
controles en de rechten van aandeelhouders. Dit omvat onder meer het toezicht op de ESG-
strategie.
Voorbeelden: De samenstelling van de raad van bestuur, de transparanAe van de boekhouding
en de bestrijding van corrupAe.
CSR (Corporate Social Responsibility) is een breed concept dat de verantwoordelijkheid van een
onderneming tegenover de maatschappij omvat. Het is hetzelfde als MVO (Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen) in het nederlands .
Voorbeelden: Fair trade inkoop, het ondersteunen van lokale gemeenschappen en het verminderen
van de CO2-voetafdruk.
Kortom: Hoewel nauw verwant, wordt CSR vaak gezien als de overkoepelende, op waarden
gebaseerde strategie van een bedrijf, terwijl ESG de kwanAficeerbare criteria vertegenwoordigt die
worden gebruikt om de maatschappelijke en duurzaamheidsprestaAes van dat bedrijf te meten en te
beoordelen.
2
,Bedrijfsdoelstellingen: Uit onderzoek blijkt dat bedrijfsleiders in hun prioriteitsrangschikking
vaak klanten (43%) en aandeelhouders (22%) de hoogste prioriteit geven, hoewel werknemers ook
significant scoren (29%).
Corporate governance = de manier waarop aandeelhouders ervoor kunnen zorgen dat het
management van de onderneming de aandeelhouderswaarde (shareholder value) maximaliseert.
Dit kan zorgen voor belangenconflicten tussen het management en de aandeelhouders van een
onderneming als blijkt dat het management andere doelstellingen heeR.
De agency-theorie = beschrijR mogelijke belangenconflicten tussen de 'principal' (aandeelhouder) en
de 'agent' (manager).
× De manager (agent) wordt verondersteld te handelen in het belang van de aandeelhouder
(principal).
× In werkelijkheid kunnen de belangen van de manager (agent) verschillen van die van de
aandeelhouder (principal).
De manager kan meer geven om zijn eigen belangen dan om die van de aandeelhouders, de
aandeelhouders beschikken over onvoldoende informaAe om een volledig beeld te krijgen van wat de
manager doet. De manager kan het bedrijf gebruiken om zijn eigen belangen na te streven, ten
koste van de aandeelhouderswaarde.
Andere agency-relaAes in een bedrijf:
Belangenconflicten kunnen ook bestaan tussen andere groepen binnen of rond de onderneming:
× Controlerende aandeelhouders versus minderheidsaandeelhouders
Voorbeeld: in beursgenoteerde familiebedrijven (Lotus Bakeries)
× Aandeelhouders versus schuldeisers: MaximalisaAe van de aandeelhouderswaarde kan ten
koste gaan van de waarde van de schuldeisers.
× Ook klanten, leveranciers, werknemers en de overheid hebben belangen in de onderneming.
3
, Hoofdstuk 2: Basic valua1on concepts
× Huidige waarde en toekomsAge waarde
× Renteperiodiciteit minder dan één jaar
× ToekomsAge en huidige waarde van een reeks verschillende kasstromen
× De waardering van annuïteiten en perpetuïteiten
× Reële en nominale rentetarieven op leningen met een periodiciteit kleiner dan één jaar
Future value (toekomsAge waarde) en present value (huidige waarde):
Het kernprincipe is dat geld vandaag minder waard is dan hetzelfde geldbedrag in de toekomst,
vanwege de potenAële rentewinst.
Future value (toekomsAge waarde) = de waarde die een investering op een bepaald moment in de
toekomst zal bereiken, inclusief samengestelde rente.
Voorbeeld:
Als we €1000 investeren voor 2 jaar aan een rente van 5% is de future value na 1 jaar gelijk aan
1000 * (1+0,05)2 = 1102,50.
Formule: E = B * (1+i)t
× E = toekomsAge waarde of future value
× B = huidige waarde of present value
× i = rentepercentage over de periode
× t = Aantal periodes
Voorbeeld:
Een grootvader geeR zijn pasgeboren kleindochter een bedrag van € 30.000, dat zal worden belegd
tegen een jaarlijkse rentevoet van 7%.
Hoeveel geld zal de kleindochter hebben wanneer ze 21 jaar oud is?
→ 30 000 * (1+0,07)21 = 142 200
Wat als ze slechts €20.000 zou krijgen?
→ 20 000 * (1+0,07)21 = 82 800
De grafiek toont de future value van een investering van €1,00 na een periode (n) tegen een bepaald
rentepercentage (i).
De grafiek weerspiegelt het concept van
samengestelde rente. Hoe langer de periode en
hoe hoger het rentepercentage, hoe hoger het
eindbedrag zal zijn, want niet alleen het
oorspronkelijke bedrag levert rente op, maar de
reeds verdiende rente wordt in de volgende
periode mee geïnvesteerd.
4
