Samenvatting duurzaam hinterlandvervoer
Contents
Les 1...................................................................................................................... 4
1. Wat is het achterland van een haven?............................................................4
2. Factoren die het achterland bepalen..............................................................4
3. Ontstaan & evolutie van het achterland – Antwerpen....................................5
3.1 19de eeuw (p.11–16).................................................................................5
3.2 20ste eeuw (p.15–18)................................................................................ 5
4.1 Belangrijkste troef: De Rijn (p.20–23)........................................................6
4.2 Nieuwe Waterweg & Betuweroute (p.21, p.24)..........................................6
5. Ontwikkeling Duitse havens (p.27–29)............................................................7
6. Trends in het achterlandvervoer.....................................................................7
6.1 Evolutie van modal split (p.31–35)............................................................7
6.2 EU-integratie (p.36)...................................................................................8
6.3 Concurrerende NW-Europese havens (p.37–38)........................................8
6.4 Een verschuivend zwaartepunt (p.39–40).................................................8
7. Hinterlandinfrastructuur & netwerken............................................................9
8. Belang van het achterland in de logistieke keten (p.48–56).........................10
9. Samenvatting van de kerninzichten (p.57–58).............................................10
Les 2:................................................................................................................... 11
Ontstaan van spoorvervoer..............................................................................11
Technische ontwikkelingen:.............................................................................. 11
Demografische ontwikkelingen:........................................................................11
In België:........................................................................................................... 11
Rationalisatie van de spoorlijnen:.....................................................................12
Evolutie naar huidige structuur.......................................................................12
Situatie NL:....................................................................................................... 13
Goederenspoorvervoer:.................................................................................... 13
Spoormateriaal & technische uitdagingen........................................................13
Vormen van spoorvervoer.................................................................................14
Spoor in de haven van Antwerpen....................................................................15
Performance Belgische goederenspoor.............................................................15
Kostenstructuur spooronderneming..................................................................15
Inkopen van spoorvervoer............................................................................... 17
Structuur van de spoormarkt (dia 48-50).........................................................17
Nieuwe spoor-businessmodellen.......................................................................18
, Belt & Road (China–Europa spoorroute)............................................................18
Les 3.................................................................................................................... 22
Wegvervoer en Hinterland................................................................................22
Soorten Wegtransport en Juridische Aspecten..................................................22
Vergunningssysteem en CMR-Conventie..........................................................23
Huidige Trends en Ontwikkelingen....................................................................24
De CMR-conventie............................................................................................ 24
Voertuigen, Gewicht en Afmetingen.................................................................25
Rij- en Rusttijden............................................................................................... 26
Technische Eisen en Emissies...........................................................................26
Wegbeprijzing en Ontwikkelingen.....................................................................27
Les 4.................................................................................................................... 28
Historische Ontwikkeling van de Binnenvaart...................................................28
Belang en Operationele Uitdagingen voor Zeehavens......................................29
Binnenvaart indicatoren................................................................................... 30
Vloot en Schaalvergroting................................................................................. 31
Impact van Waterstanden en Klimaatverandering............................................31
De Kleine Binnenvaart en Congestie................................................................33
Les 5.................................................................................................................... 38
Tankvaart in het ARA-gebied.............................................................................38
Vloot en Standaardisatie:.................................................................................. 38
Volatiliteit en Waterstanden:.............................................................................42
Autonome Binnenvaartschepen........................................................................45
Capaciteitsmanagement in de Binnenvaartsector............................................45
Les 7.................................................................................................................... 50
Definities.......................................................................................................... 50
Intermodaal vervoer......................................................................................... 51
Synchromodaal vervoer.................................................................................... 53
Inland terminals, inland en dry ports................................................................53
Modale keuze.................................................................................................... 54
Demurrage en detention.................................................................................. 55
Case studie....................................................................................................... 55
Les 8.................................................................................................................... 58
Achterlandinfrastructuur................................................................................... 58
Weginfrastructuur:......................................................................................... 58
Spoorinfrastructuur....................................................................................... 60
Binnenvaartinfrastructuur............................................................................. 61
, Pijpleidingen..................................................................................................... 62
Rotterdam – Antwerpen Pijpleiding (RAPL)....................................................63
Gasnetwerk................................................................................................... 63
Infrastructuurinvesteringen..............................................................................64
Infrastructuurinvesteringen Case: Waterweg................................................64
Case Infrastructuurinvestering (2de Spoorontsluiting Haven Antwerpen).....65
Trans-European Transport Network (TEN-T).......................................................65
Corridors........................................................................................................ 66
Les 9.................................................................................................................... 69
Externe Kosten.................................................................................................. 69
Gevolgen van congestie................................................................................70
Gevolgen van ongevalskosten.......................................................................71
Gevolgen van Luchtvervuiling.......................................................................72
Gevolgen van Klimaatverandering................................................................72
Gevolgen van Geluid..................................................................................... 73
Gevolgen van up en down processen............................................................73
Gevolgen voor de natuur............................................................................... 73
Externe kost in cijfers.................................................................................... 74
Alternatieve Brandstoffen in de Binnenvaart.................................................75
Impact van internaliseren externe kosten in de keten...................................75
Havenconcurrentie en externe kosten...........................................................76
Les 10.................................................................................................................. 78
Stedelijke stadsdistributie................................................................................. 78
Trends............................................................................................................ 79
Externe kosten............................................................................................... 79
Beleidsmaatregelen....................................................................................... 83
Alternatieven................................................................................................. 87
Samenvattend............................................................................................... 95
, Les 1
1. Wat is het achterland van een haven?
Het achterland is het gebied landinwaarts dat door een haven wordt
bediend, waar goederen naartoe gaan of vandaan komen.
(Zie definitie Stopford op p.9).
Tot de 18de eeuw was er eigenlijk bijna geen echt achterland:
→ Handel gebeurde met kleine schepen, goederen werden in de havenstad
zelf verkocht. (Goederen werden verkocht op de markt bij een haven (bv
Antwerpen, Hamburg en Amsterdam).
→ Wie verder weg woonde, had geen toegang tot die producten.
Door de industriële revolutie verandert alles: (vroeger fysiek naar haven
om producten te halen; nu: alles wordt verspreid vanaf de havens)
o Grote vraag naar grondstoffen (kolen, ijzererts).
o Ontstaan van grote industriegebieden (zoals Ruhrgebied).
o Spoorwegen maken grootschalig vervoer mogelijk.
→ Goederen gaan naar de mensen en industrie, niet omgekeerd.
o Mensen krjgen uiteindelijk meer geld te besteden
o Het Ruhrgebied kon zich ontwikkelen. Door de stoommachine werd
het mogelijk om op grootschalige wijze de aanwezige steenkool te
delven & door de aanwezigheid van ijzererts ontstond er de
staalindustrie. → Later werden ijzererts en kolen aangevoerd via
havens.
o Hierdoor verandert er iets voor de havens: → Goederen gaan naar
de mensen en de nieuwe industriële zones (bv het Ruhrgebied) toe
ipv dat mensen naar de goederen toekwamen → Havens gaan nu
een “achterland” bedienen
2. Factoren die het achterland bepalen
Type goederen (bulk, olie, containers).
Type zeevaart (tramp vs. liner) + het type schip dat gebruikt wordt tijdens
het maritime vervoer.
Overheidsbeleid en tarieven op landinfrastructuur.
Drie types achterlanden:
1. “Primitive” achterland (achterland waarop een haven een
monopolie heeft → eiland met een haven)
2. “Raw material” achterland (bulkachterland) → Met specialistische
schepen worden grote lading gelost in een haven waarbij het stuk
landtransport zo kort mogelijk wordt gehouden, (raw materials
transporteren naar het achterland (spoor of binnenvaart) is relatief
Contents
Les 1...................................................................................................................... 4
1. Wat is het achterland van een haven?............................................................4
2. Factoren die het achterland bepalen..............................................................4
3. Ontstaan & evolutie van het achterland – Antwerpen....................................5
3.1 19de eeuw (p.11–16).................................................................................5
3.2 20ste eeuw (p.15–18)................................................................................ 5
4.1 Belangrijkste troef: De Rijn (p.20–23)........................................................6
4.2 Nieuwe Waterweg & Betuweroute (p.21, p.24)..........................................6
5. Ontwikkeling Duitse havens (p.27–29)............................................................7
6. Trends in het achterlandvervoer.....................................................................7
6.1 Evolutie van modal split (p.31–35)............................................................7
6.2 EU-integratie (p.36)...................................................................................8
6.3 Concurrerende NW-Europese havens (p.37–38)........................................8
6.4 Een verschuivend zwaartepunt (p.39–40).................................................8
7. Hinterlandinfrastructuur & netwerken............................................................9
8. Belang van het achterland in de logistieke keten (p.48–56).........................10
9. Samenvatting van de kerninzichten (p.57–58).............................................10
Les 2:................................................................................................................... 11
Ontstaan van spoorvervoer..............................................................................11
Technische ontwikkelingen:.............................................................................. 11
Demografische ontwikkelingen:........................................................................11
In België:........................................................................................................... 11
Rationalisatie van de spoorlijnen:.....................................................................12
Evolutie naar huidige structuur.......................................................................12
Situatie NL:....................................................................................................... 13
Goederenspoorvervoer:.................................................................................... 13
Spoormateriaal & technische uitdagingen........................................................13
Vormen van spoorvervoer.................................................................................14
Spoor in de haven van Antwerpen....................................................................15
Performance Belgische goederenspoor.............................................................15
Kostenstructuur spooronderneming..................................................................15
Inkopen van spoorvervoer............................................................................... 17
Structuur van de spoormarkt (dia 48-50).........................................................17
Nieuwe spoor-businessmodellen.......................................................................18
, Belt & Road (China–Europa spoorroute)............................................................18
Les 3.................................................................................................................... 22
Wegvervoer en Hinterland................................................................................22
Soorten Wegtransport en Juridische Aspecten..................................................22
Vergunningssysteem en CMR-Conventie..........................................................23
Huidige Trends en Ontwikkelingen....................................................................24
De CMR-conventie............................................................................................ 24
Voertuigen, Gewicht en Afmetingen.................................................................25
Rij- en Rusttijden............................................................................................... 26
Technische Eisen en Emissies...........................................................................26
Wegbeprijzing en Ontwikkelingen.....................................................................27
Les 4.................................................................................................................... 28
Historische Ontwikkeling van de Binnenvaart...................................................28
Belang en Operationele Uitdagingen voor Zeehavens......................................29
Binnenvaart indicatoren................................................................................... 30
Vloot en Schaalvergroting................................................................................. 31
Impact van Waterstanden en Klimaatverandering............................................31
De Kleine Binnenvaart en Congestie................................................................33
Les 5.................................................................................................................... 38
Tankvaart in het ARA-gebied.............................................................................38
Vloot en Standaardisatie:.................................................................................. 38
Volatiliteit en Waterstanden:.............................................................................42
Autonome Binnenvaartschepen........................................................................45
Capaciteitsmanagement in de Binnenvaartsector............................................45
Les 7.................................................................................................................... 50
Definities.......................................................................................................... 50
Intermodaal vervoer......................................................................................... 51
Synchromodaal vervoer.................................................................................... 53
Inland terminals, inland en dry ports................................................................53
Modale keuze.................................................................................................... 54
Demurrage en detention.................................................................................. 55
Case studie....................................................................................................... 55
Les 8.................................................................................................................... 58
Achterlandinfrastructuur................................................................................... 58
Weginfrastructuur:......................................................................................... 58
Spoorinfrastructuur....................................................................................... 60
Binnenvaartinfrastructuur............................................................................. 61
, Pijpleidingen..................................................................................................... 62
Rotterdam – Antwerpen Pijpleiding (RAPL)....................................................63
Gasnetwerk................................................................................................... 63
Infrastructuurinvesteringen..............................................................................64
Infrastructuurinvesteringen Case: Waterweg................................................64
Case Infrastructuurinvestering (2de Spoorontsluiting Haven Antwerpen).....65
Trans-European Transport Network (TEN-T).......................................................65
Corridors........................................................................................................ 66
Les 9.................................................................................................................... 69
Externe Kosten.................................................................................................. 69
Gevolgen van congestie................................................................................70
Gevolgen van ongevalskosten.......................................................................71
Gevolgen van Luchtvervuiling.......................................................................72
Gevolgen van Klimaatverandering................................................................72
Gevolgen van Geluid..................................................................................... 73
Gevolgen van up en down processen............................................................73
Gevolgen voor de natuur............................................................................... 73
Externe kost in cijfers.................................................................................... 74
Alternatieve Brandstoffen in de Binnenvaart.................................................75
Impact van internaliseren externe kosten in de keten...................................75
Havenconcurrentie en externe kosten...........................................................76
Les 10.................................................................................................................. 78
Stedelijke stadsdistributie................................................................................. 78
Trends............................................................................................................ 79
Externe kosten............................................................................................... 79
Beleidsmaatregelen....................................................................................... 83
Alternatieven................................................................................................. 87
Samenvattend............................................................................................... 95
, Les 1
1. Wat is het achterland van een haven?
Het achterland is het gebied landinwaarts dat door een haven wordt
bediend, waar goederen naartoe gaan of vandaan komen.
(Zie definitie Stopford op p.9).
Tot de 18de eeuw was er eigenlijk bijna geen echt achterland:
→ Handel gebeurde met kleine schepen, goederen werden in de havenstad
zelf verkocht. (Goederen werden verkocht op de markt bij een haven (bv
Antwerpen, Hamburg en Amsterdam).
→ Wie verder weg woonde, had geen toegang tot die producten.
Door de industriële revolutie verandert alles: (vroeger fysiek naar haven
om producten te halen; nu: alles wordt verspreid vanaf de havens)
o Grote vraag naar grondstoffen (kolen, ijzererts).
o Ontstaan van grote industriegebieden (zoals Ruhrgebied).
o Spoorwegen maken grootschalig vervoer mogelijk.
→ Goederen gaan naar de mensen en industrie, niet omgekeerd.
o Mensen krjgen uiteindelijk meer geld te besteden
o Het Ruhrgebied kon zich ontwikkelen. Door de stoommachine werd
het mogelijk om op grootschalige wijze de aanwezige steenkool te
delven & door de aanwezigheid van ijzererts ontstond er de
staalindustrie. → Later werden ijzererts en kolen aangevoerd via
havens.
o Hierdoor verandert er iets voor de havens: → Goederen gaan naar
de mensen en de nieuwe industriële zones (bv het Ruhrgebied) toe
ipv dat mensen naar de goederen toekwamen → Havens gaan nu
een “achterland” bedienen
2. Factoren die het achterland bepalen
Type goederen (bulk, olie, containers).
Type zeevaart (tramp vs. liner) + het type schip dat gebruikt wordt tijdens
het maritime vervoer.
Overheidsbeleid en tarieven op landinfrastructuur.
Drie types achterlanden:
1. “Primitive” achterland (achterland waarop een haven een
monopolie heeft → eiland met een haven)
2. “Raw material” achterland (bulkachterland) → Met specialistische
schepen worden grote lading gelost in een haven waarbij het stuk
landtransport zo kort mogelijk wordt gehouden, (raw materials
transporteren naar het achterland (spoor of binnenvaart) is relatief
