BOEK
Auteur Wouter Hart
Titel Verdraaide organisaties
Ondertitel Terug naar de bedoeling
Publicatie 2013
ISBN 9879013105735
Pagina's 159 p.
Boek 1
Korte duiding van het boek 2
Leefwereld, systeemwereld en bedoeling 2
De leefwereld 2
De systeemwereld 3
De bedoeling 3
De pijlrichting: van waaruit denken we? 4
Denken en handelen vanuit de bedoeling 4
Doelen versus bedoeling 4
De bedoeling als uitnodigend perspectief 5
Voorbeelden die de bedoeling verduidelijken 5
Politie 5
De leerkracht 5
Het blikje cola 5
Op reis 5
De systeemwereld als ondersteuning, niet als beperking 6
Eigenaarschap als kern van professioneel handelen 6
Verstikking versus professionele ruimte 7
Doelen, procedures en data: noodzakelijk maar beheersbaar 7
Leren kijken: wat gaat goed en wat kan sterker? 8
Het veranderingsschema: waarom verandering nodig is 8
Maatschappelijke evoluties die verandering afdwingen 9
Unieke creaties en professionele vrijheid 9
Valkuilen specifiek voor het onderwijs 9
Planlast en werkdruk: noodzakelijke reflectie 9
Ruimte geven om zelf goede oplossingen te zoeken 10
Standaardisatie en variatie: zoeken naar evenwicht 10
Dwingen of uitnodigen 10
De bedoeling als blijvend referentiepunt 10
Mindset van de leidinggevende 11
Visie bepalen vanuit de leefwereld 11
De leefwereld serieus nemen 11
Het hitteschild: beschermen wat goed loopt 11
Leren als leerstrategie 11
High Trust – Low Tolerance 12
Vereenvoudigen als leidraad 12
Structuren die denken niet belemmeren 12
De leerkracht als grootste succesfactor 13
, KORTE DUIDING VAN HET BOEK
In Verdraaide organisaties beschrijft Wouter Hart hoe organisaties geleidelijk hun
oorspronkelijke bedoeling uit het oog verliezen. Dit gebeurt zelden bewust of uit slechte wil.
Integendeel: het is vaak het resultaat van goedbedoelde pogingen om grip te krijgen op
kwaliteit, efficiëntie en verantwoording. Systemen, procedures en controlemechanismen
worden opgebouwd om het werk te ondersteunen, maar nemen gaandeweg het werk zelf over.
Wanneer dit gebeurt, ontstaat een omkering: niet langer dient het systeem de praktijk, maar
moet de praktijk zich voegen naar het systeem. Professionals raken verstrikt in regels, formats
en verwachtingen, terwijl hun vakmanschap en oordeelsvermogen steeds minder ruimte
krijgen. Volgens Hart leidt dit niet tot betere prestaties, maar net tot verlies aan betrokkenheid,
motivatie en effectiviteit.
De centrale these van het boek is dat organisaties die opnieuw vertrekken vanuit hun bedoeling
– het waarom van hun bestaan – sterker functioneren. Ze zijn minder krampachtig bezig met
beheersbaarheid en laten professionals toe om te handelen vanuit verantwoordelijkheid en
expertise. Het herstellen van het evenwicht tussen leefwereld en systeemwereld vormt daarbij
de kern.
Essentie uit deze duiding:
• Veel organisaties zijn niet slecht georganiseerd, maar verdraaid
• De oorzaak ligt vaak in een doorgeschoten systeemlogica
• Betere resultaten ontstaan wanneer de bedoeling opnieuw leidend wordt
• De sleutel ligt in het evenwicht tussen leefwereld en systeemwereld
LEEFWERELD, SYSTEEMWERELD EN BEDOELING
DE LEEFWERELD
De leefwereld is de plaats waar het echte werk gebeurt. Het gaat om het handelen in het hier en
nu, waar professionals dagelijks keuzes maken, afwegingen doen en verantwoordelijkheid
opnemen. In onderwijscontext betekent dit concreet: wat er in de klas gebeurt, hoe een
leerkracht lesgeeft, inspeelt op leerlingen, communiceert met ouders en samenwerkt met
collega’s.
Het is in deze leefwereld dat professionaliteit zichtbaar wordt. Hier spelen vakmanschap,
relationele vaardigheden en contextgevoelig handelen een cruciale rol. De leefwereld laat zich
niet volledig vastleggen in regels of procedures, omdat elke situatie uniek is.
Kenmerken van de leefwereld:
• concreet en situationeel
• gebaseerd op professioneel oordeel
• sterk context- en mens gebonden
• voortdurend in beweging
Auteur Wouter Hart
Titel Verdraaide organisaties
Ondertitel Terug naar de bedoeling
Publicatie 2013
ISBN 9879013105735
Pagina's 159 p.
Boek 1
Korte duiding van het boek 2
Leefwereld, systeemwereld en bedoeling 2
De leefwereld 2
De systeemwereld 3
De bedoeling 3
De pijlrichting: van waaruit denken we? 4
Denken en handelen vanuit de bedoeling 4
Doelen versus bedoeling 4
De bedoeling als uitnodigend perspectief 5
Voorbeelden die de bedoeling verduidelijken 5
Politie 5
De leerkracht 5
Het blikje cola 5
Op reis 5
De systeemwereld als ondersteuning, niet als beperking 6
Eigenaarschap als kern van professioneel handelen 6
Verstikking versus professionele ruimte 7
Doelen, procedures en data: noodzakelijk maar beheersbaar 7
Leren kijken: wat gaat goed en wat kan sterker? 8
Het veranderingsschema: waarom verandering nodig is 8
Maatschappelijke evoluties die verandering afdwingen 9
Unieke creaties en professionele vrijheid 9
Valkuilen specifiek voor het onderwijs 9
Planlast en werkdruk: noodzakelijke reflectie 9
Ruimte geven om zelf goede oplossingen te zoeken 10
Standaardisatie en variatie: zoeken naar evenwicht 10
Dwingen of uitnodigen 10
De bedoeling als blijvend referentiepunt 10
Mindset van de leidinggevende 11
Visie bepalen vanuit de leefwereld 11
De leefwereld serieus nemen 11
Het hitteschild: beschermen wat goed loopt 11
Leren als leerstrategie 11
High Trust – Low Tolerance 12
Vereenvoudigen als leidraad 12
Structuren die denken niet belemmeren 12
De leerkracht als grootste succesfactor 13
, KORTE DUIDING VAN HET BOEK
In Verdraaide organisaties beschrijft Wouter Hart hoe organisaties geleidelijk hun
oorspronkelijke bedoeling uit het oog verliezen. Dit gebeurt zelden bewust of uit slechte wil.
Integendeel: het is vaak het resultaat van goedbedoelde pogingen om grip te krijgen op
kwaliteit, efficiëntie en verantwoording. Systemen, procedures en controlemechanismen
worden opgebouwd om het werk te ondersteunen, maar nemen gaandeweg het werk zelf over.
Wanneer dit gebeurt, ontstaat een omkering: niet langer dient het systeem de praktijk, maar
moet de praktijk zich voegen naar het systeem. Professionals raken verstrikt in regels, formats
en verwachtingen, terwijl hun vakmanschap en oordeelsvermogen steeds minder ruimte
krijgen. Volgens Hart leidt dit niet tot betere prestaties, maar net tot verlies aan betrokkenheid,
motivatie en effectiviteit.
De centrale these van het boek is dat organisaties die opnieuw vertrekken vanuit hun bedoeling
– het waarom van hun bestaan – sterker functioneren. Ze zijn minder krampachtig bezig met
beheersbaarheid en laten professionals toe om te handelen vanuit verantwoordelijkheid en
expertise. Het herstellen van het evenwicht tussen leefwereld en systeemwereld vormt daarbij
de kern.
Essentie uit deze duiding:
• Veel organisaties zijn niet slecht georganiseerd, maar verdraaid
• De oorzaak ligt vaak in een doorgeschoten systeemlogica
• Betere resultaten ontstaan wanneer de bedoeling opnieuw leidend wordt
• De sleutel ligt in het evenwicht tussen leefwereld en systeemwereld
LEEFWERELD, SYSTEEMWERELD EN BEDOELING
DE LEEFWERELD
De leefwereld is de plaats waar het echte werk gebeurt. Het gaat om het handelen in het hier en
nu, waar professionals dagelijks keuzes maken, afwegingen doen en verantwoordelijkheid
opnemen. In onderwijscontext betekent dit concreet: wat er in de klas gebeurt, hoe een
leerkracht lesgeeft, inspeelt op leerlingen, communiceert met ouders en samenwerkt met
collega’s.
Het is in deze leefwereld dat professionaliteit zichtbaar wordt. Hier spelen vakmanschap,
relationele vaardigheden en contextgevoelig handelen een cruciale rol. De leefwereld laat zich
niet volledig vastleggen in regels of procedures, omdat elke situatie uniek is.
Kenmerken van de leefwereld:
• concreet en situationeel
• gebaseerd op professioneel oordeel
• sterk context- en mens gebonden
• voortdurend in beweging
