Samenvatting- Het ontstaan van de moderne politiek (1800-
1914)
1. De ontdekking van de maatschappij en het ontstaan van
moderne Ideologieën
de (industriële) revoluties leidden tot discussies over organisatie van de staat
armen en armoede centraal
geschiedenis heeft een begin en eindpunt
Conservatisme
Edmund Burke
De impact van het groeiende kapitalisme, de Amerikaanse revolutie (+) en de Franse Revolutie (-)
Politiek gebaseerd op Common Sense
Het volk is redelijk genoeg, maar niet genoeg om hogere principes te begrijpen
verzet tegen uitbuiting indiërs, maar niet tegen kolonisering van India
respect voor Indische geschiedenis en traditie-> moeten rechten krijgen
voorstander afschaffing van slavernij, legitimering o.b.v. belang
moraliteit, tot slaafgemaakten zijn ook mensen
het economisch belang voor het moederland
Reflections on the Revolution in France
politiek pamflet afzette tegen Franse revolutie
evolutie in Burkes denken van pragmatische inslag tot conservatisme
politiek beleid gebaseerd op abstracte begrippen zoals vrijheid of de mensenrechten kunnen
gemakkelijk misbruikt worden door de machthebbers
Franse Revolutie rampzalig eindigen, omdat de abstractie niet complex genoeg voor mens en
samenleving
verzet tegen idee van Franse verlichtingsfilosofen:
filosofen: mens is een rationeel handelend wezen
Burke: mens kan rationeel zijn, maar aangeboren gevoelens en gehecht aan vooroordelen
pleitte voor geleidelijke verandering, elke vorm van verandering uitbannen onmogelijk
Verdedigt het privé eigendom, traditie en vooroordelen
Sociale vrijheid = datgene wat de wetgever zag als mogelijke ruimte van vrijheid, geen rechten
zonder plichten
Armoede gelinkt aan veiligheid:
oorzaak/ afkomst armoede en armen ⇒ maatschappelijk probleem
Economisch en Politiek Liberalisme
Kritiek op Burke
Mary Wollstonecraft
a vindication of the rights of Men pleit voor republicanisme en valt de aristocratie aan
, a vindication of the rights of Women: door gebrek aan onderwijs zijn vrouweninferieur aan
mannen
Zowel mannen als vrouwen zijn rationele wezens en de sociale orde moet zich baseren op
de rede
Voorloper van het feminisme
William Godwin
Mens is maakbaar is-> kan verbeteren
Droomde van afschaffing van de staat, rechtbanken en parlementen
verdwijnen van misdaad en armoede door het bereiken van perfectie van de mens
Thomas Paine
Rights of man: Discussies over armoede en hoe de economie functioneerde en zou moeten
functioneren
cruciale impact op ideologische evolutie
Adam Smith
trickle-down effect economische overvloed van de top van de maatschappij zal doorwerken naar
de rest van de bevolking
feiten spraken hem tegen, verschuiving in denken over Armoede
Joseph Townsend
A dissertation on the Poor laws: kritiek op steun en hulp voor de armen in de maatschappij-> tegen
armenzorg
armenzorg waardoor zwakkeren in leven blijven nadelig voor maatschappij
Mensen zijn beesten en hebben daarom een minimale overheid nodig
Thomas Malthus
An Essay on the Principle of Population:
Groei van bevolking is exponentieel, voedsel groeit rekenkundig-> te weinig voedsel
Positive checks: hard mechanisme om de bevolkingsgroei af te remmen (oorlog, ziekte,
hongersnoden,...)
Moral Restraints: huwelijk uitstellen en minder kinderen voortbrengen
tegen elke vorm van armenbijstand (poor laws)
Als lonen stijgen → meer kinderen → voedseltekorten → levensstandaard daalt
Jeremy Bentham (1748-1832)
Mens is gedreven door pijn en plezier
Hedonisme
genot en geluk zijn het hoogste goed
streven naar plezier en vermijden van pijn zijn de belangrijkste drijfveren voor mens
The Greatest Happiness for the Greatest Number: keuze die het geluk maximaliseert voor
zoveel mogelijk mensen
, Utilitarisme
geluk meetbaar en kwantificeerbaar was
de morele juistheid of onjuistheid van een daad kon berekend worden door de hoeveelheid
plezier die de daad veroorzaakte
Overheid:
beoordeeld o.b.v. haar nu
moet grootste geluk van de overheid nastreven door het gebruik van de wetenschap
dwingend en controlerend optreden zodat geluk van iedereen werd vergroot
Dalene grensnuttigheid: morele rekenkunde, de eerste geven meer geluk dan de laatste
Maar pleit niet voor herverdeling; verminderd zekerheid en creativiteit van de rijken-> ⇒ het
maakt de rijken armer, armen niet veel rijker
Voorstander van de Vrije Markt: the greatest happiness for the greatest number
Dalende grensnuttigheid
Je hebt heel veel honger dus je bestelt een hamburger. Die eerste hamburger zal je veel geluk
brengen omdat de honger oplost maar als je er daarna nog 4 eet zal dat geen extra geluk geven.
David Ricardo (1772-1823)
On the Principles of Political Economy and Taxation: modern economisch denken
het inkomen van een natie bestaat uit rentes, winsten en lonen
Het conflict tussen grootgrondbezitters en ondernemers beide kapitalistisch, maar andere
belangen
grootgrondbezitters: grenzen sluiten voor de invoer van graan-> eigen gronden bewerkt
zouden blijven en graanprijzen hoog blijven
ondernemers: graanprijzen drukken zodat de lonen zo laag mogelijk konden blijven en winsten
zo groot mogelijk
Arbeidswaardetheorie: waarde van een goed staat in verhouding tot hoeveel arbeid nodig voor de
productie incl. grondstoffen en machines
Argument van vrijhandel onderbouwd via
Theorie van de comparatieve voordelen: elk land zou zich moeten specialiseren in datgene
dat het het best produceerde op de meest goedkope manier
overschotten verhandelen met de rest van de wereld, beide partijen winst
De economie of de economische maatschappij staat los van de politieke staat
Economic society was subject to laws which were not human laws
Het vroegsocialisme
François Babeauf
La Conjuration des Égaux
revolutie nieuw leven inblazen
staatsgreep om beslag te nemen van rijkdom en voor gelijkheid mislukt
1 van de OG's van socialisme
eisen
afschaffing privé-eigendom
feitelijke economische gelijkheid
1914)
1. De ontdekking van de maatschappij en het ontstaan van
moderne Ideologieën
de (industriële) revoluties leidden tot discussies over organisatie van de staat
armen en armoede centraal
geschiedenis heeft een begin en eindpunt
Conservatisme
Edmund Burke
De impact van het groeiende kapitalisme, de Amerikaanse revolutie (+) en de Franse Revolutie (-)
Politiek gebaseerd op Common Sense
Het volk is redelijk genoeg, maar niet genoeg om hogere principes te begrijpen
verzet tegen uitbuiting indiërs, maar niet tegen kolonisering van India
respect voor Indische geschiedenis en traditie-> moeten rechten krijgen
voorstander afschaffing van slavernij, legitimering o.b.v. belang
moraliteit, tot slaafgemaakten zijn ook mensen
het economisch belang voor het moederland
Reflections on the Revolution in France
politiek pamflet afzette tegen Franse revolutie
evolutie in Burkes denken van pragmatische inslag tot conservatisme
politiek beleid gebaseerd op abstracte begrippen zoals vrijheid of de mensenrechten kunnen
gemakkelijk misbruikt worden door de machthebbers
Franse Revolutie rampzalig eindigen, omdat de abstractie niet complex genoeg voor mens en
samenleving
verzet tegen idee van Franse verlichtingsfilosofen:
filosofen: mens is een rationeel handelend wezen
Burke: mens kan rationeel zijn, maar aangeboren gevoelens en gehecht aan vooroordelen
pleitte voor geleidelijke verandering, elke vorm van verandering uitbannen onmogelijk
Verdedigt het privé eigendom, traditie en vooroordelen
Sociale vrijheid = datgene wat de wetgever zag als mogelijke ruimte van vrijheid, geen rechten
zonder plichten
Armoede gelinkt aan veiligheid:
oorzaak/ afkomst armoede en armen ⇒ maatschappelijk probleem
Economisch en Politiek Liberalisme
Kritiek op Burke
Mary Wollstonecraft
a vindication of the rights of Men pleit voor republicanisme en valt de aristocratie aan
, a vindication of the rights of Women: door gebrek aan onderwijs zijn vrouweninferieur aan
mannen
Zowel mannen als vrouwen zijn rationele wezens en de sociale orde moet zich baseren op
de rede
Voorloper van het feminisme
William Godwin
Mens is maakbaar is-> kan verbeteren
Droomde van afschaffing van de staat, rechtbanken en parlementen
verdwijnen van misdaad en armoede door het bereiken van perfectie van de mens
Thomas Paine
Rights of man: Discussies over armoede en hoe de economie functioneerde en zou moeten
functioneren
cruciale impact op ideologische evolutie
Adam Smith
trickle-down effect economische overvloed van de top van de maatschappij zal doorwerken naar
de rest van de bevolking
feiten spraken hem tegen, verschuiving in denken over Armoede
Joseph Townsend
A dissertation on the Poor laws: kritiek op steun en hulp voor de armen in de maatschappij-> tegen
armenzorg
armenzorg waardoor zwakkeren in leven blijven nadelig voor maatschappij
Mensen zijn beesten en hebben daarom een minimale overheid nodig
Thomas Malthus
An Essay on the Principle of Population:
Groei van bevolking is exponentieel, voedsel groeit rekenkundig-> te weinig voedsel
Positive checks: hard mechanisme om de bevolkingsgroei af te remmen (oorlog, ziekte,
hongersnoden,...)
Moral Restraints: huwelijk uitstellen en minder kinderen voortbrengen
tegen elke vorm van armenbijstand (poor laws)
Als lonen stijgen → meer kinderen → voedseltekorten → levensstandaard daalt
Jeremy Bentham (1748-1832)
Mens is gedreven door pijn en plezier
Hedonisme
genot en geluk zijn het hoogste goed
streven naar plezier en vermijden van pijn zijn de belangrijkste drijfveren voor mens
The Greatest Happiness for the Greatest Number: keuze die het geluk maximaliseert voor
zoveel mogelijk mensen
, Utilitarisme
geluk meetbaar en kwantificeerbaar was
de morele juistheid of onjuistheid van een daad kon berekend worden door de hoeveelheid
plezier die de daad veroorzaakte
Overheid:
beoordeeld o.b.v. haar nu
moet grootste geluk van de overheid nastreven door het gebruik van de wetenschap
dwingend en controlerend optreden zodat geluk van iedereen werd vergroot
Dalene grensnuttigheid: morele rekenkunde, de eerste geven meer geluk dan de laatste
Maar pleit niet voor herverdeling; verminderd zekerheid en creativiteit van de rijken-> ⇒ het
maakt de rijken armer, armen niet veel rijker
Voorstander van de Vrije Markt: the greatest happiness for the greatest number
Dalende grensnuttigheid
Je hebt heel veel honger dus je bestelt een hamburger. Die eerste hamburger zal je veel geluk
brengen omdat de honger oplost maar als je er daarna nog 4 eet zal dat geen extra geluk geven.
David Ricardo (1772-1823)
On the Principles of Political Economy and Taxation: modern economisch denken
het inkomen van een natie bestaat uit rentes, winsten en lonen
Het conflict tussen grootgrondbezitters en ondernemers beide kapitalistisch, maar andere
belangen
grootgrondbezitters: grenzen sluiten voor de invoer van graan-> eigen gronden bewerkt
zouden blijven en graanprijzen hoog blijven
ondernemers: graanprijzen drukken zodat de lonen zo laag mogelijk konden blijven en winsten
zo groot mogelijk
Arbeidswaardetheorie: waarde van een goed staat in verhouding tot hoeveel arbeid nodig voor de
productie incl. grondstoffen en machines
Argument van vrijhandel onderbouwd via
Theorie van de comparatieve voordelen: elk land zou zich moeten specialiseren in datgene
dat het het best produceerde op de meest goedkope manier
overschotten verhandelen met de rest van de wereld, beide partijen winst
De economie of de economische maatschappij staat los van de politieke staat
Economic society was subject to laws which were not human laws
Het vroegsocialisme
François Babeauf
La Conjuration des Égaux
revolutie nieuw leven inblazen
staatsgreep om beslag te nemen van rijkdom en voor gelijkheid mislukt
1 van de OG's van socialisme
eisen
afschaffing privé-eigendom
feitelijke economische gelijkheid
