Leerstof ORG actief verwerken pag.
1
H1 – Ontwerp van de organisatie - basisprincipes
Wanneer is een organisatie effectief?
= als de door haar geformuleerde kwalitatieve en kwantitatieve doelen worden
gerealiseerd.
Wat bedoelt Mintzberg met een ‘werkconstellatie’?
Een groep van mensen die samen aan bepaalde taken werken.
Bij iedere georganiseerde bedrijfsactiviteit moet aan twee fundamentele en tegengestelde
uitgangspunten voldaan worden:
arbeidsverdeling: (verdeling van werk in verschillende taken)
coördinatie van deze verschillende taken
Wat bepaalt de structuur van de organisatie?
= manieren waarop het werk in afzonderlijke taken is verdeeld en de manier waarop deze
taken vervolgens gecoördineerd worden.
Wat combineert het boek tot “configuraties” ?
Ontwerpparameters en situationele factoren
Geef de 5 coördinatiemechanismen
- onderlinge aanpassing (informele communicatie)
- direct toezicht (formele communicatie)
- standaardisatie:
o output
o werkprocessen
o input: kennis en vaardigheden
Wat doet “één iemand” bij direct toezicht?
- neemt verantwoordelijkheid op zich voor het werk van anderen
- geeft instructies
- bewaakt uitvoering van de werkzaamheden
Hoe verloopt de communicatie bij “onderlinge aanpassing?”
Waar ligt de controle?
- via informele kanalen
- controle in handen van zij die het werk uitvoeren
Geef voorbeelden van organisaties met onderlinge aanpassing
2 mensen in een kano, klein aantal mensen in een bakkerij MAAR OOK bij heel complexe
organisaties.
Geef voorbeelden van standaardisatie van proces
Chirurg in OK, brandweerman, piloot landingsprocedure, stappenplan IKEA-meubel,
bestelprocedure AGSO, lopende band in autofabriek,…
,Leerstof ORG actief verwerken pag.
2
Wanneer gebeurt de coördinatie bij standaardisatie?
Vóórdat het werk wordt uitgevoerd.
Welke 2 manieren heb je om de 5 coördinatiemechanismen te ordenen?
Geef de (ruwweg) rangorde aan voor de 5 coördinatiemechanismen (voorkeur)
1° Van weinig complex -> complex werk
2° Van slechts 1 persoon die het werk verricht -> meerdere personen die het werk
verrichten
Onderlinge aanpassing -> direct toezicht -> standaardisatie (voorkeur voor standaardisatie
processen, als dat niet lukt, standaardisatie output, lukt dat niet, standaardisatie input).
Wat moet je doen als de zaken té complex worden en standaardisatie niet meer lukt?
Terugkeren naar onderlinge aanpassing, het meest flexibele coördinatiemechanisme.
Waarom is een zekere mate van onderlinge aanpassing altijd nodig? Ook al heb je veel
gestandaardiseerd?
Er kan altijd een machine stuk gaan, iets mislopen, werknemer die kan afwezig zijn, … =>
werknemers moeten altijd vrijheid hebben om onvoorziene omstandigheden op te lossen.
De eerste managementliteratuur kent een stroming van “principles of management”.
Geef de 3 principes en verklaar
- unity of command: een ondergeschikte mag maar 1 superieur hebben
- Span of control: max. aantal ondergeschikten onder 1 superieur.
- schaalbeginsel => scalar chain (directe lijn van bedrijfstop tot uitvoerder) groeit
mee
Welke stromingen kennen we na deze “principles of management?”
1° focus op standaardisatie in de hele organisatie, opbebouwd rond een streng systeem
van formeel gezag
2° inzicht dat HR, onderlinge aanpassing écht wel een belangrijk principe is
3° inzicht dat formele en informele structuren nauw met elkaar verweven zijn (en
nauwelijks te onderscheiden zijn van elkaar.
Geef de vijf onderdelen van de organisatie
Uitvoerende kern, middenkader, strategische top, technostructuur, ondersteunende
diensten
Wat is het middenkader?
Een onderdeel van de organisatie.
Gezagslijn tussen uitvoerende kern en strategische top.
Wat is de lijn (van formeel gezag?)
De lijn die de uitvoerende kern, het middenkader en de strategische top verbindt.
Wat is het “middenniveau”?
Alle leden van een organisatie die niet tot de strategische top of de uitvoerende kern
behoren:
- Technostructuur (analisten)
- Middenkader (managers)
- Ondersteunende diensten
,Leerstof ORG actief verwerken pag.
3
Waar zitten de managers?
Kan zowel in strategische top als in het middenkader zitten.
Welke onderdelen van de organisatie maken deel uit van de staf?
Technostructuur én ondersteunende diensten
Geef de 4 hoofdfuncties van de operators in de uitvoerende kern
- Voorzien in de input voor de productie (inkoopafdeling, …)
- Transformatie van input naar output
- Distributie van output
- Directe ondersteuning bieden aan bovenstaande zaken
Tot welk onderdeel behoren volgende functies?
Raad van bestuur Strategische top
Postkamer Ondersteunende
Inkoper Uitvoerende
R&D-afdeling Ondersteunende
Leraar Uitvoerende
PR-afdeling Ondersteunende
Universiteitsbib ondersteunende
Directeur Strategische top
Onderhoudstechnieker van geleverde Uitvoerende kern
toestellen bij klanten
Assistent van directeur Strategische top
Juridische dienst Ondersteunende
Loonadministratie Ondersteunende
Welk coördinatiemechanisme treffen we voornamelijk aan in de uitvoerende kern?
Standaardisatie (natuurlijk is dit afhankelijk van het soort werk. Bij een arbeider is dat
meer nodig dan bij een prof op de univ. Bijvoorbeeld.
Wat zijn de 3 taken van de strategische top?
Taak 1: Direct toezicht (verdelen middelen, autoriseren van beslissingen, oplossen
conflicten,…)
Taak 2: Strategische sturing: ontwikkelen strategie van de organisatie
Taak 3: Managen relaties met stakeholders en omgeving
Welk coördinatiemechanisme treffen we voornamelijk aan in de strategische top?
Onderlinge aanpassing
Definitie middenkader
Het middenkader is de verbinding tussen de strategische top en de uitvoerende kern via
een keten van middenkadermanagers met officiële bevoegdheden en gezag.
Wat zijn de verantwoordelijkheden van het middenkader?
Ze hebben een eigen systeem van bevoegdheden en gezag:
- opvolgen strategie binnen eigen eenheid
- middelen verdelen, afspraken/plannen uitwerken
- eigen eenheid vertegenwoordigen in de organisatie
- verticale informatieketen en coördinatiemechanismen “voeden”
- info verzamelen over prestaties van eenheid en delen met “hoger management”.
Wie werkt standaardisatie uit? Wie zit er in dit onderdeel?
, Leerstof ORG actief verwerken pag.
4
De technostructuur, bevat de analisten.
De analisten in de technostructuur doen zelf geen uitvoerend werk.
Wat doen ze wel? + vb.
- analyseren van het werk -> standaardisatie werkprocessen (bv. te volgen
procedures)
- planning en controle uitvoeren -> standaardisatie output (bv. meten
klantentevredenheid)
- analyseren van werknemers -> standaardisatie kennis en vaardigheden (bv.
opleiding)
Voor wie werkt de technostructuur?
Voor strategische top, middenkader en uitvoerende kern
Geef voorbeelden van standaardisatie van output voor:
- Autofabriek
- Onderwijs
- Autofabriek: Elke auto moet een bepaald aantal veiligheidscontroles doorstaan.
- Onderwijs: elke student moet een gestandaardiseerde toets afleggen met vooraf
bepaalde leerdoelen en beoordelingscriteria
Weke coördinatiemechanismes worden er vnl. gebruikt in de technostructuur?
Veel onderlinge afstemming.
Standaardisatie van kennis en vaardigheden.
Welk coördinatiemechanisme treffen we het meeste aan in de ondersteunende diensten en
waarom?
Er zijn verschillende mechanismes mogelijk…
Belangrijkste zal wel standaardisatie van input (vaardigheden) zijn omdat veel
ondersteunende diensten uiterst gespecialiseerd zijn en professioneel personeel gebruiken.
Op welk niveau van de hiërarchie zitten de ondersteunende diensten?
Op verschillende niveaus, bijv.:
- PR, juridische dienst meer bovenaan (diensten eerder aan de strategisch top)
- Prijscalculaties, R&D, … meer aan functionarissen verantwoordelijk voor specifieke
behoefeten
- Kantine, postkamer, receptie, loonadministratie, … meer op lagere niveaus.
In het basisdiagram kunnen we 5 stromen aanduiden. Geef weer op welk
coördinatiemechanisme de nadruk ligt. Weet dat alle voorstellingen sterk gesimplificeerd
zijn. (gebruik ook de termen sociogram en organogram)
- organisatie als systeem van formeel gezag
- organisatie als systeem van gereguleerde stromen
- organisatie als systeem van informele communicatie
a) organisatie als systeem van formeel gezag (organogram): nadruk direct toezicht
b) organisatie als netwerk van gereguleerde stromen: nadruk standaardisatie van
proces
c) organisatie als systeem van informele communicatie: (sociogram) nadruk
onderlinge aanpassing
1
H1 – Ontwerp van de organisatie - basisprincipes
Wanneer is een organisatie effectief?
= als de door haar geformuleerde kwalitatieve en kwantitatieve doelen worden
gerealiseerd.
Wat bedoelt Mintzberg met een ‘werkconstellatie’?
Een groep van mensen die samen aan bepaalde taken werken.
Bij iedere georganiseerde bedrijfsactiviteit moet aan twee fundamentele en tegengestelde
uitgangspunten voldaan worden:
arbeidsverdeling: (verdeling van werk in verschillende taken)
coördinatie van deze verschillende taken
Wat bepaalt de structuur van de organisatie?
= manieren waarop het werk in afzonderlijke taken is verdeeld en de manier waarop deze
taken vervolgens gecoördineerd worden.
Wat combineert het boek tot “configuraties” ?
Ontwerpparameters en situationele factoren
Geef de 5 coördinatiemechanismen
- onderlinge aanpassing (informele communicatie)
- direct toezicht (formele communicatie)
- standaardisatie:
o output
o werkprocessen
o input: kennis en vaardigheden
Wat doet “één iemand” bij direct toezicht?
- neemt verantwoordelijkheid op zich voor het werk van anderen
- geeft instructies
- bewaakt uitvoering van de werkzaamheden
Hoe verloopt de communicatie bij “onderlinge aanpassing?”
Waar ligt de controle?
- via informele kanalen
- controle in handen van zij die het werk uitvoeren
Geef voorbeelden van organisaties met onderlinge aanpassing
2 mensen in een kano, klein aantal mensen in een bakkerij MAAR OOK bij heel complexe
organisaties.
Geef voorbeelden van standaardisatie van proces
Chirurg in OK, brandweerman, piloot landingsprocedure, stappenplan IKEA-meubel,
bestelprocedure AGSO, lopende band in autofabriek,…
,Leerstof ORG actief verwerken pag.
2
Wanneer gebeurt de coördinatie bij standaardisatie?
Vóórdat het werk wordt uitgevoerd.
Welke 2 manieren heb je om de 5 coördinatiemechanismen te ordenen?
Geef de (ruwweg) rangorde aan voor de 5 coördinatiemechanismen (voorkeur)
1° Van weinig complex -> complex werk
2° Van slechts 1 persoon die het werk verricht -> meerdere personen die het werk
verrichten
Onderlinge aanpassing -> direct toezicht -> standaardisatie (voorkeur voor standaardisatie
processen, als dat niet lukt, standaardisatie output, lukt dat niet, standaardisatie input).
Wat moet je doen als de zaken té complex worden en standaardisatie niet meer lukt?
Terugkeren naar onderlinge aanpassing, het meest flexibele coördinatiemechanisme.
Waarom is een zekere mate van onderlinge aanpassing altijd nodig? Ook al heb je veel
gestandaardiseerd?
Er kan altijd een machine stuk gaan, iets mislopen, werknemer die kan afwezig zijn, … =>
werknemers moeten altijd vrijheid hebben om onvoorziene omstandigheden op te lossen.
De eerste managementliteratuur kent een stroming van “principles of management”.
Geef de 3 principes en verklaar
- unity of command: een ondergeschikte mag maar 1 superieur hebben
- Span of control: max. aantal ondergeschikten onder 1 superieur.
- schaalbeginsel => scalar chain (directe lijn van bedrijfstop tot uitvoerder) groeit
mee
Welke stromingen kennen we na deze “principles of management?”
1° focus op standaardisatie in de hele organisatie, opbebouwd rond een streng systeem
van formeel gezag
2° inzicht dat HR, onderlinge aanpassing écht wel een belangrijk principe is
3° inzicht dat formele en informele structuren nauw met elkaar verweven zijn (en
nauwelijks te onderscheiden zijn van elkaar.
Geef de vijf onderdelen van de organisatie
Uitvoerende kern, middenkader, strategische top, technostructuur, ondersteunende
diensten
Wat is het middenkader?
Een onderdeel van de organisatie.
Gezagslijn tussen uitvoerende kern en strategische top.
Wat is de lijn (van formeel gezag?)
De lijn die de uitvoerende kern, het middenkader en de strategische top verbindt.
Wat is het “middenniveau”?
Alle leden van een organisatie die niet tot de strategische top of de uitvoerende kern
behoren:
- Technostructuur (analisten)
- Middenkader (managers)
- Ondersteunende diensten
,Leerstof ORG actief verwerken pag.
3
Waar zitten de managers?
Kan zowel in strategische top als in het middenkader zitten.
Welke onderdelen van de organisatie maken deel uit van de staf?
Technostructuur én ondersteunende diensten
Geef de 4 hoofdfuncties van de operators in de uitvoerende kern
- Voorzien in de input voor de productie (inkoopafdeling, …)
- Transformatie van input naar output
- Distributie van output
- Directe ondersteuning bieden aan bovenstaande zaken
Tot welk onderdeel behoren volgende functies?
Raad van bestuur Strategische top
Postkamer Ondersteunende
Inkoper Uitvoerende
R&D-afdeling Ondersteunende
Leraar Uitvoerende
PR-afdeling Ondersteunende
Universiteitsbib ondersteunende
Directeur Strategische top
Onderhoudstechnieker van geleverde Uitvoerende kern
toestellen bij klanten
Assistent van directeur Strategische top
Juridische dienst Ondersteunende
Loonadministratie Ondersteunende
Welk coördinatiemechanisme treffen we voornamelijk aan in de uitvoerende kern?
Standaardisatie (natuurlijk is dit afhankelijk van het soort werk. Bij een arbeider is dat
meer nodig dan bij een prof op de univ. Bijvoorbeeld.
Wat zijn de 3 taken van de strategische top?
Taak 1: Direct toezicht (verdelen middelen, autoriseren van beslissingen, oplossen
conflicten,…)
Taak 2: Strategische sturing: ontwikkelen strategie van de organisatie
Taak 3: Managen relaties met stakeholders en omgeving
Welk coördinatiemechanisme treffen we voornamelijk aan in de strategische top?
Onderlinge aanpassing
Definitie middenkader
Het middenkader is de verbinding tussen de strategische top en de uitvoerende kern via
een keten van middenkadermanagers met officiële bevoegdheden en gezag.
Wat zijn de verantwoordelijkheden van het middenkader?
Ze hebben een eigen systeem van bevoegdheden en gezag:
- opvolgen strategie binnen eigen eenheid
- middelen verdelen, afspraken/plannen uitwerken
- eigen eenheid vertegenwoordigen in de organisatie
- verticale informatieketen en coördinatiemechanismen “voeden”
- info verzamelen over prestaties van eenheid en delen met “hoger management”.
Wie werkt standaardisatie uit? Wie zit er in dit onderdeel?
, Leerstof ORG actief verwerken pag.
4
De technostructuur, bevat de analisten.
De analisten in de technostructuur doen zelf geen uitvoerend werk.
Wat doen ze wel? + vb.
- analyseren van het werk -> standaardisatie werkprocessen (bv. te volgen
procedures)
- planning en controle uitvoeren -> standaardisatie output (bv. meten
klantentevredenheid)
- analyseren van werknemers -> standaardisatie kennis en vaardigheden (bv.
opleiding)
Voor wie werkt de technostructuur?
Voor strategische top, middenkader en uitvoerende kern
Geef voorbeelden van standaardisatie van output voor:
- Autofabriek
- Onderwijs
- Autofabriek: Elke auto moet een bepaald aantal veiligheidscontroles doorstaan.
- Onderwijs: elke student moet een gestandaardiseerde toets afleggen met vooraf
bepaalde leerdoelen en beoordelingscriteria
Weke coördinatiemechanismes worden er vnl. gebruikt in de technostructuur?
Veel onderlinge afstemming.
Standaardisatie van kennis en vaardigheden.
Welk coördinatiemechanisme treffen we het meeste aan in de ondersteunende diensten en
waarom?
Er zijn verschillende mechanismes mogelijk…
Belangrijkste zal wel standaardisatie van input (vaardigheden) zijn omdat veel
ondersteunende diensten uiterst gespecialiseerd zijn en professioneel personeel gebruiken.
Op welk niveau van de hiërarchie zitten de ondersteunende diensten?
Op verschillende niveaus, bijv.:
- PR, juridische dienst meer bovenaan (diensten eerder aan de strategisch top)
- Prijscalculaties, R&D, … meer aan functionarissen verantwoordelijk voor specifieke
behoefeten
- Kantine, postkamer, receptie, loonadministratie, … meer op lagere niveaus.
In het basisdiagram kunnen we 5 stromen aanduiden. Geef weer op welk
coördinatiemechanisme de nadruk ligt. Weet dat alle voorstellingen sterk gesimplificeerd
zijn. (gebruik ook de termen sociogram en organogram)
- organisatie als systeem van formeel gezag
- organisatie als systeem van gereguleerde stromen
- organisatie als systeem van informele communicatie
a) organisatie als systeem van formeel gezag (organogram): nadruk direct toezicht
b) organisatie als netwerk van gereguleerde stromen: nadruk standaardisatie van
proces
c) organisatie als systeem van informele communicatie: (sociogram) nadruk
onderlinge aanpassing
