Ganganalyse
HS1: klinisch gebruik v geïnstrumenteerde ganganlyse
INLEIDING
Bipodale gang:
- Meest cyclische beweging in het menselijke lichaam
- Zeer complex door de smalle steunbasis en het hoge zwaartepunt
- Opgedeelt in verschillende fasen (zie foto)
Matura-e vh gangpatroon
Ontwikkeling v eerste stapjes tot een ‘normaal gangpatroon’: opgedeeld in 2 fasen:
- Snelle ontwikkelingsfase
o Eerste 6 maanden vh zelfstandig stappen
o DrasJsche veranderingen in spaJotemporele en kinemaJsche gangkarakterisJeken
- Trage maturaJefase
o Geleidelijke evoluJe vh gangpatroon naar een volwassen patroon
o Kan tot het 8e levensjaar doorlopen
Normale ontwikkeling à beïnvloed door:
- Groei (toename lengte en lichaamsgewicht)
- MaturaJe vh centraal zenuwstelsel
- Wandelervaring (oefening baart kunst!)
SpaJotemporele parameters (spaJo=ruimte en temporeel=Jjd)
- SpaJale beschrijving van het gangpatroon
o Schredelengte (afstand tussen 2 opeenvolgende hielcontacten v dezelfde voet)
o Staplengte (afstand tussen 2 hielcontacten vd 2 verschillende voeten)
o Spoorbreedte (laterale afstand tussen het midden vd hiel v beide voeten)
o Foot angle (hoek tussen ‘line of progression’ en lengte-as vd voet)
- Temporele beschrijving vh gangpatroon
o Kadans (aantal stappen per minuut)
o SchredeJjd (duur ve volledige gangcyclus)
o StapJjd (duur v een volledige linkse of rechtse stap, =helV v schredeJjd)
o Single stance Jme (fase v enkele steunname)
o Double support Jme (fase v dubbele steunname)
- SpaJotemporele beschrijving vh gangpatroon
o Stapsnelheid in m/s
§ CombinaJe v staplengte en kadans
,Evalua-e vh gangpatroon
- ObservaJe met het blote oog
- Video-opnames
- 3D bewegingsanalyse
Een beoordeling bestaat best uit een combinaJe v video- en 3D opnames
Videoanalyse:
- Sagi[aal aanzicht
o Romp: flexie-extensie, lordose, kyfose
o Pelvis: JlJng (ante/retroversie)
o Heup:
§ Voldoende flexie bij iniJeel contact?
§ Volledige extensie bij TSt?
o Knie:
§ PosiJe knie bij TSw en iniJeel contact
§ Hyperextensie?
§ Groo[e en Jming maximale knieflexie
o Enkel:
§ PosiJe enkel bij TSw en iniJeel contact
§ IniJeel contact met hiel/vlakke voet/tenen
§ Normaal verloop vd 3 rockers?
- 5 a[ributes of normal walking: (evenwicht is zeer belangrijk)
o Voorwaarden stability in stance
§ Stabiliteit vd steunvoet
§ Grote gewrichten vh OL moeten toelaten dat het been vooruit gezwaaid kan
worden, dat het evenwicht behouden kan worden en dat afstoot mogelijk is
§ Rompstabiliteit
o Voorwaarden foot clearance in swing
§ Goede stabiliteit vd steunvoet
§ Goede posiJe en vermogen thv enkel, knie en heup vh steunbeen
§ Voldoende flexie in enkel, knie en heup vh zwaaibeen
o Voorwaarden pre-posiJoning of foot at IC
§ Stabiliteit, goede posiJonering en voldoende vermogen vh steunbeen
§ Voldoende dorsiflexie, evenwicht tussen in- en evertoren, goede posiJe v
knie en voet vh zwaaibeen
o Voorwaarden adequate step length
§ Stabiel en goed geposiJoneerd steunbeen
§ Neutrale dorsiflexie, neutrale in- en eversie
§ Voldoende heupflexie en knie-extensie op IC
§ Goede heupextensie vh steunbeen
o Energy conservaJon
§ Spieren moeten eerder verlengen dan verkorten Jjdens het stappen
§ RecuperaJe v stretch energy dmv prestretch (voorafgaand concentr. contr.)
§ Bi-arJculaire spieren zorgen voor energy transfer
§ Stabiliteit gewrichten wordt veroorzaakt door GFR en ligamenten, en niet
door spieren zoals bij een gangpatroon met veel knieflexie
§ Beperkte bewegingen vh lichaamszwaartepunt in alle vlakken
, - Beoordelen vd 5 a[ributes of normal walking (vooral in sagi[ale vlak)
o Stability in stance
§ Steunbeen: voetafwijkingen, knieflexie of hyperextensie (onstabiele situaJes)
§ Bekkenstabiliteit, rompstabiliteit
o Foot clearance in swing
§ Voldoende enkeldorsiflexie en knieflexie
§ CompensaJes (voor bv dropfoot)
o PreposiJoning of foot at IC
§ Enkeldorsiflexie en knieextensie
o Adequate step length
§ Toegenomen, afgenomen, symmetrie?
§ Een goede zwaaifase (voldoende knieflexie en goede extensie vh steunbeen)
§ Voldoende strekken vd heup vh achterste been
§ Voldoende strekken vd knie vh voorste been
§ CompensaJes zijn vooral herkenbaar in het transversale vlak
o Energy conservaJon
§ Bewegingen v COM (lichaamszwaartepunt)
§ Extreme bewegingen v romp en armen
- Coronair aanzicht
o Bekkenscheefstand, bekkenstabiliteit (trendelenburggang)
o HeupabducJe, heupadducJe
o Romp- en armbewegingen
o Stabiele steunbasis (close up v voeten)
- Transversaal aanzicht
o Line of progression
o RotaJes pelvis
o RotaJes heup
o Extreme armbewegingen
- StaJsche opnames
o Beoordelen v evenwicht, assymetrie, spierverkorJngen en beenderige afwijkingen
Klinisch onderzoek
Onderzoeken v alle spieren onderste lidmaat
- AcJeve en passieve ROM
- SpasJciteit
- Kracht
- SelecJviteit
Klinisch onderzoek volstaat niet om gangpatroon te voorspellen, maar noodzakelijk om afwijkingen in
het gangpatroon beter te begrijpen en aan te vullen
, HS 2 Kinema<ca
Tijdens het gaan à lichaam wordt lineair verplaatst als gevolg v rotaJes in de gewrichten
KinemaJsche analyseà het bestuderen van bewegingen, gewrichtshoeken en hoeksnelheden
Sagitaal
- Pelvis
o Anteversie en retroversie
o Kleine beweging (2-4°) à bij een toename: instabiele bekkenposiJonering
o Tijdens 1 volledige gangcyclus (sinuscurve met 2 golven):
§ IniJeel contact: pelvis neutraal
§ Eerste dubbele steunfase: lichte retroversie
§ Enkele steunfase: anteversie
§ Tweede dubbele steunfase: retroversie
§ IniJële en mid swing: anteversie
§ Terminal swing: retroversie
o Hoe groter de stapsnelheid, hoe groter de bewegingen vh bekken
o Mensen met heupflexiecontractuur à toename anteversie Jjdens 2e deel steunfase
- Heup
o Beweeglijkheid tussen 10° extensie tot 30° flexie
o Tijdens 1 volledige gangcyclus:
§ IniJeel contact: heup in 30° flexie
§ Lichaam buigt over gefixeerde voet en heup wordt gestrekt
§ Vlak voor de ‘toe off’ is de heup in 10° extensie
§ Pre swing: heup buigt opnieuw
§ Zwaaifase: heup buigt verder tot 30° voor het volgende hielcontact
§ Peak flexion = 30° (max flexie) è wordt bereikt net voor het volgende
hielcontact
o Beperkte heupextensie (bv verkorte heupflexoren)à wordt gecompenseerd door:
§ Pelvis: anteversie
§ Lumbale wervelkolom: toename lumbale lordose
o Beperkte heupflexieà gecompenseerd door:
§ Pelvis: retroversie
§ Lumbale wervelkolom: afvlakken vd lumbale lordose
- Knie
o Tijdens 1 volledige gangcyclus
§ IniJeel contact: lichtjes gebogen
§ Tijdens schokabsorbJe (eerste 15%): van 5° flexie naar 15-20° flexie
§ ‘heel off’ (40%): volledige extensie knie
§ ‘terminal stance’: knie buigt opnieuw
§ ‘toe off’ (60%): knieflexie 35°
§ Mid swing: maximale knieflexie v 60°
§ Mid en terminal swing: knie strekt (voorbereiding volgend hielcontact)
o Knieextensietekortà steunbeen in ‘gehurkte’ posiJe
§ Meer knie en heupflexie in het zwaaibeen, meer spieracJviteit in steunbeen
o Knieflexietekort à tenen slepen over de grond
§ CompensaJe: overdreven heupflexie of hip hiking
HS1: klinisch gebruik v geïnstrumenteerde ganganlyse
INLEIDING
Bipodale gang:
- Meest cyclische beweging in het menselijke lichaam
- Zeer complex door de smalle steunbasis en het hoge zwaartepunt
- Opgedeelt in verschillende fasen (zie foto)
Matura-e vh gangpatroon
Ontwikkeling v eerste stapjes tot een ‘normaal gangpatroon’: opgedeeld in 2 fasen:
- Snelle ontwikkelingsfase
o Eerste 6 maanden vh zelfstandig stappen
o DrasJsche veranderingen in spaJotemporele en kinemaJsche gangkarakterisJeken
- Trage maturaJefase
o Geleidelijke evoluJe vh gangpatroon naar een volwassen patroon
o Kan tot het 8e levensjaar doorlopen
Normale ontwikkeling à beïnvloed door:
- Groei (toename lengte en lichaamsgewicht)
- MaturaJe vh centraal zenuwstelsel
- Wandelervaring (oefening baart kunst!)
SpaJotemporele parameters (spaJo=ruimte en temporeel=Jjd)
- SpaJale beschrijving van het gangpatroon
o Schredelengte (afstand tussen 2 opeenvolgende hielcontacten v dezelfde voet)
o Staplengte (afstand tussen 2 hielcontacten vd 2 verschillende voeten)
o Spoorbreedte (laterale afstand tussen het midden vd hiel v beide voeten)
o Foot angle (hoek tussen ‘line of progression’ en lengte-as vd voet)
- Temporele beschrijving vh gangpatroon
o Kadans (aantal stappen per minuut)
o SchredeJjd (duur ve volledige gangcyclus)
o StapJjd (duur v een volledige linkse of rechtse stap, =helV v schredeJjd)
o Single stance Jme (fase v enkele steunname)
o Double support Jme (fase v dubbele steunname)
- SpaJotemporele beschrijving vh gangpatroon
o Stapsnelheid in m/s
§ CombinaJe v staplengte en kadans
,Evalua-e vh gangpatroon
- ObservaJe met het blote oog
- Video-opnames
- 3D bewegingsanalyse
Een beoordeling bestaat best uit een combinaJe v video- en 3D opnames
Videoanalyse:
- Sagi[aal aanzicht
o Romp: flexie-extensie, lordose, kyfose
o Pelvis: JlJng (ante/retroversie)
o Heup:
§ Voldoende flexie bij iniJeel contact?
§ Volledige extensie bij TSt?
o Knie:
§ PosiJe knie bij TSw en iniJeel contact
§ Hyperextensie?
§ Groo[e en Jming maximale knieflexie
o Enkel:
§ PosiJe enkel bij TSw en iniJeel contact
§ IniJeel contact met hiel/vlakke voet/tenen
§ Normaal verloop vd 3 rockers?
- 5 a[ributes of normal walking: (evenwicht is zeer belangrijk)
o Voorwaarden stability in stance
§ Stabiliteit vd steunvoet
§ Grote gewrichten vh OL moeten toelaten dat het been vooruit gezwaaid kan
worden, dat het evenwicht behouden kan worden en dat afstoot mogelijk is
§ Rompstabiliteit
o Voorwaarden foot clearance in swing
§ Goede stabiliteit vd steunvoet
§ Goede posiJe en vermogen thv enkel, knie en heup vh steunbeen
§ Voldoende flexie in enkel, knie en heup vh zwaaibeen
o Voorwaarden pre-posiJoning of foot at IC
§ Stabiliteit, goede posiJonering en voldoende vermogen vh steunbeen
§ Voldoende dorsiflexie, evenwicht tussen in- en evertoren, goede posiJe v
knie en voet vh zwaaibeen
o Voorwaarden adequate step length
§ Stabiel en goed geposiJoneerd steunbeen
§ Neutrale dorsiflexie, neutrale in- en eversie
§ Voldoende heupflexie en knie-extensie op IC
§ Goede heupextensie vh steunbeen
o Energy conservaJon
§ Spieren moeten eerder verlengen dan verkorten Jjdens het stappen
§ RecuperaJe v stretch energy dmv prestretch (voorafgaand concentr. contr.)
§ Bi-arJculaire spieren zorgen voor energy transfer
§ Stabiliteit gewrichten wordt veroorzaakt door GFR en ligamenten, en niet
door spieren zoals bij een gangpatroon met veel knieflexie
§ Beperkte bewegingen vh lichaamszwaartepunt in alle vlakken
, - Beoordelen vd 5 a[ributes of normal walking (vooral in sagi[ale vlak)
o Stability in stance
§ Steunbeen: voetafwijkingen, knieflexie of hyperextensie (onstabiele situaJes)
§ Bekkenstabiliteit, rompstabiliteit
o Foot clearance in swing
§ Voldoende enkeldorsiflexie en knieflexie
§ CompensaJes (voor bv dropfoot)
o PreposiJoning of foot at IC
§ Enkeldorsiflexie en knieextensie
o Adequate step length
§ Toegenomen, afgenomen, symmetrie?
§ Een goede zwaaifase (voldoende knieflexie en goede extensie vh steunbeen)
§ Voldoende strekken vd heup vh achterste been
§ Voldoende strekken vd knie vh voorste been
§ CompensaJes zijn vooral herkenbaar in het transversale vlak
o Energy conservaJon
§ Bewegingen v COM (lichaamszwaartepunt)
§ Extreme bewegingen v romp en armen
- Coronair aanzicht
o Bekkenscheefstand, bekkenstabiliteit (trendelenburggang)
o HeupabducJe, heupadducJe
o Romp- en armbewegingen
o Stabiele steunbasis (close up v voeten)
- Transversaal aanzicht
o Line of progression
o RotaJes pelvis
o RotaJes heup
o Extreme armbewegingen
- StaJsche opnames
o Beoordelen v evenwicht, assymetrie, spierverkorJngen en beenderige afwijkingen
Klinisch onderzoek
Onderzoeken v alle spieren onderste lidmaat
- AcJeve en passieve ROM
- SpasJciteit
- Kracht
- SelecJviteit
Klinisch onderzoek volstaat niet om gangpatroon te voorspellen, maar noodzakelijk om afwijkingen in
het gangpatroon beter te begrijpen en aan te vullen
, HS 2 Kinema<ca
Tijdens het gaan à lichaam wordt lineair verplaatst als gevolg v rotaJes in de gewrichten
KinemaJsche analyseà het bestuderen van bewegingen, gewrichtshoeken en hoeksnelheden
Sagitaal
- Pelvis
o Anteversie en retroversie
o Kleine beweging (2-4°) à bij een toename: instabiele bekkenposiJonering
o Tijdens 1 volledige gangcyclus (sinuscurve met 2 golven):
§ IniJeel contact: pelvis neutraal
§ Eerste dubbele steunfase: lichte retroversie
§ Enkele steunfase: anteversie
§ Tweede dubbele steunfase: retroversie
§ IniJële en mid swing: anteversie
§ Terminal swing: retroversie
o Hoe groter de stapsnelheid, hoe groter de bewegingen vh bekken
o Mensen met heupflexiecontractuur à toename anteversie Jjdens 2e deel steunfase
- Heup
o Beweeglijkheid tussen 10° extensie tot 30° flexie
o Tijdens 1 volledige gangcyclus:
§ IniJeel contact: heup in 30° flexie
§ Lichaam buigt over gefixeerde voet en heup wordt gestrekt
§ Vlak voor de ‘toe off’ is de heup in 10° extensie
§ Pre swing: heup buigt opnieuw
§ Zwaaifase: heup buigt verder tot 30° voor het volgende hielcontact
§ Peak flexion = 30° (max flexie) è wordt bereikt net voor het volgende
hielcontact
o Beperkte heupextensie (bv verkorte heupflexoren)à wordt gecompenseerd door:
§ Pelvis: anteversie
§ Lumbale wervelkolom: toename lumbale lordose
o Beperkte heupflexieà gecompenseerd door:
§ Pelvis: retroversie
§ Lumbale wervelkolom: afvlakken vd lumbale lordose
- Knie
o Tijdens 1 volledige gangcyclus
§ IniJeel contact: lichtjes gebogen
§ Tijdens schokabsorbJe (eerste 15%): van 5° flexie naar 15-20° flexie
§ ‘heel off’ (40%): volledige extensie knie
§ ‘terminal stance’: knie buigt opnieuw
§ ‘toe off’ (60%): knieflexie 35°
§ Mid swing: maximale knieflexie v 60°
§ Mid en terminal swing: knie strekt (voorbereiding volgend hielcontact)
o Knieextensietekortà steunbeen in ‘gehurkte’ posiJe
§ Meer knie en heupflexie in het zwaaibeen, meer spieracJviteit in steunbeen
o Knieflexietekort à tenen slepen over de grond
§ CompensaJe: overdreven heupflexie of hip hiking
