BEGRIPPENLIJST EXAMEN
DECEMBER 2025-2026 –
STRUCTURELE EN
POLITISERENDE BENADERING
Driehoek van De driehoek van Payne toont de drievoudige opdracht van sociaal
Payne werk:
Pagina 1 1. Therapeutische hulp: ondersteuning van individuen.
2. Maatschappelijke verandering: ongelijkheid aanpakken.
3. Bemiddeling / politisering: verbinden van burgers, beleid
en samenleving.
Sociaal werk beweegt altijd tussen deze drie rollen.
Politisering zit dus ingebakken in sociaal werk.
Politieke De centrale opdracht van sociaal werk om:
kernopdracht maatschappelijk onrecht zichtbaar te maken,
Pagina 38 macht en ongelijkheid te benoemen,
cliënten toe te leiden naar hun rechten,
en structurele verandering te bevorderen.
SW is nooit neutraal want het werkt aan rechtvaardigheid.
Politisering Politiseren betekent:
Pagina 50 structurele problemen zichtbaar maken,
stem geven aan groepen die niet gehoord worden,
maatschappelijke discussie openen,
machtsstructuren blootleggen.
Niet: partijpolitiek.
Wel: maatschappelijk debat beïnvloeden.
Structurele Problemen niet zien als individueel falen, maar als gevolg van:
benadering wetgeving,
Pagina 43 beleid,
arbeidsmarkt,
huisvesting,
ongelijkheid.
Sociaal werk kijkt naar oorzaken in structuren, niet naar
schuld bij individuen.
Grondrechten - Sociaal werk is gebaseerd op:
mensenrechtenb grondrechten (bv. huisvesting, onderwijs, gezondheid),
, eroep mensenrechten (waardigheid, gelijkheid, vrijheid).
Pagina 2 Rol SW:
cliënten toeleiden naar rechten,
overtredingen signaleren,
opkomen voor groepen zonder stem.
Schuld- en Duaal denkkader over problemen:
ongevalsmodel Schuldmodel (neoliberaal)
Pagina 3 Individu is zelf verantwoordelijk voor mislukking (armoede,
werkloosheid, schulden).
Ongevalsmodel
Probleem = pech, omstandigheden, externe factoren.
Structurele benadering verwerpt beide:
problemen komen voort uit maatschappelijke structuren.
Politieke Iemand die:
analfabeet niet begrijpt hoe macht werkt,
Niet in de niet ziet hoe beleid sociale problemen veroorzaakt,
samenvatting
denkt dat alles individueel is.
Sociaal werk mag niet politiek analfabeet zijn.
Normatieve Sociaal werkers handelen:
professionaliteit vanuit waarden (rechtvaardigheid, gelijkheid, solidariteit),
Pagina 3 bewust van hun normatieve keuzes,
niet neutraal.
Je moet waarden expliciteren en ernaar handelen.
Onderscheid: De De politiek (met k):
politiek – Het Parlement, ministers, beleid, instellingen, administratie.
politieke Het politieke:
Pagina 4 Conflict, strijd, botsing van ideeën, machtsverhoudingen.
Politiseren gebeurt in “het politieke”, niet noodzakelijk in “de
politiek”.
Beleidsbeïnvloedi Acties van SW om beleid te veranderen:
ng signalen geven,
Pagina 44 advies schrijven,
lobbyen,
deelnemen aan overleg,
participeren in beleidsprocessen.
SW werkt mee aan politieke besluitvorming, maar niet als
politicus.
Publiek gaan “Publiek gaan” betekent dat sociaal werk naar buiten treedt met
2
DECEMBER 2025-2026 –
STRUCTURELE EN
POLITISERENDE BENADERING
Driehoek van De driehoek van Payne toont de drievoudige opdracht van sociaal
Payne werk:
Pagina 1 1. Therapeutische hulp: ondersteuning van individuen.
2. Maatschappelijke verandering: ongelijkheid aanpakken.
3. Bemiddeling / politisering: verbinden van burgers, beleid
en samenleving.
Sociaal werk beweegt altijd tussen deze drie rollen.
Politisering zit dus ingebakken in sociaal werk.
Politieke De centrale opdracht van sociaal werk om:
kernopdracht maatschappelijk onrecht zichtbaar te maken,
Pagina 38 macht en ongelijkheid te benoemen,
cliënten toe te leiden naar hun rechten,
en structurele verandering te bevorderen.
SW is nooit neutraal want het werkt aan rechtvaardigheid.
Politisering Politiseren betekent:
Pagina 50 structurele problemen zichtbaar maken,
stem geven aan groepen die niet gehoord worden,
maatschappelijke discussie openen,
machtsstructuren blootleggen.
Niet: partijpolitiek.
Wel: maatschappelijk debat beïnvloeden.
Structurele Problemen niet zien als individueel falen, maar als gevolg van:
benadering wetgeving,
Pagina 43 beleid,
arbeidsmarkt,
huisvesting,
ongelijkheid.
Sociaal werk kijkt naar oorzaken in structuren, niet naar
schuld bij individuen.
Grondrechten - Sociaal werk is gebaseerd op:
mensenrechtenb grondrechten (bv. huisvesting, onderwijs, gezondheid),
, eroep mensenrechten (waardigheid, gelijkheid, vrijheid).
Pagina 2 Rol SW:
cliënten toeleiden naar rechten,
overtredingen signaleren,
opkomen voor groepen zonder stem.
Schuld- en Duaal denkkader over problemen:
ongevalsmodel Schuldmodel (neoliberaal)
Pagina 3 Individu is zelf verantwoordelijk voor mislukking (armoede,
werkloosheid, schulden).
Ongevalsmodel
Probleem = pech, omstandigheden, externe factoren.
Structurele benadering verwerpt beide:
problemen komen voort uit maatschappelijke structuren.
Politieke Iemand die:
analfabeet niet begrijpt hoe macht werkt,
Niet in de niet ziet hoe beleid sociale problemen veroorzaakt,
samenvatting
denkt dat alles individueel is.
Sociaal werk mag niet politiek analfabeet zijn.
Normatieve Sociaal werkers handelen:
professionaliteit vanuit waarden (rechtvaardigheid, gelijkheid, solidariteit),
Pagina 3 bewust van hun normatieve keuzes,
niet neutraal.
Je moet waarden expliciteren en ernaar handelen.
Onderscheid: De De politiek (met k):
politiek – Het Parlement, ministers, beleid, instellingen, administratie.
politieke Het politieke:
Pagina 4 Conflict, strijd, botsing van ideeën, machtsverhoudingen.
Politiseren gebeurt in “het politieke”, niet noodzakelijk in “de
politiek”.
Beleidsbeïnvloedi Acties van SW om beleid te veranderen:
ng signalen geven,
Pagina 44 advies schrijven,
lobbyen,
deelnemen aan overleg,
participeren in beleidsprocessen.
SW werkt mee aan politieke besluitvorming, maar niet als
politicus.
Publiek gaan “Publiek gaan” betekent dat sociaal werk naar buiten treedt met
2
