1
,Inhoudsopgave
1. Inleiding...................................................................................................7
1.1. 5 krachtlijnen sterk sociaal werk.......................................................7
1.2. Sociaal agogisch veranderingsproces op gang brengen....................8
1.3. 8 B’s om de toegankelijkheid te vergroten........................................8
2. Outreachend werken................................................................................9
2.1. Outreachend werken: definitie...........................................................9
2.1.1. Definitie.......................................................................................9
2.1.2. Doelgroep..................................................................................10
2.1.3. Doelstelling: welzijn bevorderen................................................11
2.1.4. Methode.....................................................................................13
2.1.4.1. Methode 1: Actieve benadering...........................................13
2.1.4.2. Methode 2: Wederzijdse afstemming..................................14
2.1.4.3. Methode 3: Participatief......................................................15
2.2. Een mode of werkt het?...................................................................15
2.2.1. Er is meer nood aan outreachend werken.................................15
2.2.1.1. Vermaatschappelijking........................................................15
2.2.1.2. Vermarkting.........................................................................16
2.2.1.3. Complexiteit van sector en ondersteuningsnoden..............17
2.2.1.4. Een actievere rol voor lokale overheden.............................17
2.2.2. Wat zijn de werkzame factoren van ORW?................................18
2.2.3. Belangrijke competenties voor een outreachend werker..........19
2.2.4. Visie outreachend werken.........................................................20
2.2.4.1. Vrijheid en individuele bestaansethiek................................20
2.2.4.2. gelijkheid en sociale grondrechten.....................................21
2.2.4.3. Broederlijkheid en zorgethiek.............................................21
2.3. Het werkveld van de outreacher......................................................22
2
, 2.3.1. Kwartiermaken..........................................................................23
2.3.1.1. Situering en terminologie....................................................23
2.3.1.2. Definiëring en uitgangspunten............................................24
3 uitgangspunten van kwartiermaken...........................................25
2.3.1.3. Kwartiermaken ≠ sociale cohesie........................................26
2.3.1.4. Voorbeelden van kwartiermaken.........................................26
2.3.2. Ervaringsdeskundigen...............................................................26
2.3.2.1. Wat is ervaringsdeskundigheid?..........................................26
2.3.2.2. Belang van ervaringsdeskundigheid?..................................27
2.4. Positieve werkrelatie en participatieve basishouding......................28
2.4.1. Presentie....................................................................................29
2.4.1.1. Een benadering, geen methode..........................................29
2.4.1.2. Zes methodische kenmerken van de presentiebenadering.30
A. De presentiebeoefenaar beweegt zelf......................................30
B. De presentiebeoefenaar heeft ruimte.......................................30
C. De presentiebeoefenaar sluit aan.............................................30
D. De presentiebeoefenaar stemt af.............................................30
E. De presentiebeoefenaar geeft betekenis..................................31
F. De presentiebeoefenaar kiest voor een subject-subject relatie 31
2.4.1.3. Presentie en waardigheid....................................................31
2.4.1.3.1. Waardigheidscirkel........................................................31
2.4.1.4. Beroepsgeheim, schuldig verzuim en discretieplicht..........34
2.4.1.5. Presentie in organisaties.....................................................34
2.4.2. Zelfregieversterkend werken.....................................................35
2.4.2.1. Eigenaarschap.....................................................................35
2.4.2.2. Kracht..................................................................................36
2.4.2.3. Motivatie..............................................................................36
3
, 2.4.2.4. Contacten............................................................................37
3. Contextueel werken...............................................................................38
3.1. Het systeemtheoretisch denkkader.................................................38
3.1.1. Wat is een systeem?..................................................................39
3.1.2. Informatieoverdracht van systemen..........................................39
3.2. De structurele systeemtheorie........................................................40
3.2.1. Inleiding.....................................................................................40
3.2.2. De structurele systeemtheorie..................................................40
3.2.2.1. Grenzen...............................................................................41
3.2.2.2. Cohesie................................................................................43
3.3. De contextuele of intergenerationele systeemtheorie.....................44
3.3.1. Het begrip ‘context’...................................................................45
3.3.2. Overdracht binnen families........................................................46
3.4. De vier dimensies in de relationele werkelijkheid............................46
3.4.1. Eerste dimensie: de feiten.........................................................46
3.4.2. Tweede dimensie: de psychologie.............................................47
3.4.3. Derde dimensie: de interacties..................................................48
3.4.4. Vierde dimensie: de relationele ethiek......................................49
3.5. Kernbegrippen binnen de relationele ethiek....................................50
3.5.1. Loyaliteit....................................................................................50
3.5.1.1. Exitentiele en verworven loyaliteit......................................51
3.5.1.2. Loyaliteitsconflicten.............................................................52
3.5.2. Intergenerationele verbondenheid............................................52
3.5.3. Parentificatie..............................................................................54
3.5.3.1. Constructieve vs. destructieve parentificatie......................54
3.5.3.2. Actieve vs. passieve parentificatie......................................54
3.5.3.3. 4 vormen van destructieve parentificatie............................55
4
,Inhoudsopgave
1. Inleiding...................................................................................................7
1.1. 5 krachtlijnen sterk sociaal werk.......................................................7
1.2. Sociaal agogisch veranderingsproces op gang brengen....................8
1.3. 8 B’s om de toegankelijkheid te vergroten........................................8
2. Outreachend werken................................................................................9
2.1. Outreachend werken: definitie...........................................................9
2.1.1. Definitie.......................................................................................9
2.1.2. Doelgroep..................................................................................10
2.1.3. Doelstelling: welzijn bevorderen................................................11
2.1.4. Methode.....................................................................................13
2.1.4.1. Methode 1: Actieve benadering...........................................13
2.1.4.2. Methode 2: Wederzijdse afstemming..................................14
2.1.4.3. Methode 3: Participatief......................................................15
2.2. Een mode of werkt het?...................................................................15
2.2.1. Er is meer nood aan outreachend werken.................................15
2.2.1.1. Vermaatschappelijking........................................................15
2.2.1.2. Vermarkting.........................................................................16
2.2.1.3. Complexiteit van sector en ondersteuningsnoden..............17
2.2.1.4. Een actievere rol voor lokale overheden.............................17
2.2.2. Wat zijn de werkzame factoren van ORW?................................18
2.2.3. Belangrijke competenties voor een outreachend werker..........19
2.2.4. Visie outreachend werken.........................................................20
2.2.4.1. Vrijheid en individuele bestaansethiek................................20
2.2.4.2. gelijkheid en sociale grondrechten.....................................21
2.2.4.3. Broederlijkheid en zorgethiek.............................................21
2.3. Het werkveld van de outreacher......................................................22
2
, 2.3.1. Kwartiermaken..........................................................................23
2.3.1.1. Situering en terminologie....................................................23
2.3.1.2. Definiëring en uitgangspunten............................................24
3 uitgangspunten van kwartiermaken...........................................25
2.3.1.3. Kwartiermaken ≠ sociale cohesie........................................26
2.3.1.4. Voorbeelden van kwartiermaken.........................................26
2.3.2. Ervaringsdeskundigen...............................................................26
2.3.2.1. Wat is ervaringsdeskundigheid?..........................................26
2.3.2.2. Belang van ervaringsdeskundigheid?..................................27
2.4. Positieve werkrelatie en participatieve basishouding......................28
2.4.1. Presentie....................................................................................29
2.4.1.1. Een benadering, geen methode..........................................29
2.4.1.2. Zes methodische kenmerken van de presentiebenadering.30
A. De presentiebeoefenaar beweegt zelf......................................30
B. De presentiebeoefenaar heeft ruimte.......................................30
C. De presentiebeoefenaar sluit aan.............................................30
D. De presentiebeoefenaar stemt af.............................................30
E. De presentiebeoefenaar geeft betekenis..................................31
F. De presentiebeoefenaar kiest voor een subject-subject relatie 31
2.4.1.3. Presentie en waardigheid....................................................31
2.4.1.3.1. Waardigheidscirkel........................................................31
2.4.1.4. Beroepsgeheim, schuldig verzuim en discretieplicht..........34
2.4.1.5. Presentie in organisaties.....................................................34
2.4.2. Zelfregieversterkend werken.....................................................35
2.4.2.1. Eigenaarschap.....................................................................35
2.4.2.2. Kracht..................................................................................36
2.4.2.3. Motivatie..............................................................................36
3
, 2.4.2.4. Contacten............................................................................37
3. Contextueel werken...............................................................................38
3.1. Het systeemtheoretisch denkkader.................................................38
3.1.1. Wat is een systeem?..................................................................39
3.1.2. Informatieoverdracht van systemen..........................................39
3.2. De structurele systeemtheorie........................................................40
3.2.1. Inleiding.....................................................................................40
3.2.2. De structurele systeemtheorie..................................................40
3.2.2.1. Grenzen...............................................................................41
3.2.2.2. Cohesie................................................................................43
3.3. De contextuele of intergenerationele systeemtheorie.....................44
3.3.1. Het begrip ‘context’...................................................................45
3.3.2. Overdracht binnen families........................................................46
3.4. De vier dimensies in de relationele werkelijkheid............................46
3.4.1. Eerste dimensie: de feiten.........................................................46
3.4.2. Tweede dimensie: de psychologie.............................................47
3.4.3. Derde dimensie: de interacties..................................................48
3.4.4. Vierde dimensie: de relationele ethiek......................................49
3.5. Kernbegrippen binnen de relationele ethiek....................................50
3.5.1. Loyaliteit....................................................................................50
3.5.1.1. Exitentiele en verworven loyaliteit......................................51
3.5.1.2. Loyaliteitsconflicten.............................................................52
3.5.2. Intergenerationele verbondenheid............................................52
3.5.3. Parentificatie..............................................................................54
3.5.3.1. Constructieve vs. destructieve parentificatie......................54
3.5.3.2. Actieve vs. passieve parentificatie......................................54
3.5.3.3. 4 vormen van destructieve parentificatie............................55
4