OMGEVINGSRECHT
INLEIDING
Omgevingsrecht = leefomgeving en ruimtelijke ordening en klimaat (zie foto’s).
Gaat om zeer concrete zaken. Windmolens, bomen, bewonersprotest als gevolg,
Ventilusproject, UGent wil boskappen voor studentenkoten, PFAS (bedrijven met chemische
producties wat zeer ongezond is, komt in milieu terecht en is oorzaak van
gezondheidsproblemen dus ook voor omgevingsrecht), klimaatverandering (komt door
klimaat maar ook door een slechte ruimtelijke ordening) (zie foto’s publiek bouwrecht),…
Gaat om materies voor allround jurist. Basiskennis is vereist die we zullen krijgen maar ook
een teaser voor latere en verdere specialisaties.
Evoluties in het vak:
Vroeger meer ruimtelijke ordening, maar nu meer focus op milieurecht. Vaak meer
beschouwend geworden (heel wat materies waar je niets van terugvindt in je wetboek maar
waar je louter een ‘beschouwing’ van krijgt (lees: omgevingsrecht is meer dan enkel wat in
je codex staat)).
We willen duurzame ontwikkeling in onze maatschappij dus we moeten kritisch kijken naar
het streven naar een DO.
HOOFDSTUK 1: OMGEVINGSRECHT EN HET RECHT
Omgevingsrecht
Omgevingsrecht is zelfstandige rechtstak, maar bestaat vooral uit
bestuursrecht maar niet alleen: dwarsdoorsnede van het recht
Bv. PFAS in de grond, moet geschaad worden: er komt daar
bestuursrecht maar ook aansprakelijkheidsrecht
Bv. Heffingen; Gaat ook over fiscaliteit etc.
Bv. Koop-verkoop onroerend goed: je koopt stuk goed, je wil daar op bouwen, het is vereist
dat de koper je een bodemattest voor legt (komt van VO) deze gaat na of er in een databank
niet bekend staat dat het perceel verontreinigd is. Koper kan geen slecht stuk grond
verkopen (systeem is niet waterdicht). Zie ook asbestattest,…
Bv. Bij overname van ondernemingen speelt omgevingsrecht soms ook zijdelings een rol
(voorbeeldje van Bayern)
, Omgevingsrecht (= milieuecht en ruimtelijk bestuursrecht) bestaat uit:
• Milieubeleid gaat over: verontreinigingen (bv. Bedrijven die vervuilde stoffen de lucht
instoten) (ook gekend als: milieuhygiëne beleid), beheer van ons natuurlijke rijkdommen
(= zandwinning, winning van gesteenten, …), natuurbehoud en landschapszorg,
• Ruimtelijke ordening gaat over: toebedeling vna functies aan oppervlaktes van grond. (Zie
foto’s: uittreksel van plattegrond), menselijke activiteiten ordenen, onroerend erfgoed (=
eerst archeologisch onderzoek die wordt opgegraven, eens dat het boven is valt de
waarde weg, dus ook hier moeten wij te werk gaan, beschermingmonumenten,
landschappen, ..)
• Energierecht gaat over: gebruik van grondstoffen, windmolenparken zetten brengt je in
conflict met natuurbehoudsrecht (= vaak doorkruisen deze takken elkaar)
Ontwikkeling van het mileurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België:
Al bij G&R: in stedelijk gebied deed je niet volledig wat je wou op je grond maar was beperkt.
Al in de ME: Bepaalde steden hadden veroordelingen dat je geen vuil mag werpen in rivier,
maar deed je het neerstroomafwaarts, mocht het wel. Zo’n regulering bestond al.
Voor onafhankelijkheid van BE: heel veel rampen gebeuren (smog, mist, vuiligheid waar je
ziek van wordt later komt er wetgeving dat die bronnen verder geplaatst worden zodat men
daar niet meer ziek van werd. Dit ging samen met arbeidsrechten. Dit is een adhoc-
benadering. (= er doet zich iets voort, en nadien wordt er gereageerd door OV)
Dan later: de exploitatievergunning (= dominantie wetgeving gericht op gevaar van
werknemers en buurt en later dan milieu (ruimere omgeving)) (van ‘milieu’ was nog geen
sprake).
Voor het eerst systematische benadering: de zaken worden opgedeeld en je krijgt aparte
wetgeving voor elk. Er wordt aan ruimtelijke ‘planning’ gedaan.
Vlaanderen wou ver gaan in die tijd, rond de jaren 70-80 wou ze strengere wetgeving gaan
nemen op vele vlakken. Wallonië was totaal niet mee en dit stuitte op onenigheden. Tot de
nieuwe staatshervormingen waarin milieu en ruimtelijke ordeningen grotendeels
gewestelijke bevoegdheid werd. (Stroomversnelling 1).
Vanuit Europa wordt er wetgeving uitgevaardigd die wij moeten volgen; richtlijnen op vlak
van luchtkwaliteit, milieu, water, klimaat, (let op: NIET ruimtelijke ordening, dat is GEEN EU
bevoegdheid) (stroomversnelling 2).
Bv. In Barcelona: heeft slechte ruimtelijke ordening waardoor kwaad is geschiet dus EU
richtlijnen hebben weinig invloed.
Nog een adhoc-benadering bij het milieubeleid: 1976 in Italië de Sevesoramp (= chemische
ramp).
,Ontwikkeling ruimte ordening: zeer slechte ordening: verspreid gebouwd, één fabriek alleen,
… Hoe kan een nieuwbouw dan vergund zijn? Probleem van bij ons!!
Europees milieubeleid: landen kunnen niet meer alles doen wat ze willen; gebieden moeten
beschermd worden van EU.
Eind jaren 80 begin 90:
‣ de bedrijfswereld heeft het zeer moeilijk met te voldoen aan de richtlijnen; veel
vergunningen, goedkeuringen,…
‣ Al de verspreide mileuwetgeving is niet effectief, wordt niet nageleefd en het is
goedkoper om wetgeving niet na te leven en boete te betalen dan wel naleven.
Oplossing: wetgeving vereenvoudigen, codificeren en integreren en verminderen. Vlaamse
beleidsmakers hadden die bevoegdheid (stroomversnelling 1) en ze wouden daar iets
meedoen maar hadden de kennis er niet van, ook de ambtenaren niet, dus gaven de
opdracht aan professoren. Zij schreven een nieuwe mileurecht; Decreet van toen vind je nu
nog terug. Decreet algemene bepalingen milieubeleid (DABM).
Milieuvergunning van 1985 is geïntrigeerd in omgevingsvergunning.
In Europa is er weinig andere termen voor milieu dan omgeving. Milieurecht is enger want is
zonder ruimtelijke ordening (toch hier in Vlaanderen). In Zuiderse landen zit het al wat
dichter bij omgeving.
Groene ambities zijn sterk bij verkiezingen bij EU. Heel wat in beweging gezet bij vroegere
EU-commissie (zie de greendeal). Men wil Europa klimaat neutraal maken. Strategische
plannen zijn goedgekeurd zoals klimaatwet. Heel wat dus op EU niveau, maar ook toen was
er al veel oppositie.
Milieubeschermingsniveau wordt afgezwakt door te benadrukken dat het veel administratie
kosten heeft en nodig heeft.
Bv. Wij moeten alles in rapporteringsverplichtingen steken maar dat zijn dus administratieve
lasten. Wanneer men dat wil aflossen wegens de administratieve lasten bedoelen ze
eigenlijk iets anders.
Bij aantreden van nieuwe commissie komt ook opnieuw sterk de nadruk te ligge van de
competitviteit van de ondernemingen. Mogelijks worden dus heel wat dingen afgeschaft,
nadruk op mogelijks want anderen willen die afzwakking niet. Ambities op EU niveau is nu
minder dan den vorige.
, Milieurecht en ordeningsrecht als vakgebied
Alles is zeer jong, veel vakken nu bestonden vroeger nog niet.
Heel veel wetgeving op vlak van milieu zodat overheid een beleid kan voeren. Het recht
geeft instrumenten aan OV om een ruimtelijke ordeningen te volgen en milieubeleid.
Het heeft eigen instrumenten en systematiek, hierdoor heeft het beginselen en dus
kwaliteitsnormen en productnormen. Het is belangrijk voor welzijn en leefomgeving maar
ook voor economie.
Administrateive organisatie
Bevoegdheidsverdeling: alles wat wij gaan zien is gewestelijke bevoegdheid!!
Jo Brouns is minister van omgeving. Hij omringt zich met werknemers (= kabinet) en ook
officiële werknemers (= adviesraad/beleidsraad) daarin zitten ambtenaren en organisaties,
maar ook werknemersorganisaties, Boerenbond, deskundigen,…
De echte ambtenarij is een leger ambtenaren die in Vlaanderen actief zijn en geordend zijn
in onderscheidende manieren. Externe verzelfstandigen (OVA) (= minister heeft daar weinig
over te zeggen heeft eigen bestuur en directeur) en intern verzelfstandigen (agentschap
natuur en bos) (= minister heeft daar veel over te zeggen).
Departement omgeving: rechtsreeks onder de minister.
In het algemeen: in media zie je bijna nooit een ambtenaar die een uitspraak doet. Veel
interne richtlijnen
Tussen ambtenaren dat ze dat niet mogen doen (bv. Standpunt innemen tegen de
minister) (lees: ambtenaren zijn ondergeschikt) (<-> in Nederland niet)
INLEIDING
Omgevingsrecht = leefomgeving en ruimtelijke ordening en klimaat (zie foto’s).
Gaat om zeer concrete zaken. Windmolens, bomen, bewonersprotest als gevolg,
Ventilusproject, UGent wil boskappen voor studentenkoten, PFAS (bedrijven met chemische
producties wat zeer ongezond is, komt in milieu terecht en is oorzaak van
gezondheidsproblemen dus ook voor omgevingsrecht), klimaatverandering (komt door
klimaat maar ook door een slechte ruimtelijke ordening) (zie foto’s publiek bouwrecht),…
Gaat om materies voor allround jurist. Basiskennis is vereist die we zullen krijgen maar ook
een teaser voor latere en verdere specialisaties.
Evoluties in het vak:
Vroeger meer ruimtelijke ordening, maar nu meer focus op milieurecht. Vaak meer
beschouwend geworden (heel wat materies waar je niets van terugvindt in je wetboek maar
waar je louter een ‘beschouwing’ van krijgt (lees: omgevingsrecht is meer dan enkel wat in
je codex staat)).
We willen duurzame ontwikkeling in onze maatschappij dus we moeten kritisch kijken naar
het streven naar een DO.
HOOFDSTUK 1: OMGEVINGSRECHT EN HET RECHT
Omgevingsrecht
Omgevingsrecht is zelfstandige rechtstak, maar bestaat vooral uit
bestuursrecht maar niet alleen: dwarsdoorsnede van het recht
Bv. PFAS in de grond, moet geschaad worden: er komt daar
bestuursrecht maar ook aansprakelijkheidsrecht
Bv. Heffingen; Gaat ook over fiscaliteit etc.
Bv. Koop-verkoop onroerend goed: je koopt stuk goed, je wil daar op bouwen, het is vereist
dat de koper je een bodemattest voor legt (komt van VO) deze gaat na of er in een databank
niet bekend staat dat het perceel verontreinigd is. Koper kan geen slecht stuk grond
verkopen (systeem is niet waterdicht). Zie ook asbestattest,…
Bv. Bij overname van ondernemingen speelt omgevingsrecht soms ook zijdelings een rol
(voorbeeldje van Bayern)
, Omgevingsrecht (= milieuecht en ruimtelijk bestuursrecht) bestaat uit:
• Milieubeleid gaat over: verontreinigingen (bv. Bedrijven die vervuilde stoffen de lucht
instoten) (ook gekend als: milieuhygiëne beleid), beheer van ons natuurlijke rijkdommen
(= zandwinning, winning van gesteenten, …), natuurbehoud en landschapszorg,
• Ruimtelijke ordening gaat over: toebedeling vna functies aan oppervlaktes van grond. (Zie
foto’s: uittreksel van plattegrond), menselijke activiteiten ordenen, onroerend erfgoed (=
eerst archeologisch onderzoek die wordt opgegraven, eens dat het boven is valt de
waarde weg, dus ook hier moeten wij te werk gaan, beschermingmonumenten,
landschappen, ..)
• Energierecht gaat over: gebruik van grondstoffen, windmolenparken zetten brengt je in
conflict met natuurbehoudsrecht (= vaak doorkruisen deze takken elkaar)
Ontwikkeling van het mileurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België:
Al bij G&R: in stedelijk gebied deed je niet volledig wat je wou op je grond maar was beperkt.
Al in de ME: Bepaalde steden hadden veroordelingen dat je geen vuil mag werpen in rivier,
maar deed je het neerstroomafwaarts, mocht het wel. Zo’n regulering bestond al.
Voor onafhankelijkheid van BE: heel veel rampen gebeuren (smog, mist, vuiligheid waar je
ziek van wordt later komt er wetgeving dat die bronnen verder geplaatst worden zodat men
daar niet meer ziek van werd. Dit ging samen met arbeidsrechten. Dit is een adhoc-
benadering. (= er doet zich iets voort, en nadien wordt er gereageerd door OV)
Dan later: de exploitatievergunning (= dominantie wetgeving gericht op gevaar van
werknemers en buurt en later dan milieu (ruimere omgeving)) (van ‘milieu’ was nog geen
sprake).
Voor het eerst systematische benadering: de zaken worden opgedeeld en je krijgt aparte
wetgeving voor elk. Er wordt aan ruimtelijke ‘planning’ gedaan.
Vlaanderen wou ver gaan in die tijd, rond de jaren 70-80 wou ze strengere wetgeving gaan
nemen op vele vlakken. Wallonië was totaal niet mee en dit stuitte op onenigheden. Tot de
nieuwe staatshervormingen waarin milieu en ruimtelijke ordeningen grotendeels
gewestelijke bevoegdheid werd. (Stroomversnelling 1).
Vanuit Europa wordt er wetgeving uitgevaardigd die wij moeten volgen; richtlijnen op vlak
van luchtkwaliteit, milieu, water, klimaat, (let op: NIET ruimtelijke ordening, dat is GEEN EU
bevoegdheid) (stroomversnelling 2).
Bv. In Barcelona: heeft slechte ruimtelijke ordening waardoor kwaad is geschiet dus EU
richtlijnen hebben weinig invloed.
Nog een adhoc-benadering bij het milieubeleid: 1976 in Italië de Sevesoramp (= chemische
ramp).
,Ontwikkeling ruimte ordening: zeer slechte ordening: verspreid gebouwd, één fabriek alleen,
… Hoe kan een nieuwbouw dan vergund zijn? Probleem van bij ons!!
Europees milieubeleid: landen kunnen niet meer alles doen wat ze willen; gebieden moeten
beschermd worden van EU.
Eind jaren 80 begin 90:
‣ de bedrijfswereld heeft het zeer moeilijk met te voldoen aan de richtlijnen; veel
vergunningen, goedkeuringen,…
‣ Al de verspreide mileuwetgeving is niet effectief, wordt niet nageleefd en het is
goedkoper om wetgeving niet na te leven en boete te betalen dan wel naleven.
Oplossing: wetgeving vereenvoudigen, codificeren en integreren en verminderen. Vlaamse
beleidsmakers hadden die bevoegdheid (stroomversnelling 1) en ze wouden daar iets
meedoen maar hadden de kennis er niet van, ook de ambtenaren niet, dus gaven de
opdracht aan professoren. Zij schreven een nieuwe mileurecht; Decreet van toen vind je nu
nog terug. Decreet algemene bepalingen milieubeleid (DABM).
Milieuvergunning van 1985 is geïntrigeerd in omgevingsvergunning.
In Europa is er weinig andere termen voor milieu dan omgeving. Milieurecht is enger want is
zonder ruimtelijke ordening (toch hier in Vlaanderen). In Zuiderse landen zit het al wat
dichter bij omgeving.
Groene ambities zijn sterk bij verkiezingen bij EU. Heel wat in beweging gezet bij vroegere
EU-commissie (zie de greendeal). Men wil Europa klimaat neutraal maken. Strategische
plannen zijn goedgekeurd zoals klimaatwet. Heel wat dus op EU niveau, maar ook toen was
er al veel oppositie.
Milieubeschermingsniveau wordt afgezwakt door te benadrukken dat het veel administratie
kosten heeft en nodig heeft.
Bv. Wij moeten alles in rapporteringsverplichtingen steken maar dat zijn dus administratieve
lasten. Wanneer men dat wil aflossen wegens de administratieve lasten bedoelen ze
eigenlijk iets anders.
Bij aantreden van nieuwe commissie komt ook opnieuw sterk de nadruk te ligge van de
competitviteit van de ondernemingen. Mogelijks worden dus heel wat dingen afgeschaft,
nadruk op mogelijks want anderen willen die afzwakking niet. Ambities op EU niveau is nu
minder dan den vorige.
, Milieurecht en ordeningsrecht als vakgebied
Alles is zeer jong, veel vakken nu bestonden vroeger nog niet.
Heel veel wetgeving op vlak van milieu zodat overheid een beleid kan voeren. Het recht
geeft instrumenten aan OV om een ruimtelijke ordeningen te volgen en milieubeleid.
Het heeft eigen instrumenten en systematiek, hierdoor heeft het beginselen en dus
kwaliteitsnormen en productnormen. Het is belangrijk voor welzijn en leefomgeving maar
ook voor economie.
Administrateive organisatie
Bevoegdheidsverdeling: alles wat wij gaan zien is gewestelijke bevoegdheid!!
Jo Brouns is minister van omgeving. Hij omringt zich met werknemers (= kabinet) en ook
officiële werknemers (= adviesraad/beleidsraad) daarin zitten ambtenaren en organisaties,
maar ook werknemersorganisaties, Boerenbond, deskundigen,…
De echte ambtenarij is een leger ambtenaren die in Vlaanderen actief zijn en geordend zijn
in onderscheidende manieren. Externe verzelfstandigen (OVA) (= minister heeft daar weinig
over te zeggen heeft eigen bestuur en directeur) en intern verzelfstandigen (agentschap
natuur en bos) (= minister heeft daar veel over te zeggen).
Departement omgeving: rechtsreeks onder de minister.
In het algemeen: in media zie je bijna nooit een ambtenaar die een uitspraak doet. Veel
interne richtlijnen
Tussen ambtenaren dat ze dat niet mogen doen (bv. Standpunt innemen tegen de
minister) (lees: ambtenaren zijn ondergeschikt) (<-> in Nederland niet)
