Kennis van gezondheid en inzichten in ziek zijn
Les 12
Overzicht
• Definitie van infectie
• Oorzaak van infecties
Koch postulaat
Transmissie
• Pathogenen
Bacteriën, Virussen, Schimmels, Parasieten, Prionen
• Diagnose
• Behandeling
Definitie van infectie
Menselijk lichaam en micro-organismen:
Het menselijk lichaam is een ecosysteem met bacteriën, archea,
schimmels, protis, virussen.
Menselijk lichaam: symbiose tussen menselijke cellen en micro-
organismen.
Micro-organismen:
Micro-organismen zijn microscopisch kleine levende wezens die met het
blote oog niet zichtbaar zijn.
Bacteriën, Virussen, Schimmels, Protozoa, Archaea
Commensalen vs pathogenen
→ commensalen
Commensalen zijn micro-organismen die op of in het lichaam leven
zonder schade te veroorzaken.
Ze maken deel uit van de normale microbiota (ook wel de normale flora
genoemd).
Huid, darmen, mond, keel, vagina
Voordelen van commensalen:
o Concurrentie met pathogenen en voorkomen infecties.
o Helpen bij de vertering van voedsel.
o Productie van vitamines (zoals vitamine K in de darm).
o Ondersteunen het immuunsysteem.
In normale omstandigheden zijn commensalen onschadelijk, maar ze
kunnen opportunistische infecties veroorzaken als:
o Het immuunsysteem verzwakt is (bijv. door ziekte of medicatie).
o Ze op de verkeerde plaats in het lichaam terechtkomen (bijv.
darmbacteriën in de blaas → blaasontsteking).
o De balans in de microbiota verstoord raakt (bijv. na
antibioticagebruik → schimmelinfecties).
,→ pathogenen
Micro-organismen die ziektes kunnen veroorzaken
Ze dringen het lichaam binnen, vermenigvuldigen zich en verstoren
normale lichaamsfuncties.
Infectie: (definitie)
Een infectie is het invasie van weefsels door ziekteverwekkers, hun
vermenigvuldiging en de reactie van gastheerweefsels op de
ziekteverwekker en de toxines die ze produceren.
Infectieziekten:
Infectieziekten worden veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën,
virussen, schimmels en parasieten.
Ze kunnen zich verspreiden via direct contact, lucht, water, voedsel of
insecten.
1e fase cc, 2e kolonisatie met microbiota, 3e invasie, 4e infectie
Uitgebreidheid van een infectie:
Lokale infectie
Systemische infectie Systemisch; als er vanaf bepaald punt de
o Bacteriëmie bacterie in cc met bloed/virus/toxine → dan
o Viremie kunnen ze op afstand nog schade
o Toxemie aanbrengen
Belang van infecties in de gezondheidszorg
Belang infectieziekten:
Grote impact in mortaliteit
Infectieziekten kunnen zich snel verspreiden en
epidemieën of pandemieën veroorzaken (bvb. COVID-19, griep, ebola)
Gezondheidszorgsystemen kunnen overbelast raken tijdens grote
uitbraken.
Toename mortaliteit en morbiditeit.
Ze kunnen ernstige complicaties veroorzaken, vooral bij kwetsbare
groepen zoals ouderen, jonge kinderen en mensen met een verzwakt
immuunsysteem. (= immuundeficiëntie)
Antibioticaresistentie maakt sommige infecties steeds moeilijker te
behandelen.
Wat is het verband tussen ziekteverwekker en ziekte?
→ Koch’s postulaten zijn vier criteria die worden gebruikt om te bepalen of een
specifiek micro-organisme een bepaalde ziekte veroorzaakt.
1. De pathogeen moet worden gevonden bij alle patiënten die aan de
desbetreffende infectieziekte lijden, maar niet bij gezonden.
2. De pathogeen moet uit materiaal van de patiënt geïsoleerd
kunnen worden en buiten het lichaam in gekweekt kunnen worden.
3. Het geïsoleerde microorganisme moet bij enting in een andere
patiënt of gevoelige diersoort aanleiding geven tot karakteristieke
ziekteverschijnselen.
, 4. De pathogeen moet opnieuw geïsoleerd kunnen worden uit het
experimenteel geïnfecteerde organisme en identiek zijn aan de
oorspronkelijke kweek.
Infectieziekten:
De infectieketen beschrijft de zes essentiële schakels
die nodig zijn voor de verspreiding van een infectieziekte.
Als één van deze schakels wordt doorbroken, kan de
verspreiding van de ziekte worden voorkomen.
→ 6 schakels van infectieziekten
De ziekteverwekker (pathogeen)
o Dit is het micro-organisme dat de infectie veroorzaakt, zoals
bacteriën, virussen, schimmels of parasieten.
o Voorbeeld: Influenza-virus (griep), Salmonella (voedselinfectie).
De besmettingsbron (reservoir)
o De plek waar de ziekteverwekker leeft en zich vermenigvuldigt.
o Dit kan een mens, dier, voedsel, water of een object zijn.
o Voorbeeld: Een persoon met verkoudheid of een besmette deurklink.
De porte de sortie (uitgangsweg)
o De manier waarop de ziekteverwekker het lichaam verlaat.
o Dit kan via speeksel, hoesten, niezen, bloed, urine, ontlasting of
wondvocht.
o Voorbeeld: Hoesten bij griep, diarree bij buikgriep.
De overdrachtsweg (transmissie)
o Hoe de ziekteverwekker zich verspreidt van de ene gastheer naar de
andere.
o Dit kan direct (huidcontact, speeksel, bloed) of indirect (via
besmette objecten, voedsel, water, insecten).
o Voorbeeld: Handen schudden, deurklink aanraken, door
muggenbeten.
De porte d’entrée (binnenkomstweg)
o De manier waarop de ziekteverwekker het lichaam binnendringt.
o Dit kan via de luchtwegen, mond, wondjes, slijmvliezen, injecties of
katheters.
o Voorbeeld: Inademing van virusdeeltjes, besmet eten doorslikken.
De gevoelige gastheer
o Een persoon die vatbaar is voor de infectie.
o Dit hangt af van leeftijd, immuunsysteem, vaccinatiestatus en
algehele gezondheid.
o Voorbeeld: Zwangere, ouderen, mensen met een verzwakt
immuunsysteem.
Ziekteverwekker (pathogeen):
Les 12
Overzicht
• Definitie van infectie
• Oorzaak van infecties
Koch postulaat
Transmissie
• Pathogenen
Bacteriën, Virussen, Schimmels, Parasieten, Prionen
• Diagnose
• Behandeling
Definitie van infectie
Menselijk lichaam en micro-organismen:
Het menselijk lichaam is een ecosysteem met bacteriën, archea,
schimmels, protis, virussen.
Menselijk lichaam: symbiose tussen menselijke cellen en micro-
organismen.
Micro-organismen:
Micro-organismen zijn microscopisch kleine levende wezens die met het
blote oog niet zichtbaar zijn.
Bacteriën, Virussen, Schimmels, Protozoa, Archaea
Commensalen vs pathogenen
→ commensalen
Commensalen zijn micro-organismen die op of in het lichaam leven
zonder schade te veroorzaken.
Ze maken deel uit van de normale microbiota (ook wel de normale flora
genoemd).
Huid, darmen, mond, keel, vagina
Voordelen van commensalen:
o Concurrentie met pathogenen en voorkomen infecties.
o Helpen bij de vertering van voedsel.
o Productie van vitamines (zoals vitamine K in de darm).
o Ondersteunen het immuunsysteem.
In normale omstandigheden zijn commensalen onschadelijk, maar ze
kunnen opportunistische infecties veroorzaken als:
o Het immuunsysteem verzwakt is (bijv. door ziekte of medicatie).
o Ze op de verkeerde plaats in het lichaam terechtkomen (bijv.
darmbacteriën in de blaas → blaasontsteking).
o De balans in de microbiota verstoord raakt (bijv. na
antibioticagebruik → schimmelinfecties).
,→ pathogenen
Micro-organismen die ziektes kunnen veroorzaken
Ze dringen het lichaam binnen, vermenigvuldigen zich en verstoren
normale lichaamsfuncties.
Infectie: (definitie)
Een infectie is het invasie van weefsels door ziekteverwekkers, hun
vermenigvuldiging en de reactie van gastheerweefsels op de
ziekteverwekker en de toxines die ze produceren.
Infectieziekten:
Infectieziekten worden veroorzaakt door micro-organismen zoals bacteriën,
virussen, schimmels en parasieten.
Ze kunnen zich verspreiden via direct contact, lucht, water, voedsel of
insecten.
1e fase cc, 2e kolonisatie met microbiota, 3e invasie, 4e infectie
Uitgebreidheid van een infectie:
Lokale infectie
Systemische infectie Systemisch; als er vanaf bepaald punt de
o Bacteriëmie bacterie in cc met bloed/virus/toxine → dan
o Viremie kunnen ze op afstand nog schade
o Toxemie aanbrengen
Belang van infecties in de gezondheidszorg
Belang infectieziekten:
Grote impact in mortaliteit
Infectieziekten kunnen zich snel verspreiden en
epidemieën of pandemieën veroorzaken (bvb. COVID-19, griep, ebola)
Gezondheidszorgsystemen kunnen overbelast raken tijdens grote
uitbraken.
Toename mortaliteit en morbiditeit.
Ze kunnen ernstige complicaties veroorzaken, vooral bij kwetsbare
groepen zoals ouderen, jonge kinderen en mensen met een verzwakt
immuunsysteem. (= immuundeficiëntie)
Antibioticaresistentie maakt sommige infecties steeds moeilijker te
behandelen.
Wat is het verband tussen ziekteverwekker en ziekte?
→ Koch’s postulaten zijn vier criteria die worden gebruikt om te bepalen of een
specifiek micro-organisme een bepaalde ziekte veroorzaakt.
1. De pathogeen moet worden gevonden bij alle patiënten die aan de
desbetreffende infectieziekte lijden, maar niet bij gezonden.
2. De pathogeen moet uit materiaal van de patiënt geïsoleerd
kunnen worden en buiten het lichaam in gekweekt kunnen worden.
3. Het geïsoleerde microorganisme moet bij enting in een andere
patiënt of gevoelige diersoort aanleiding geven tot karakteristieke
ziekteverschijnselen.
, 4. De pathogeen moet opnieuw geïsoleerd kunnen worden uit het
experimenteel geïnfecteerde organisme en identiek zijn aan de
oorspronkelijke kweek.
Infectieziekten:
De infectieketen beschrijft de zes essentiële schakels
die nodig zijn voor de verspreiding van een infectieziekte.
Als één van deze schakels wordt doorbroken, kan de
verspreiding van de ziekte worden voorkomen.
→ 6 schakels van infectieziekten
De ziekteverwekker (pathogeen)
o Dit is het micro-organisme dat de infectie veroorzaakt, zoals
bacteriën, virussen, schimmels of parasieten.
o Voorbeeld: Influenza-virus (griep), Salmonella (voedselinfectie).
De besmettingsbron (reservoir)
o De plek waar de ziekteverwekker leeft en zich vermenigvuldigt.
o Dit kan een mens, dier, voedsel, water of een object zijn.
o Voorbeeld: Een persoon met verkoudheid of een besmette deurklink.
De porte de sortie (uitgangsweg)
o De manier waarop de ziekteverwekker het lichaam verlaat.
o Dit kan via speeksel, hoesten, niezen, bloed, urine, ontlasting of
wondvocht.
o Voorbeeld: Hoesten bij griep, diarree bij buikgriep.
De overdrachtsweg (transmissie)
o Hoe de ziekteverwekker zich verspreidt van de ene gastheer naar de
andere.
o Dit kan direct (huidcontact, speeksel, bloed) of indirect (via
besmette objecten, voedsel, water, insecten).
o Voorbeeld: Handen schudden, deurklink aanraken, door
muggenbeten.
De porte d’entrée (binnenkomstweg)
o De manier waarop de ziekteverwekker het lichaam binnendringt.
o Dit kan via de luchtwegen, mond, wondjes, slijmvliezen, injecties of
katheters.
o Voorbeeld: Inademing van virusdeeltjes, besmet eten doorslikken.
De gevoelige gastheer
o Een persoon die vatbaar is voor de infectie.
o Dit hangt af van leeftijd, immuunsysteem, vaccinatiestatus en
algehele gezondheid.
o Voorbeeld: Zwangere, ouderen, mensen met een verzwakt
immuunsysteem.
Ziekteverwekker (pathogeen):
