MASTER CRIMINOLOGISCHE WETENSCHAPPEN
INTERNATIONALE &
EUROPESE CRIMINELE
POLITIEK
2024-2025
,2
,Praktische zaken .................................................................................................................................7
DEEL I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE EUROPESE UNIE ................................................................8
1. De Raad van Europa .......................................................................................................................... 9
1.1. De historische achtergronden en ontwikkeling............................................................................ 9
1.2. Het actieterrein .......................................................................................................................... 10
1.3. De institutionele structuur ......................................................................................................... 10
1.4. De juridische instrumenten ........................................................................................................ 12
1.5. De belangrijkste verwezenlijkingen ............................................................................................ 13
Teksten bij dit deel ................................................................................................................................ 16
Tekst 1 ............................................................................................................................................... 16
Tekst Raad van Europa ......................................................................................................................... 20
Tekst Benelux ........................................................................................................................................ 22
2. De Benelux ........................................................................................................................................ 24
2.1. De historische achtergronden en ontwikkeling.......................................................................... 24
2.2. Het actieterrein .......................................................................................................................... 25
2.3. De institutionele structuur ......................................................................................................... 26
2.4. De juridische instrumenten ........................................................................................................ 28
2.5. De belangrijkste verwezenlijkingen ............................................................................................ 29
DEEL II. EUROPESE INTEGRATIE IN DE EUROPESE UNIE...................................................................... 33
1. De uitgangspunten ..................................................................................................................... 34
2. De verdere ontwikkeling van het integratiespoor............................................................................ 36
2.1. De Europese Akte ....................................................................................................................... 36
2.2. Schengen .................................................................................................................................... 38
2.3. Het Verdrag van Maastricht ....................................................................................................... 40
2.4. Het Verdrag van Amsterdam ...................................................................................................... 42
2.5. Het Verdrag van Nice ................................................................................................................. 43
2.6. Van de Europese Grondwet naar het Verdrag van Lissabon ...................................................... 44
Tekst 1 De verdere ontwikkelingen van het integratiespoor ................................................................ 49
Tekst 2 De verdere ontwikkelingen van het integratiespoor ................................................................ 50
DEEL III. DE INSTITUTIONELE STRUCTUUR VAN DE EUROPESE UNIE................................................... 52
3
, 1. De Europese Raad ....................................................................................................................... 53
2. De Commissie ............................................................................................................................. 55
3. De Raad ............................................................................................................................................ 58
Besluitvorming in de raad ................................................................................................................. 58
4. Het Europees Parlement (EP) ............................................................................................................ 60
Voor Lissabon .................................................................................................................................... 60
Na Lissabon ..................................................................................................................................... 60
5. Het Hof van Justitie van de Europese Unie ....................................................................................... 61
Enkele basisregels (kunnen toepassen in casussen): ........................................................................ 61
5 soorten geschillen waar het hof uitspraak over doet: ................................................................... 61
DEEL IV. HET UNIERECHT: KENMERKEN EN BRONNEN ....................................................................... 63
1. Het supranationaal karakter van het Unierecht ............................................................................... 64
1.1. Supranationaliteit: begrip en kenmerken ............................................................................ 64
1.2. De voorrang van het Unierecht op het nationaal recht ............................................................. 65
1.3. De rechtstreekse werking van het Unierecht ...................................................................... 66
2. De bronnen van het Unierecht .................................................................................................... 67
2.1. Het primair Unierecht ................................................................................................................ 67
2.2. Het secundair of afgeleid Unierecht........................................................................................... 67
2.3. Hiërarchie van de rechtsnormen ................................................................................................ 71
Tekst het unierecht: kenmerken en bronnen ........................................................................................ 75
DEEL V. UNIERECHT EN STRAFRECHT................................................................................................. 78
1. Gemeenschapsrecht en strafrecht vóór het Verdrag van Lissabon .................................................. 79
1.1. Het uitgangspunt ................................................................................................................. 79
1.2. De negatieve werking van het Gemeenschapsrecht tav nationaal SR ................................. 79
1.3. De positieve werking van het Gemeenschapsrecht tav nationaal SR .................................. 80
1.4. De Gemeenschapstrouw ...................................................................................................... 81
1.5. De rechtspraak van het Hof van Justitie .............................................................................. 81
2. Unierecht en strafrecht sedert het Verdrag van Lissabon ................................................................ 85
Teksten deel V....................................................................................................................................... 88
Voor lissabon: .................................................................................................................................... 88
Gemeenschapsrecht en strafrecht voor het Verdrag van Lissabon Tekst 1 .......................................... 88
4
, Tekst 2 .................................................................................................................................................. 90
Unierecht en strafrecht sedert het verdrag van Lissabon ..................................................................... 96
DEEL VI. DE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN HET KADER VAN DE RUIMTE VAN VRIJHEID,
VEILIGHEID EN RECHT ....................................................................................................................... 98
1. De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht .................................................... 99
Tekst 1 De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht (punt 6.1) ............................... 101
Tekst 2 ................................................................................................................................................ 106
2. De institutionele structuur en het besluitvormingsproces .............................................................. 111
2.1. Het uitgangspunt ...................................................................................................................... 111
2.2. De Europese Raad .................................................................................................................... 111
2.3. De Europese Commissie ........................................................................................................... 114
2.4. De JBZ-Raad .............................................................................................................................. 116
2.5. Het Europees Parlement .......................................................................................................... 121
2.6. De nauwere samenwerking als mechanisme van flexibele integratie ..................................... 125
Tekst 1 De institutionele structuur en het besluitvormingsproces (punt 6.2) ..................................... 129
DE EUROPESE RAAD ........................................................................................................................ 129
Tekst 2 ................................................................................................................................................ 135
Tekst 3 ................................................................................................................................................ 135
3. De juridische instrumenten ............................................................................................................. 140
3.1. De juridische instrumenten in de vroegere Derde Pijler .......................................................... 140
3.2. De huidige juridische instrumenten ......................................................................................... 145
Tekst Van Kempen: Communautaire doorwerking en straf(proces)recht - over toepassing van directe
werking, conforme interpretatie en het belang bij ruimere implementatiemarges” ......................... 146
Inleiding: communautarisering van het Europese strafrecht.......................................................... 146
Het communautaire doorwerkingsstelsel en de grondslag ervan .................................................. 147
Directe werking ............................................................................................................................... 147
Conforme interpretatie ................................................................................................................... 149
Doorwerkingsmechanismen in harmonie met nationale strafrechtssystemen .............................. 151
Mogelijke oplossingen..................................................................................................................... 153
Conclusie ......................................................................................................................................... 155
1. Context en achtergrond .............................................................................................................. 156
2. Het communautaire doorwerkingsstelsel ................................................................................... 157
3. Spanningsveld met nationale strafrechtelijke systemen............................................................. 159
5
, 4. Oplossingen en aanbevelingen ................................................................................................... 159
5. Conclusie ..................................................................................................................................... 160
4. Het gevoerde beleid ........................................................................................................................ 161
4.1. De krachtlijnen van het gevoerde beleid: het Tampere Programma, het Haags Programma, het
Stockholm Programma en de Europese Veiligheidsagenda ............................................................ 161
4.2. Het delicaat evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en recht ..................................................... 163
4.3. De wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking in strafzaken binnen
de Europese Unie ............................................................................................................................ 166
4.4. Een gevalstudie: de wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen à zelfstudie! ..................... 171
Tekst: Een gevalstudie: de wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen ............................................ 175
De PdK te Brussel als bevoegde autoriteit ...................................................................................... 177
De aanpassing van de vrijheidsbenemende straf of maatregel ...................................................... 177
4.5. Prioriteitenstelling bij de Europese strafrechtelijke samenwerking ........................................ 179
Tekst Het gevoerde beleid (6.4) De krachtlijnen van het gevoerde beleid: het Tampere programma,
Haags programma, Stockholm programma en de Europese veiligheidsagenda (punt 6.4.1.) ........... 182
1.De inwerkingstelling van de verdragen ........................................................................................ 182
2.Totstandkoming en inhoud van het Haags programma ............................................................... 184
3.De totstandkoming en inhoud van het Stockholm Programma ................................................... 187
4.De grote lijnen van het Stockholm Programma ........................................................................... 188
5.Het verdrag van Lissabon en de Europese veiligheidsagenda...................................................... 189
De wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking in strafzaken binnen de
Europese Unie (punt 6.4.2.) ................................................................................................................ 191
Inleiding ........................................................................................................................................... 191
Methodologisch kader .................................................................................................................... 191
Werkdefinitie .................................................................................................................................. 192
Territoriaal gebonden uitzonderingsgronden ................................................................................. 192
Voorwerp ........................................................................................................................................ 193
Kenmerken ...................................................................................................................................... 193
Toepassing van wederzijdse erkenning ........................................................................................... 194
Tekst prioriteitenstelling bij de Europese strafrechtelijke samenwerking: titel: “tussen hamer en
aambeeld: (inter)nationale prioriteitenstelling bij de strafrechtelijke rechtshulp en de wederzijdse
erkenning” .......................................................................................................................................... 194
4.6. Het toezicht door het Commissie en het Hof van Justitie op de uitvoering van het beleid door de
lidstaten .......................................................................................................................................... 198
6
,Tekst het toezicht door het Commissie en het Hof van Justitie op de uitvoering van het beleid door de
lidstaten (6.4.5.)................................................................................................................................. 201
5. De rechtsbescherming .................................................................................................................... 204
5.1. De beginselen ........................................................................................................................... 204
5.2. De rechtsbescherming tegenover instellingen en organen van de Unie.................................. 206
Tekst De rechtsbescherming tegenover instellingen en organen van de Unie ................................... 209
Beroep tot nietigverklaring ............................................................................................................. 209
Beroep wegens nalaten te besluiten............................................................................................... 210
Beroep tot schadevergoeding ......................................................................................................... 211
Exceptie van onwettigheid Art. 277 VWEU ..................................................................................... 211
Versnelde procedure/ kort geding .................................................................................................. 212
5.3. Het Handvest van de grondrechten ......................................................................................... 213
Tekst Het Handvest van de grondrechten (6.5.3.) ............................................................................. 216
Tekst Mitsilegas: heel belangrijk! ....................................................................................................... 218
Examenvragen januari 2022 ............................................................................................................... 228
Examen januari 2024 ......................................................................................................................... 228
Praktische zaken
- Veiligheidsbeleid = grotendeels Europees bepaald
- Schriftelijk examen: open vragen à te kennen: wat gezegd is in de les + reader (!!!) à
lees de teksten parallel aan de lesssen (voor/na de les) (tekst niet lezen van a tot z, wel
diagonaal lezen en de belangrijkste delen eruit halen) (er komen tekstvragen op
examen!!!)
- Studiemateriaal: reader, inhoudstafel, basisteksten internationale en europese strafrecht
of VRG-codex en dan de rest uitprinten
- ‘Echte inhoud’: 11 lessen startende vanaf de derde les à de andere lessen gaan niet
over europese unie
7
,DEEL I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE
EUROPESE UNIE
8
, 1. De Raad van Europa
1.1. De historische achtergronden en ontwikkeling
We gaan terug naar het einde van WO II: Winston Churchill (premier vh VK tijdens WO II) (“I
will never surrender”). 1946: zat niet meer in regering, hij reisde toen beetje rond en belandde
in Zwitserland aan unif van Zurich à geeft daar een speech met resultaat à hij zei: “what we
need is a kind of united states of europe”: het tweede wereldoorlog en grote vrees was dat we
naar een derde WO (met atoombommen etc en dan is wereld = gone) zouden gaan. We moeten
een eenheid vormen met gelijke doelstellingen etc. Dit heeft resultaat gehad:
- April 1948: organisatie voor Europese Economische Samenwerking opgericht (de
opvolging van deze organisatie is de OESO). Context was het economisch herstel van
Europa, Amerikanen hebben toen veel geld geïnvesteerd in Europa = Marshallplan à
organisatie EES om dat geld collectief te verdelen.
- Mei 1948: Congres in Den Haag waar politici, mensen uit het culturele/academische
veld, enzovoort, nadachten over hoe men in Europa beter kan samenwerken: niet enkel
economisch.
o We moeten belangrijke delen uit economie en industrie gezamenlijk aanpakken.
- Cruciale zaken moeten gezamenlijk beheerd worden, om een nieuwe
oorlog te vermijden Bv. de heropbouw mag geen strijd tss landen worden
o Er moet in Europa een organisatie komen om de democratie en mensenrechten te
vrijwaren = multilateraal toezichtsmechanisme
- EVRM + EHRM als systeem dat landen kan veroordelen bij schendingen
van MR.
- Heeft geleid tot oprichting Raad van Europa, 1 jaar later (1949) wordt het statuut voor
de RvE ondertekend
1949: Raad van Europa wordt opgericht met toen 10 stichtende leden: o.a. Frankrijk, VK,
Belgie, Luxemburg, Nederland, … (Duitsland niet, maar 1 jaar later wel). Maximum aantal
lidstaten dat ooit bereikt is, is 47 à momenteel zitten we aan 46: reden = oorlog in Oekraïne:
Russen zijn geen lid meer.
9
, - Gevestigd in Straatsburg à symbolische locatie: plek op grens tussen FR en DL die veel
geleden heeft onder WO I & II
- Beperkingen voor toetreding:
o De lidstaat moet in Europa liggen
o Je moet als overheid de rule of law aanvaarden (art 3 statuut RvE ß stond in
iemand zijn samenvatting, maar herinner me niet dat hij dat gezegd heeft in de
les)
o Iedereen (IEDEREEN, niet enkel legalen, ook vluchtelingen, …) op grondgebied
moet de mensenrechten en fundamentele vrijheden genieten
Kan je dit niet, dan bestaat er procedure om u uit raad van Europa te zetten
1.2. Het actieterrein
Art 1 statuut RvE
Het actieterrein = zeer breed
- alle onderwerpen zijn van Europees belang: sociaal, economisch, etc… MAAR
uitzondering: nationale defensie
Op 3 manieren probeert de Raad doelstellingen te bereiken:
1. Er wordt samen aan tafel gegaan en met elkaar gepraat
2. Men tracht verdragen af te sluiten
3. Er wordt een systeem gecreëerd om de bescherming van de mensenrechten te
controleren en af te dwingen (cf. EHRM & EVRM)
1.3. De institutionele structuur
Qua samenwerkingen hebben je verschillende indelingen:
- Intergouvernementeel (samenwerking tussen meerdere onafhankelijke nationale
regeringen) vs. supranationaal (boven het nationale)
- Samenwerking met kenmerken van de twee (zowel intergouvernementeel als
supranationaal)
- Bij intergouvernementele samenwerking probeert men tot consensus te komen, maar
er is geen hoger orgaan. Als 1 lidstaat zegt dat hij het er niet mee eens is (en zich beroept
10
INTERNATIONALE &
EUROPESE CRIMINELE
POLITIEK
2024-2025
,2
,Praktische zaken .................................................................................................................................7
DEEL I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE EUROPESE UNIE ................................................................8
1. De Raad van Europa .......................................................................................................................... 9
1.1. De historische achtergronden en ontwikkeling............................................................................ 9
1.2. Het actieterrein .......................................................................................................................... 10
1.3. De institutionele structuur ......................................................................................................... 10
1.4. De juridische instrumenten ........................................................................................................ 12
1.5. De belangrijkste verwezenlijkingen ............................................................................................ 13
Teksten bij dit deel ................................................................................................................................ 16
Tekst 1 ............................................................................................................................................... 16
Tekst Raad van Europa ......................................................................................................................... 20
Tekst Benelux ........................................................................................................................................ 22
2. De Benelux ........................................................................................................................................ 24
2.1. De historische achtergronden en ontwikkeling.......................................................................... 24
2.2. Het actieterrein .......................................................................................................................... 25
2.3. De institutionele structuur ......................................................................................................... 26
2.4. De juridische instrumenten ........................................................................................................ 28
2.5. De belangrijkste verwezenlijkingen ............................................................................................ 29
DEEL II. EUROPESE INTEGRATIE IN DE EUROPESE UNIE...................................................................... 33
1. De uitgangspunten ..................................................................................................................... 34
2. De verdere ontwikkeling van het integratiespoor............................................................................ 36
2.1. De Europese Akte ....................................................................................................................... 36
2.2. Schengen .................................................................................................................................... 38
2.3. Het Verdrag van Maastricht ....................................................................................................... 40
2.4. Het Verdrag van Amsterdam ...................................................................................................... 42
2.5. Het Verdrag van Nice ................................................................................................................. 43
2.6. Van de Europese Grondwet naar het Verdrag van Lissabon ...................................................... 44
Tekst 1 De verdere ontwikkelingen van het integratiespoor ................................................................ 49
Tekst 2 De verdere ontwikkelingen van het integratiespoor ................................................................ 50
DEEL III. DE INSTITUTIONELE STRUCTUUR VAN DE EUROPESE UNIE................................................... 52
3
, 1. De Europese Raad ....................................................................................................................... 53
2. De Commissie ............................................................................................................................. 55
3. De Raad ............................................................................................................................................ 58
Besluitvorming in de raad ................................................................................................................. 58
4. Het Europees Parlement (EP) ............................................................................................................ 60
Voor Lissabon .................................................................................................................................... 60
Na Lissabon ..................................................................................................................................... 60
5. Het Hof van Justitie van de Europese Unie ....................................................................................... 61
Enkele basisregels (kunnen toepassen in casussen): ........................................................................ 61
5 soorten geschillen waar het hof uitspraak over doet: ................................................................... 61
DEEL IV. HET UNIERECHT: KENMERKEN EN BRONNEN ....................................................................... 63
1. Het supranationaal karakter van het Unierecht ............................................................................... 64
1.1. Supranationaliteit: begrip en kenmerken ............................................................................ 64
1.2. De voorrang van het Unierecht op het nationaal recht ............................................................. 65
1.3. De rechtstreekse werking van het Unierecht ...................................................................... 66
2. De bronnen van het Unierecht .................................................................................................... 67
2.1. Het primair Unierecht ................................................................................................................ 67
2.2. Het secundair of afgeleid Unierecht........................................................................................... 67
2.3. Hiërarchie van de rechtsnormen ................................................................................................ 71
Tekst het unierecht: kenmerken en bronnen ........................................................................................ 75
DEEL V. UNIERECHT EN STRAFRECHT................................................................................................. 78
1. Gemeenschapsrecht en strafrecht vóór het Verdrag van Lissabon .................................................. 79
1.1. Het uitgangspunt ................................................................................................................. 79
1.2. De negatieve werking van het Gemeenschapsrecht tav nationaal SR ................................. 79
1.3. De positieve werking van het Gemeenschapsrecht tav nationaal SR .................................. 80
1.4. De Gemeenschapstrouw ...................................................................................................... 81
1.5. De rechtspraak van het Hof van Justitie .............................................................................. 81
2. Unierecht en strafrecht sedert het Verdrag van Lissabon ................................................................ 85
Teksten deel V....................................................................................................................................... 88
Voor lissabon: .................................................................................................................................... 88
Gemeenschapsrecht en strafrecht voor het Verdrag van Lissabon Tekst 1 .......................................... 88
4
, Tekst 2 .................................................................................................................................................. 90
Unierecht en strafrecht sedert het verdrag van Lissabon ..................................................................... 96
DEEL VI. DE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN HET KADER VAN DE RUIMTE VAN VRIJHEID,
VEILIGHEID EN RECHT ....................................................................................................................... 98
1. De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht .................................................... 99
Tekst 1 De Europese Unie als ruimte van vrijheid, veiligheid en recht (punt 6.1) ............................... 101
Tekst 2 ................................................................................................................................................ 106
2. De institutionele structuur en het besluitvormingsproces .............................................................. 111
2.1. Het uitgangspunt ...................................................................................................................... 111
2.2. De Europese Raad .................................................................................................................... 111
2.3. De Europese Commissie ........................................................................................................... 114
2.4. De JBZ-Raad .............................................................................................................................. 116
2.5. Het Europees Parlement .......................................................................................................... 121
2.6. De nauwere samenwerking als mechanisme van flexibele integratie ..................................... 125
Tekst 1 De institutionele structuur en het besluitvormingsproces (punt 6.2) ..................................... 129
DE EUROPESE RAAD ........................................................................................................................ 129
Tekst 2 ................................................................................................................................................ 135
Tekst 3 ................................................................................................................................................ 135
3. De juridische instrumenten ............................................................................................................. 140
3.1. De juridische instrumenten in de vroegere Derde Pijler .......................................................... 140
3.2. De huidige juridische instrumenten ......................................................................................... 145
Tekst Van Kempen: Communautaire doorwerking en straf(proces)recht - over toepassing van directe
werking, conforme interpretatie en het belang bij ruimere implementatiemarges” ......................... 146
Inleiding: communautarisering van het Europese strafrecht.......................................................... 146
Het communautaire doorwerkingsstelsel en de grondslag ervan .................................................. 147
Directe werking ............................................................................................................................... 147
Conforme interpretatie ................................................................................................................... 149
Doorwerkingsmechanismen in harmonie met nationale strafrechtssystemen .............................. 151
Mogelijke oplossingen..................................................................................................................... 153
Conclusie ......................................................................................................................................... 155
1. Context en achtergrond .............................................................................................................. 156
2. Het communautaire doorwerkingsstelsel ................................................................................... 157
3. Spanningsveld met nationale strafrechtelijke systemen............................................................. 159
5
, 4. Oplossingen en aanbevelingen ................................................................................................... 159
5. Conclusie ..................................................................................................................................... 160
4. Het gevoerde beleid ........................................................................................................................ 161
4.1. De krachtlijnen van het gevoerde beleid: het Tampere Programma, het Haags Programma, het
Stockholm Programma en de Europese Veiligheidsagenda ............................................................ 161
4.2. Het delicaat evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en recht ..................................................... 163
4.3. De wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking in strafzaken binnen
de Europese Unie ............................................................................................................................ 166
4.4. Een gevalstudie: de wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen à zelfstudie! ..................... 171
Tekst: Een gevalstudie: de wederzijdse erkenning van vrijheidsstraffen ............................................ 175
De PdK te Brussel als bevoegde autoriteit ...................................................................................... 177
De aanpassing van de vrijheidsbenemende straf of maatregel ...................................................... 177
4.5. Prioriteitenstelling bij de Europese strafrechtelijke samenwerking ........................................ 179
Tekst Het gevoerde beleid (6.4) De krachtlijnen van het gevoerde beleid: het Tampere programma,
Haags programma, Stockholm programma en de Europese veiligheidsagenda (punt 6.4.1.) ........... 182
1.De inwerkingstelling van de verdragen ........................................................................................ 182
2.Totstandkoming en inhoud van het Haags programma ............................................................... 184
3.De totstandkoming en inhoud van het Stockholm Programma ................................................... 187
4.De grote lijnen van het Stockholm Programma ........................................................................... 188
5.Het verdrag van Lissabon en de Europese veiligheidsagenda...................................................... 189
De wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking in strafzaken binnen de
Europese Unie (punt 6.4.2.) ................................................................................................................ 191
Inleiding ........................................................................................................................................... 191
Methodologisch kader .................................................................................................................... 191
Werkdefinitie .................................................................................................................................. 192
Territoriaal gebonden uitzonderingsgronden ................................................................................. 192
Voorwerp ........................................................................................................................................ 193
Kenmerken ...................................................................................................................................... 193
Toepassing van wederzijdse erkenning ........................................................................................... 194
Tekst prioriteitenstelling bij de Europese strafrechtelijke samenwerking: titel: “tussen hamer en
aambeeld: (inter)nationale prioriteitenstelling bij de strafrechtelijke rechtshulp en de wederzijdse
erkenning” .......................................................................................................................................... 194
4.6. Het toezicht door het Commissie en het Hof van Justitie op de uitvoering van het beleid door de
lidstaten .......................................................................................................................................... 198
6
,Tekst het toezicht door het Commissie en het Hof van Justitie op de uitvoering van het beleid door de
lidstaten (6.4.5.)................................................................................................................................. 201
5. De rechtsbescherming .................................................................................................................... 204
5.1. De beginselen ........................................................................................................................... 204
5.2. De rechtsbescherming tegenover instellingen en organen van de Unie.................................. 206
Tekst De rechtsbescherming tegenover instellingen en organen van de Unie ................................... 209
Beroep tot nietigverklaring ............................................................................................................. 209
Beroep wegens nalaten te besluiten............................................................................................... 210
Beroep tot schadevergoeding ......................................................................................................... 211
Exceptie van onwettigheid Art. 277 VWEU ..................................................................................... 211
Versnelde procedure/ kort geding .................................................................................................. 212
5.3. Het Handvest van de grondrechten ......................................................................................... 213
Tekst Het Handvest van de grondrechten (6.5.3.) ............................................................................. 216
Tekst Mitsilegas: heel belangrijk! ....................................................................................................... 218
Examenvragen januari 2022 ............................................................................................................... 228
Examen januari 2024 ......................................................................................................................... 228
Praktische zaken
- Veiligheidsbeleid = grotendeels Europees bepaald
- Schriftelijk examen: open vragen à te kennen: wat gezegd is in de les + reader (!!!) à
lees de teksten parallel aan de lesssen (voor/na de les) (tekst niet lezen van a tot z, wel
diagonaal lezen en de belangrijkste delen eruit halen) (er komen tekstvragen op
examen!!!)
- Studiemateriaal: reader, inhoudstafel, basisteksten internationale en europese strafrecht
of VRG-codex en dan de rest uitprinten
- ‘Echte inhoud’: 11 lessen startende vanaf de derde les à de andere lessen gaan niet
over europese unie
7
,DEEL I. EUROPESE INTEGRATIE BUITEN DE
EUROPESE UNIE
8
, 1. De Raad van Europa
1.1. De historische achtergronden en ontwikkeling
We gaan terug naar het einde van WO II: Winston Churchill (premier vh VK tijdens WO II) (“I
will never surrender”). 1946: zat niet meer in regering, hij reisde toen beetje rond en belandde
in Zwitserland aan unif van Zurich à geeft daar een speech met resultaat à hij zei: “what we
need is a kind of united states of europe”: het tweede wereldoorlog en grote vrees was dat we
naar een derde WO (met atoombommen etc en dan is wereld = gone) zouden gaan. We moeten
een eenheid vormen met gelijke doelstellingen etc. Dit heeft resultaat gehad:
- April 1948: organisatie voor Europese Economische Samenwerking opgericht (de
opvolging van deze organisatie is de OESO). Context was het economisch herstel van
Europa, Amerikanen hebben toen veel geld geïnvesteerd in Europa = Marshallplan à
organisatie EES om dat geld collectief te verdelen.
- Mei 1948: Congres in Den Haag waar politici, mensen uit het culturele/academische
veld, enzovoort, nadachten over hoe men in Europa beter kan samenwerken: niet enkel
economisch.
o We moeten belangrijke delen uit economie en industrie gezamenlijk aanpakken.
- Cruciale zaken moeten gezamenlijk beheerd worden, om een nieuwe
oorlog te vermijden Bv. de heropbouw mag geen strijd tss landen worden
o Er moet in Europa een organisatie komen om de democratie en mensenrechten te
vrijwaren = multilateraal toezichtsmechanisme
- EVRM + EHRM als systeem dat landen kan veroordelen bij schendingen
van MR.
- Heeft geleid tot oprichting Raad van Europa, 1 jaar later (1949) wordt het statuut voor
de RvE ondertekend
1949: Raad van Europa wordt opgericht met toen 10 stichtende leden: o.a. Frankrijk, VK,
Belgie, Luxemburg, Nederland, … (Duitsland niet, maar 1 jaar later wel). Maximum aantal
lidstaten dat ooit bereikt is, is 47 à momenteel zitten we aan 46: reden = oorlog in Oekraïne:
Russen zijn geen lid meer.
9
, - Gevestigd in Straatsburg à symbolische locatie: plek op grens tussen FR en DL die veel
geleden heeft onder WO I & II
- Beperkingen voor toetreding:
o De lidstaat moet in Europa liggen
o Je moet als overheid de rule of law aanvaarden (art 3 statuut RvE ß stond in
iemand zijn samenvatting, maar herinner me niet dat hij dat gezegd heeft in de
les)
o Iedereen (IEDEREEN, niet enkel legalen, ook vluchtelingen, …) op grondgebied
moet de mensenrechten en fundamentele vrijheden genieten
Kan je dit niet, dan bestaat er procedure om u uit raad van Europa te zetten
1.2. Het actieterrein
Art 1 statuut RvE
Het actieterrein = zeer breed
- alle onderwerpen zijn van Europees belang: sociaal, economisch, etc… MAAR
uitzondering: nationale defensie
Op 3 manieren probeert de Raad doelstellingen te bereiken:
1. Er wordt samen aan tafel gegaan en met elkaar gepraat
2. Men tracht verdragen af te sluiten
3. Er wordt een systeem gecreëerd om de bescherming van de mensenrechten te
controleren en af te dwingen (cf. EHRM & EVRM)
1.3. De institutionele structuur
Qua samenwerkingen hebben je verschillende indelingen:
- Intergouvernementeel (samenwerking tussen meerdere onafhankelijke nationale
regeringen) vs. supranationaal (boven het nationale)
- Samenwerking met kenmerken van de twee (zowel intergouvernementeel als
supranationaal)
- Bij intergouvernementele samenwerking probeert men tot consensus te komen, maar
er is geen hoger orgaan. Als 1 lidstaat zegt dat hij het er niet mee eens is (en zich beroept
10
