samenvatting les 11 afweerstoornissen kennis gezondheid en inzichten in het ziek zijn

Kennis van gezondheid en inzichten in ziek zijn
Les 11
Overzicht
• Immuundeficiënties
• Auto-immuniteit
• Hypersensitiviteit
• Hygiëne hypothese
• Manipulatie van het immuunsysteem


Twee belangrijke functies van het immuunsysteem:
 verdedigen tegen pathogenen én
 tolerantie bewaren voor lichaamseigen stoffen.
Wat als de afweer inadequaat is?
 Ineffectieve immuunrespons
o Immuundeficiëntie: een of meerdere componenten
van het immuunsysteem defect zijn
 Overactieve immuunrespons
o Hypersensitiviteit (allergie)
 Verkeerde gerichtheid tegen lichaamseigen antigen
o Auto-immuunziekte

Immuundeficiënties
Immuundeficiëntie: Afweer inadequaat → ineffectieve
 Aangeboren (primair) immuunrespons
o Oorzaken: genetische mutaties, meestal monogenetisch.
 Verworven (secundair)
o Infecties (bvb. HIV)
o Medicatie (bvb. corticosteroïden, chemotherapie)
o Maligniteiten (bvb. lymfomen, leukemie)
o Metabole ziekten (bvb. diabetes)
o Ondervoeding

→ Red flags immuundeficiëntie (= situaties die ons moeten doen denken aan
immuundeficiëntie)
- Toename infecties
o Persisterende infectie
o Fulminante infectie Opportunistisch; infectie
o Opportunistische infectie door kiem die normaal
o Respiratoire, huid en gastro-intestinale infecties geen infectie veroorzaakt
o (Kleine lymfeklieren en amandelen)
- Toename kanker

,1 Primaire immuundeficiëntie:
- Antilichaamdeficiënties
- Combinatie T- en B-cel defecten
- Fagocytendefecten
- Complementdeficiënties
→ Antilichaamdeficiënties




X-linked agammaglobulinemie (Bruton)
 Erfelijke immunodeficiëntie bij mannen
 Mature B cellen afwezig (kunnen niet rijpen of antistoffen maken)
 In plasma geen immunoglobulines (Ig) aanwezig
 Defect in Bruton's tyrosine kinase (Btk) gen op X-chromosoom
 1/250.000
 'little boys with big infections’
 Kleine lymfeklieren en geen amandelen
 Symptomen vanaf 6-9 maanden (verlies maternaal Ig)
 Verschillende (bacteriële) infecties: bvb. bronchitis/pneumonia
(Haemophilus influenzae en Streptococcus pneumoniae), bloed (sepsis),
darm (Giardia, enterovirus), huid, ogen, meningitis
 Groeiachterstand
Common Variable Immunodeficiency (CVID)
 Erfelijke immunodeficiëntie
 Stoornis B cellen: in plasma onvoldoende immunoglobulines (Ig)
aanwezig
 1/10.00 - 50.000
 150 subtypes
 Kenmerken:
o laag serum IgG, IgM, IgA, of subklassen van IgG (IgG2, IgG3)
o symptomen soms pas op latere leeftijd
o recurrente (bacteriële) respiratoire infecties
 Sequencing: mutaties in verschillende genen bij 5 % to 10 % van de
patiënten
 Behandeling: toedienen IgG

, → Combinatie T- en B-cel defecten
Di George syndroom
 Deletie van 22q11 in > 80%
 1/4000
 Kenmerken:
o Congenitale hartproblemen
o Typische gelaatsafwijkingen
o Geen thymus
o Hypo-calcemie
o Frequente infecties

SCID (Severe Combined ImmunoDeficiency)
 1/100.000
 Meest ernstige vorm van
immuundeficiëntie
 Verschillende mutaties
o IL-2RG gen, ADA deficiëntie, PNP
gen
 Ernstige (levensbedreigende) en
veralgemeende infecties vanaf
jonge leeftijd (bacteriaal, viraal,
fungaal)
 Hoge lethaliteit
 Behandeling met stamcel
transplantatie (HSCT) of
gentherapie
→ Fagocytendefecten
Chronische granulomateuze ziekte
 Door fout in gen glycoproteïne 91 (gp91) gen of door
glucose-6-fosfaatdehydrogenasedeficiëntie (G6PD)
 Resulteert defect fagocyt NADPH-oxidase systeem →
fout in intracellulaire vertering na fagocytose in
fagocyten
 1/200.000
 Vorming van granulomen in veel organen
 Kenmerken:
o pneumonie
o infecties/abcessen van de huid, weefsels en
organen
o gewrichtsontsteking (artritis) &
osteomyelitis
o bacteremie/fungemie
 Bijzondere vatbaarheid voor fungale infecties met o.a. Aspergillus
→ Complementdeficiënties
 Verhoogd risico op Neisseria meningitidis and Streptococcus pneumoniae
infecties