Bo Van Esser
KLINISCHE FUNDAMENTEN PIETERNEL
H1: Inleiding
1.1 Gezondheidszorg
Is zowel een grondwettelijk beschermd recht alsook sociaal grondrecht
Recht op gezondheidzorg:
- Artikel 23 van de Belgische Grondwet: recht op een menswaardig leven, incl.
gezondheidszorg
- Gezondheidszorg is ook beschermd via internationale verdragen (o.a. UVRM, Europees
Sociaal Handvest, Kinderrechtenverdrag) sociaal grondrecht
De aard van de zorg:
- Gericht op fysiek, pscyhisch en sociaal welbevinden
- 2 hoofdvormen:
Curatief: diagnose + behandeling met genezing als doel
Preventief: gezondheid bevorderen en ziekten voorkomen
+ palliatief
Niveaus van preventie:
1. Primaire preventie: ziekte voorkomen (vb. vaccinaties, rookstop)
2. Secundaire preventie: vroege opsporing (vb. screenings)
3. Tertiaire preventie: verergering of complicaties voorkomen (vb. revalidatie)
De plaats van de zorg:
- Intramuraal/residentieel: binnen instelling
- Extramuraal/ambulant: buiten instelling
- Tussenvormen: semi-/transmuraal
De specialisatiegraad van de zorg/echolonnering:
- Nulde lijn: informele zorg (mantelzorg, Kind en Gezin, vrijwilligershulp, zelfzorg)
- Eerste lijn: huisarts, tandarts, kinesist, thuisverpleegkundige (rechtstreeks toegankelijk)
- Tweede lijn: gespecialiseerde zorg, doorverwijzing (vb. dermatoloog,algemene ziekenhuizen)
- Derde lijn: hooggespecialiseerde zorg (vb. UZ, transplantaties, expertisecentra)
- Vierde lijn: langdurige zorg (vb. woonzorgcentra)
1.1.1 Ziekenhuizen in België
- Privaat georganiseerd als VZW
Geen winstmaximalisatieprincipe
1
,Bo Van Esser
- Openbaar beheerd door overheidsinstanties
2 soorten:
1. Algemene ziekenhuizen:
Acute ziekenhuizen:
o Universitaire ziekenhuizen
Verbonden aan faculteit geneeskunde
Opleiding en wetenschappelijk onderzoek
Niet exclusief voor universitaire centra
o Algemene ziekenhuizen (met of zonder universitair karakter)
Categorale ziekenhuizen: (bv.)
o Geriatrische ziekenhuizen
o Gespecialiseerde ziekenhuizen
2. Psychiatrische ziekenhuizen
Structuur van het ziekenhuis:
- Diensten:
Hospitalisatiediensten (bv. intensieve zorgen)
Medische & medisch-technische diensten (bv. labo, OK)
- Functies: overkoepelende ondersteuning (bv. spoedgevallen)
- Zorgprogramma’s: afgestemd op spciefieke doelgroepen (bv. oncologie)
Overheid stuurt de gezondheidszorgorganisatie:
- Erkenning:
Normen
Erkenning (nooit definitief): controle vanuit overheid +/- vervangen door
accreditaties (bv. JCI, NIAZ)
- Progammatie:
Moratorium
- Financiering:
Hervormingsplan van minster Vandenbroucke
- 10/07/2008: KB gecoördineerde wet op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen
Erkenningsnormen voor ziekenhuizen:
- Algemene erkenningsnormen:
1. Architectonisch: infrastructuur (bv. kameropp.)
2. Functioneel: toegankelijkheid (bv. parking)
3. Organisatorisch: werking (bv. infectiepreventie)
- Aanvullende normen (bv. beschikbaarheid radiologie)
- Bijzondere normen (bv. voor radiotherapie min. 500 patiënten per jaar)
+ Europese & regionale vormen (bv. inzake voedselveiligheid, FANC)
2
,Bo Van Esser
KB’s:
KB houdende vaststellingen vd normen waaraan een dienst voor wordt opgesteld, moet voldoen
om te worden erken als medisch-technische dienst:
- KB 28/11/1986: CT
- KB: 05/04/1991: RT
- KB: 25/10/2006: MR
- KB: 14/12/2006: PET-CT
Technoloog medische beeldvorming:
- KB 28/02/1997
Minimale kwalificatievereisten waaraan men moet voldoen om het beroep te mogen
uitoefenen
De handelingen waarmee een TMB door een arts kan worden belast
- KB 22/12/2017
Uitbreiding transthoracale echo en CT
- KB 13/02/2020
KB betreffende de medische blootstellingen
Technische prestatie zonder medisch voorschrift bv informeren,
veiligheidsinterview, positioneren, …
Technische prestatie met voorschrift van een arts bv technische
zorgverstrekkingen
Medische handelingen toevertrouwd door een uitvoerend geneesheer-
specialist bv bedienen van toestellen, contrast, assisteren, …
Handelingen toevertrouwd door een geneesheer-specialist in de
cardiologie
Focus op medische beeldvorming:
- Modaliteiten:
Zonder straling: echo, MR
Met straling: klasieke RX, CT, nucleaire geneeskunde, radiotherapie
- Radiotherapie & interventies soms OK-context (blended zorgomgeving)
Rol vd zorgverlener in medische beeldvorming:
- Eerste contact voor veel patiënten → eerste indruk telt
- Mix van empathie, technische en klinische vaardigheden nodig
- Zorg varieert sterk: van oncologie tot esthetiek, van zelfstandig tot hulpbehoevend
- Begeleiden, voorbereiden, observeren en uitvoeren van onderzoeken/behandelingen.
Programmatiecijfers:
3
, Bo Van Esser
- Per kalenderjaar
- Voldoende aanbod van ziekenhuisdiensten en -bedden
- Gebaseerd op bevolkingscijfers
- Uitgedrukt in hoeveelheid per 1000 inwoners
Medisch-technische diensten:
- Exploitatievergunning van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC)
1.1.2 Ziekenhuisactiviteiten
Diensten:
- Hospitalisatiediensten
- Medische diensten
- Medisch-technische diensten
Functies voor het hele ziekenhuis:
Bv. apotheek, intensieve zorg, palliatieve zorg, spoeddienst, bemiddeling, labo
Zorgprogramma’s:
- Het organisatorisch kader van zorgtrajecten bv. zorgprogramma oncologie
- Combinatie van de verschillende diensten
Diensten met bedden:
- Diagnose en heelkundige behandeling
- Diagnose en geneeskundige behandeling
- Intensieve zorgen
- Materniteit
- Kindergeneeskunde en neonatologie
- Geriatrie en revalidatie
- Neuropsychiatrie (observatie en behandeling)
- + spoedgevallen
Medisch technische diensten:
- Operatiekwartier (OK)
- Dialyse
- Medische beeldvorming
- Nucleaire geneeksunde
- Radiotherapie
+ Andere diensten bv. ombudsdienst, ziekenhuishygiëne
Domeinen:
- Algemene geneeskunde en chirurgie
4
KLINISCHE FUNDAMENTEN PIETERNEL
H1: Inleiding
1.1 Gezondheidszorg
Is zowel een grondwettelijk beschermd recht alsook sociaal grondrecht
Recht op gezondheidzorg:
- Artikel 23 van de Belgische Grondwet: recht op een menswaardig leven, incl.
gezondheidszorg
- Gezondheidszorg is ook beschermd via internationale verdragen (o.a. UVRM, Europees
Sociaal Handvest, Kinderrechtenverdrag) sociaal grondrecht
De aard van de zorg:
- Gericht op fysiek, pscyhisch en sociaal welbevinden
- 2 hoofdvormen:
Curatief: diagnose + behandeling met genezing als doel
Preventief: gezondheid bevorderen en ziekten voorkomen
+ palliatief
Niveaus van preventie:
1. Primaire preventie: ziekte voorkomen (vb. vaccinaties, rookstop)
2. Secundaire preventie: vroege opsporing (vb. screenings)
3. Tertiaire preventie: verergering of complicaties voorkomen (vb. revalidatie)
De plaats van de zorg:
- Intramuraal/residentieel: binnen instelling
- Extramuraal/ambulant: buiten instelling
- Tussenvormen: semi-/transmuraal
De specialisatiegraad van de zorg/echolonnering:
- Nulde lijn: informele zorg (mantelzorg, Kind en Gezin, vrijwilligershulp, zelfzorg)
- Eerste lijn: huisarts, tandarts, kinesist, thuisverpleegkundige (rechtstreeks toegankelijk)
- Tweede lijn: gespecialiseerde zorg, doorverwijzing (vb. dermatoloog,algemene ziekenhuizen)
- Derde lijn: hooggespecialiseerde zorg (vb. UZ, transplantaties, expertisecentra)
- Vierde lijn: langdurige zorg (vb. woonzorgcentra)
1.1.1 Ziekenhuizen in België
- Privaat georganiseerd als VZW
Geen winstmaximalisatieprincipe
1
,Bo Van Esser
- Openbaar beheerd door overheidsinstanties
2 soorten:
1. Algemene ziekenhuizen:
Acute ziekenhuizen:
o Universitaire ziekenhuizen
Verbonden aan faculteit geneeskunde
Opleiding en wetenschappelijk onderzoek
Niet exclusief voor universitaire centra
o Algemene ziekenhuizen (met of zonder universitair karakter)
Categorale ziekenhuizen: (bv.)
o Geriatrische ziekenhuizen
o Gespecialiseerde ziekenhuizen
2. Psychiatrische ziekenhuizen
Structuur van het ziekenhuis:
- Diensten:
Hospitalisatiediensten (bv. intensieve zorgen)
Medische & medisch-technische diensten (bv. labo, OK)
- Functies: overkoepelende ondersteuning (bv. spoedgevallen)
- Zorgprogramma’s: afgestemd op spciefieke doelgroepen (bv. oncologie)
Overheid stuurt de gezondheidszorgorganisatie:
- Erkenning:
Normen
Erkenning (nooit definitief): controle vanuit overheid +/- vervangen door
accreditaties (bv. JCI, NIAZ)
- Progammatie:
Moratorium
- Financiering:
Hervormingsplan van minster Vandenbroucke
- 10/07/2008: KB gecoördineerde wet op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen
Erkenningsnormen voor ziekenhuizen:
- Algemene erkenningsnormen:
1. Architectonisch: infrastructuur (bv. kameropp.)
2. Functioneel: toegankelijkheid (bv. parking)
3. Organisatorisch: werking (bv. infectiepreventie)
- Aanvullende normen (bv. beschikbaarheid radiologie)
- Bijzondere normen (bv. voor radiotherapie min. 500 patiënten per jaar)
+ Europese & regionale vormen (bv. inzake voedselveiligheid, FANC)
2
,Bo Van Esser
KB’s:
KB houdende vaststellingen vd normen waaraan een dienst voor wordt opgesteld, moet voldoen
om te worden erken als medisch-technische dienst:
- KB 28/11/1986: CT
- KB: 05/04/1991: RT
- KB: 25/10/2006: MR
- KB: 14/12/2006: PET-CT
Technoloog medische beeldvorming:
- KB 28/02/1997
Minimale kwalificatievereisten waaraan men moet voldoen om het beroep te mogen
uitoefenen
De handelingen waarmee een TMB door een arts kan worden belast
- KB 22/12/2017
Uitbreiding transthoracale echo en CT
- KB 13/02/2020
KB betreffende de medische blootstellingen
Technische prestatie zonder medisch voorschrift bv informeren,
veiligheidsinterview, positioneren, …
Technische prestatie met voorschrift van een arts bv technische
zorgverstrekkingen
Medische handelingen toevertrouwd door een uitvoerend geneesheer-
specialist bv bedienen van toestellen, contrast, assisteren, …
Handelingen toevertrouwd door een geneesheer-specialist in de
cardiologie
Focus op medische beeldvorming:
- Modaliteiten:
Zonder straling: echo, MR
Met straling: klasieke RX, CT, nucleaire geneeskunde, radiotherapie
- Radiotherapie & interventies soms OK-context (blended zorgomgeving)
Rol vd zorgverlener in medische beeldvorming:
- Eerste contact voor veel patiënten → eerste indruk telt
- Mix van empathie, technische en klinische vaardigheden nodig
- Zorg varieert sterk: van oncologie tot esthetiek, van zelfstandig tot hulpbehoevend
- Begeleiden, voorbereiden, observeren en uitvoeren van onderzoeken/behandelingen.
Programmatiecijfers:
3
, Bo Van Esser
- Per kalenderjaar
- Voldoende aanbod van ziekenhuisdiensten en -bedden
- Gebaseerd op bevolkingscijfers
- Uitgedrukt in hoeveelheid per 1000 inwoners
Medisch-technische diensten:
- Exploitatievergunning van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC)
1.1.2 Ziekenhuisactiviteiten
Diensten:
- Hospitalisatiediensten
- Medische diensten
- Medisch-technische diensten
Functies voor het hele ziekenhuis:
Bv. apotheek, intensieve zorg, palliatieve zorg, spoeddienst, bemiddeling, labo
Zorgprogramma’s:
- Het organisatorisch kader van zorgtrajecten bv. zorgprogramma oncologie
- Combinatie van de verschillende diensten
Diensten met bedden:
- Diagnose en heelkundige behandeling
- Diagnose en geneeskundige behandeling
- Intensieve zorgen
- Materniteit
- Kindergeneeskunde en neonatologie
- Geriatrie en revalidatie
- Neuropsychiatrie (observatie en behandeling)
- + spoedgevallen
Medisch technische diensten:
- Operatiekwartier (OK)
- Dialyse
- Medische beeldvorming
- Nucleaire geneeksunde
- Radiotherapie
+ Andere diensten bv. ombudsdienst, ziekenhuishygiëne
Domeinen:
- Algemene geneeskunde en chirurgie
4
