Samenvatting - Klinische fundamenten (OBM75A)

Bo Van Esser



KLINISCHE FUNDAMENTEN PIETERNEL

H1: Inleiding

1.1 Gezondheidszorg
 Is zowel een grondwettelijk beschermd recht alsook sociaal grondrecht

Recht op gezondheidzorg:

- Artikel 23 van de Belgische Grondwet: recht op een menswaardig leven, incl.
gezondheidszorg
- Gezondheidszorg is ook beschermd via internationale verdragen (o.a. UVRM, Europees
Sociaal Handvest, Kinderrechtenverdrag)  sociaal grondrecht

De aard van de zorg:

- Gericht op fysiek, pscyhisch en sociaal welbevinden
- 2 hoofdvormen:
 Curatief: diagnose + behandeling met genezing als doel
 Preventief: gezondheid bevorderen en ziekten voorkomen
 + palliatief

Niveaus van preventie:

1. Primaire preventie: ziekte voorkomen (vb. vaccinaties, rookstop)
2. Secundaire preventie: vroege opsporing (vb. screenings)
3. Tertiaire preventie: verergering of complicaties voorkomen (vb. revalidatie)

De plaats van de zorg:

- Intramuraal/residentieel: binnen instelling
- Extramuraal/ambulant: buiten instelling
- Tussenvormen: semi-/transmuraal

De specialisatiegraad van de zorg/echolonnering:

- Nulde lijn: informele zorg (mantelzorg, Kind en Gezin, vrijwilligershulp, zelfzorg)
- Eerste lijn: huisarts, tandarts, kinesist, thuisverpleegkundige (rechtstreeks toegankelijk)
- Tweede lijn: gespecialiseerde zorg, doorverwijzing (vb. dermatoloog,algemene ziekenhuizen)
- Derde lijn: hooggespecialiseerde zorg (vb. UZ, transplantaties, expertisecentra)
- Vierde lijn: langdurige zorg (vb. woonzorgcentra)

1.1.1 Ziekenhuizen in België
- Privaat georganiseerd als VZW
 Geen winstmaximalisatieprincipe

1

,Bo Van Esser


- Openbaar beheerd door overheidsinstanties

2 soorten:

1. Algemene ziekenhuizen:
 Acute ziekenhuizen:
o Universitaire ziekenhuizen
 Verbonden aan faculteit geneeskunde
 Opleiding en wetenschappelijk onderzoek
 Niet exclusief voor universitaire centra
o Algemene ziekenhuizen (met of zonder universitair karakter)
 Categorale ziekenhuizen: (bv.)
o Geriatrische ziekenhuizen
o Gespecialiseerde ziekenhuizen
2. Psychiatrische ziekenhuizen

Structuur van het ziekenhuis:

- Diensten:
 Hospitalisatiediensten (bv. intensieve zorgen)
 Medische & medisch-technische diensten (bv. labo, OK)
- Functies: overkoepelende ondersteuning (bv. spoedgevallen)
- Zorgprogramma’s: afgestemd op spciefieke doelgroepen (bv. oncologie)

Overheid stuurt de gezondheidszorgorganisatie:

- Erkenning:
 Normen
 Erkenning (nooit definitief): controle vanuit overheid +/- vervangen door
accreditaties (bv. JCI, NIAZ)
- Progammatie:
 Moratorium
- Financiering:
 Hervormingsplan van minster Vandenbroucke
- 10/07/2008: KB gecoördineerde wet op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen

Erkenningsnormen voor ziekenhuizen:

- Algemene erkenningsnormen:
1. Architectonisch: infrastructuur (bv. kameropp.)
2. Functioneel: toegankelijkheid (bv. parking)
3. Organisatorisch: werking (bv. infectiepreventie)
- Aanvullende normen (bv. beschikbaarheid radiologie)
- Bijzondere normen (bv. voor radiotherapie min. 500 patiënten per jaar)

+ Europese & regionale vormen (bv. inzake voedselveiligheid, FANC)


2

,Bo Van Esser


KB’s:

 KB houdende vaststellingen vd normen waaraan een dienst voor wordt opgesteld, moet voldoen
om te worden erken als medisch-technische dienst:

- KB 28/11/1986: CT
- KB: 05/04/1991: RT
- KB: 25/10/2006: MR
- KB: 14/12/2006: PET-CT

Technoloog medische beeldvorming:

- KB 28/02/1997
 Minimale kwalificatievereisten waaraan men moet voldoen om het beroep te mogen
uitoefenen
 De handelingen waarmee een TMB door een arts kan worden belast
- KB 22/12/2017
 Uitbreiding transthoracale echo en CT
- KB 13/02/2020
 KB betreffende de medische blootstellingen

 Technische prestatie zonder medisch voorschrift bv informeren,
veiligheidsinterview, positioneren, …

 Technische prestatie met voorschrift van een arts bv technische
zorgverstrekkingen

 Medische handelingen toevertrouwd door een uitvoerend geneesheer-
specialist bv bedienen van toestellen, contrast, assisteren, …

 Handelingen toevertrouwd door een geneesheer-specialist in de
cardiologie

Focus op medische beeldvorming:

- Modaliteiten:
 Zonder straling: echo, MR
 Met straling: klasieke RX, CT, nucleaire geneeskunde, radiotherapie
- Radiotherapie & interventies soms OK-context (blended zorgomgeving)

Rol vd zorgverlener in medische beeldvorming:

- Eerste contact voor veel patiënten → eerste indruk telt
- Mix van empathie, technische en klinische vaardigheden nodig
- Zorg varieert sterk: van oncologie tot esthetiek, van zelfstandig tot hulpbehoevend
- Begeleiden, voorbereiden, observeren en uitvoeren van onderzoeken/behandelingen.

Programmatiecijfers:

3

,Bo Van Esser


- Per kalenderjaar
- Voldoende aanbod van ziekenhuisdiensten en -bedden
- Gebaseerd op bevolkingscijfers
- Uitgedrukt in hoeveelheid per 1000 inwoners

Medisch-technische diensten:

- Exploitatievergunning van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC)

1.1.2 Ziekenhuisactiviteiten
Diensten:

- Hospitalisatiediensten
- Medische diensten
- Medisch-technische diensten

Functies voor het hele ziekenhuis:

 Bv. apotheek, intensieve zorg, palliatieve zorg, spoeddienst, bemiddeling, labo

Zorgprogramma’s:

- Het organisatorisch kader van zorgtrajecten bv. zorgprogramma oncologie
- Combinatie van de verschillende diensten

Diensten met bedden:

- Diagnose en heelkundige behandeling
- Diagnose en geneeskundige behandeling
- Intensieve zorgen
- Materniteit
- Kindergeneeskunde en neonatologie
- Geriatrie en revalidatie
- Neuropsychiatrie (observatie en behandeling)
- + spoedgevallen

Medisch technische diensten:

- Operatiekwartier (OK)
- Dialyse
- Medische beeldvorming
- Nucleaire geneeksunde
- Radiotherapie

+ Andere diensten bv. ombudsdienst, ziekenhuishygiëne

Domeinen:

- Algemene geneeskunde en chirurgie

4

,Bo Van Esser


- Pediatrie
- Geriatrie
- Personen met een handicap
- Geestelijke gezondheidszorg
- Thuiszorg

Contacten:

- Hospitalisatie
- Daghospitalisatie
 Behandeling (ingreep, chemo, etc) met ontslag op zelfde dag
- Polikliniek
 Consultatie met ambulante patiënten
- Spoed

1.2 Bestuursstructuur Belgische ziekenhuizen
Wettelijke basis:

3 wetten vormen het fundament:

1. Ziekenhuiswet (2008): bepaalt beheer, dagelijkse leiding, hoofdgeneesheer & geneesheer-
diensthoofden en verplichte medische raad
 Medische raad wordt om de 3j herkozen door medische staf:
o Bewaakt de kwaliteit
o Adviserende rol
2. V&S-wet (1921): regelt werking van VZW’s (algemene vergadering, raad van bestuur,
optioneel dagelijks bestuur)
3. OCMW-wet (1976): bepaalt werking van openbare ziekenhuizen via OCMW-raad (9-15 leden,
wijzigen om de 6 jaar)

4 bestuursorganen:

1. Inrichtende macht (algemene vergadering of OCMW-raad):
 Bestaat uit vertegenwoordigers van de oorspronkelijke inrichters (bv. kloosterorders,
mutualiteiten)
 Taken: benoeming bestuurders, goedkeuren jaarrekening
2. Beheerder (raad van bestuurd of beheerscomité):
 Verkozen door inrichtende macht
 Taken: strategisch, controlerend, coördinerend en verbindend beleid
3. Directie:
 Verkozen door raad van bestuurd
 Operationele leiding door CEO/algemeen
directeur




5

, Bo Van Esser


 Managementteam: o.a. CFO (financiën, CMO (hoofdarts), HR-directeur, ICT-
directeur, directeur patiëntenzorg
4. Medische raad:
 Verplicht orgaan, verkozen door artsen
 5 tot 17 leden, om de 3 jaar herkozen
 Taken: bevorderen medische kwaliteit + advies geven aan bestuur

Organisatiestructuur:

 Strategische top: raad van bestuur, algemene vergadering, algemeen directeur, medische
raad
 Middenkader: stafmedewerkers  brug tussen strategie en uitvoering
 Uitvoerende kern: zorgverleners  primaire processen
 Ondersteunende diensten: logistiek, administratie, techniek, …

1.3 Multidisciplinair team
Paramedische beroepen:

- Zorgverleners die een arts (of in bepaalde gevallen een tandarts of apotheker) mogen
hekpen bij de diagnose en behandeling van een patiënt
- Bepaalde technische prestaties en handelingen uitvoeren, in opdracht van de arts (apotheker
of tandarts) die per beroep zijn gedefinieerd
- De paramedicus moet erkend zijn voor zijn beroep en een visum hebben om die taken te
migen uitvoeren

Ziekenhuis als complexe organisatie:

- Werking vereist multidisciplinaire samenwerking
- TMB is een cruciale schakel in het team
- Collega’s: artsen, specialisten, verpleegkundigen, ICT, logistiek, secretariaat, fysici,
psychologen, enz…

Specifieke Belgische context:

- Beroep van technoloog medische beeldvorming bestaat in België sinds 1997
- Unieke overlap met verpleegkundigen qua takenpakket (historisch gegroeid).
- Door tekorten aan technologen is samenwerking en elkaars sterktes benutten belangrijk.

Bevoegdheden en erkenning:

- Na de 6de staatshervorming: opslitsing van bevoegdheden
 Wetgeving = federaal
 Erkenningen = regionaal
- Elk gezondheidsberoep is geregeld via een Koninklijk Besluit (KB)
- Voorwaarden uitoefening:
 Erkenning: automatisch na diploma + stage van Agentschap Zorg en Gezondheid
 Visum: federale toestemming om te mogen werken (werkvergunning)

6