Karel de Grote Hogeschool
Samenvatting
Nederlands F1
Schooljaar 2025 - 2026
Inis Helskens Cossaer
Flexopleiding Lager Onderwijs
,Inhoud
1. TAALKRACHTIG ONDERWIJS IN DE 21E EEUW
DEEL 1; Taalkrachtig onderwijs: werken aan taalcompetentie ............................................................................... 4
DEEL 1; De 7 didactische principes voor taalkrachtig onderwijs ............................................................................. 4
1. Een positief talige grondhouding .................................................................................................................... 4
2. Contextrijk ....................................................................................................................................................... 5
3. Functioneel ...................................................................................................................................................... 5
4. (Inter)actief ..................................................................................................................................................... 6
5. Ondersteuning................................................................................................................................................. 6
6. Impliciet en expliciet leren .............................................................................................................................. 7
7. Kansen tot reflectie ......................................................................................................................................... 8
2. LUISTEREN, SPREKEN EN GESPREKKEN VOEREN
DEEL 2; Wat is luisteren? + luisterstrategieën ........................................................................................................ 9
Strategieën voor receptieve vaardigheden (lezen en luisteren).…………………………………………………………………. 10
DEEL 2; Wat is spreken? + spreekstrategieën ....................................................................................................... 11
Strategieën voor productieve vaardigheden (schrijven en spreken)………………………………………………….………… 12
Waar moet je op inzetten als je werkt aan luister- en spreekcompetenties? .................................................. 12
Waarom inzetten op luisteren, spreken en gesprekken voeren? ..................................................................... 13
Geplande en ongeplande gesprekken ............................................................................................................... 13
Wat leren leerlingen i.v.m. luisteren en spreken in de lagere school? ............................................................. 13
DEEL 2; Hoe werk je taalkrachtig aan luister- en spreekvaardigheid? .................................................................. 13
1. Hoe stimuleer je een positief talige grondhouding bij luisteren en spreken? .............................................. 14
2. Hoe creëer je contextrijke luister- en spreekactiviteiten? ............................................................................ 14
3. Hoe creëer je functionele luister- en spreekactiviteiten? ............................................................................. 14
4. Hoe werk je (inter)actief aan luisteren en spreken? ..................................................................................... 15
5. Hoe ondersteun je luister- en spreekvaardigheid? ....................................................................................... 15
6. Hoe werk je impliciet en expliciet aan luister- en spreekvaardigheid? ......................................................... 16
7. Hoe bied je kansen tot reflectie bij luisteren en spreken? ............................................................................ 16
DEEL 2; Werkvormen bij verschillende gespreksvormen ...................................................................................... 16
1
, 3. LEZEN EN TECHNISCH LEZEN
DEEL 3; Wat is lezen? + metacognitieve leesstrategieën en leesstrategieën ....................................................... 18
Waar moet je op inzetten als je werkt aan leescompetenties? ........................................................................ 18
Waarom inzetten op leesvaardigheid? ............................................................................................................. 20
DEEL 3; Hoe werk je taalkrachtig aan leesvaardigheid? ........................................................................................ 20
1. Hoe stimuleer je een positief talige grondhouding bij lezen? ....................................................................... 21
2. Hoe zorg je voor een rijke context tijdens het lezen? ................................................................................... 21
3. Hoe maak je lezen functioneel? .................................................................................................................... 21
4. Hoe kan (inter)actie lezen versterken? ......................................................................................................... 22
5. Hoe zorg je voor ondersteuning bij het verwerven van leesvaardigheid? .................................................... 23
6. Hoe werk je impliciet en expliciet aan leesvaardigheid? .............................................................................. 23
7. Hoe bied je kansen tot reflectie op leerlingen hun leesvaardigheid? ........................................................... 24
Het leesoffensief ............................................................................................................................................... 24
DEEL 3; Wat is technisch lezen? ............................................................................................................................ 25
Waarom inzetten op technisch lezen? .............................................................................................................. 25
Fasen in het leesonderwijs ................................................................................................................................ 25
Hoe leren leerlingen technisch lezen? .............................................................................................................. 26
Aanvankelijk technisch lezen ............................................................................................................................ 27
Voortgezet technisch lezen ............................................................................................................................... 27
Leestechnieken ................................................................................................................................................. 28
Wat draagt bij aan vloeiend lezen? ................................................................................................................... 29
Tips rond vloeiend leren lezen .......................................................................................................................... 30
4. SPELLING
DEEL 4; Wat is spelling? + spellingstrategieën ...................................................................................................... 31
Waarom inzetten op spelling? .......................................................................................................................... 32
DEEL 4; Hoe werk je taalkrachtig aan spelling? ..................................................................................................... 32
1. Hoe werk je impliciet en expliciet aan spellingvaardigheid vanuit een positief talige grondhouding? ........ 32
2. Hoe werk je functioneel aan spelling? .......................................................................................................... 33
3. Hoe werk je (inter)actief aan spelling?.......................................................................................................... 33
2
, DEEL 4; bijkomende PPT (niet in het handboek Volop taal) ................................................................................. 35
Aanpak: krachtige spellingdidactiek .................................................................................................................. 35
Principes van krachtige spellingdidactiek volgens Kris Van den Branden ......................................................... 36
Spelling evalueren ............................................................................................................................................. 36
5. TAALBESCHOUWING
DEEL 5; Wat is taalbeschouwing? ......................................................................................................................... 37
Waarom inzetten op taalbeschouwing? ........................................................................................................... 38
DEEL 5; Kies voor een doordachte didactiek ......................................................................................................... 39
Intentioneel of incidenteel aan taalbeschouwing werken ................................................................................ 39
Taalbeschouwingsstrategieën ........................................................................................................................... 40
DEEL 5; Van taalles naar taallabo .......................................................................................................................... 41
De taalles van juf Leonie = taallabo .................................................................................................................. 41
DEEL 5; Mythes en misverstanden ........................................................................................................................ 42
6. JEUGDLITERATUUR
DEEL 6; Aidan Chambers ....................................................................................................................................... 43
7. WOORD- EN ZINSLEER
DEEL 6; Schriftelijke en mondelinge verwerkingsvormen ..................................................................................... 44
3
Samenvatting
Nederlands F1
Schooljaar 2025 - 2026
Inis Helskens Cossaer
Flexopleiding Lager Onderwijs
,Inhoud
1. TAALKRACHTIG ONDERWIJS IN DE 21E EEUW
DEEL 1; Taalkrachtig onderwijs: werken aan taalcompetentie ............................................................................... 4
DEEL 1; De 7 didactische principes voor taalkrachtig onderwijs ............................................................................. 4
1. Een positief talige grondhouding .................................................................................................................... 4
2. Contextrijk ....................................................................................................................................................... 5
3. Functioneel ...................................................................................................................................................... 5
4. (Inter)actief ..................................................................................................................................................... 6
5. Ondersteuning................................................................................................................................................. 6
6. Impliciet en expliciet leren .............................................................................................................................. 7
7. Kansen tot reflectie ......................................................................................................................................... 8
2. LUISTEREN, SPREKEN EN GESPREKKEN VOEREN
DEEL 2; Wat is luisteren? + luisterstrategieën ........................................................................................................ 9
Strategieën voor receptieve vaardigheden (lezen en luisteren).…………………………………………………………………. 10
DEEL 2; Wat is spreken? + spreekstrategieën ....................................................................................................... 11
Strategieën voor productieve vaardigheden (schrijven en spreken)………………………………………………….………… 12
Waar moet je op inzetten als je werkt aan luister- en spreekcompetenties? .................................................. 12
Waarom inzetten op luisteren, spreken en gesprekken voeren? ..................................................................... 13
Geplande en ongeplande gesprekken ............................................................................................................... 13
Wat leren leerlingen i.v.m. luisteren en spreken in de lagere school? ............................................................. 13
DEEL 2; Hoe werk je taalkrachtig aan luister- en spreekvaardigheid? .................................................................. 13
1. Hoe stimuleer je een positief talige grondhouding bij luisteren en spreken? .............................................. 14
2. Hoe creëer je contextrijke luister- en spreekactiviteiten? ............................................................................ 14
3. Hoe creëer je functionele luister- en spreekactiviteiten? ............................................................................. 14
4. Hoe werk je (inter)actief aan luisteren en spreken? ..................................................................................... 15
5. Hoe ondersteun je luister- en spreekvaardigheid? ....................................................................................... 15
6. Hoe werk je impliciet en expliciet aan luister- en spreekvaardigheid? ......................................................... 16
7. Hoe bied je kansen tot reflectie bij luisteren en spreken? ............................................................................ 16
DEEL 2; Werkvormen bij verschillende gespreksvormen ...................................................................................... 16
1
, 3. LEZEN EN TECHNISCH LEZEN
DEEL 3; Wat is lezen? + metacognitieve leesstrategieën en leesstrategieën ....................................................... 18
Waar moet je op inzetten als je werkt aan leescompetenties? ........................................................................ 18
Waarom inzetten op leesvaardigheid? ............................................................................................................. 20
DEEL 3; Hoe werk je taalkrachtig aan leesvaardigheid? ........................................................................................ 20
1. Hoe stimuleer je een positief talige grondhouding bij lezen? ....................................................................... 21
2. Hoe zorg je voor een rijke context tijdens het lezen? ................................................................................... 21
3. Hoe maak je lezen functioneel? .................................................................................................................... 21
4. Hoe kan (inter)actie lezen versterken? ......................................................................................................... 22
5. Hoe zorg je voor ondersteuning bij het verwerven van leesvaardigheid? .................................................... 23
6. Hoe werk je impliciet en expliciet aan leesvaardigheid? .............................................................................. 23
7. Hoe bied je kansen tot reflectie op leerlingen hun leesvaardigheid? ........................................................... 24
Het leesoffensief ............................................................................................................................................... 24
DEEL 3; Wat is technisch lezen? ............................................................................................................................ 25
Waarom inzetten op technisch lezen? .............................................................................................................. 25
Fasen in het leesonderwijs ................................................................................................................................ 25
Hoe leren leerlingen technisch lezen? .............................................................................................................. 26
Aanvankelijk technisch lezen ............................................................................................................................ 27
Voortgezet technisch lezen ............................................................................................................................... 27
Leestechnieken ................................................................................................................................................. 28
Wat draagt bij aan vloeiend lezen? ................................................................................................................... 29
Tips rond vloeiend leren lezen .......................................................................................................................... 30
4. SPELLING
DEEL 4; Wat is spelling? + spellingstrategieën ...................................................................................................... 31
Waarom inzetten op spelling? .......................................................................................................................... 32
DEEL 4; Hoe werk je taalkrachtig aan spelling? ..................................................................................................... 32
1. Hoe werk je impliciet en expliciet aan spellingvaardigheid vanuit een positief talige grondhouding? ........ 32
2. Hoe werk je functioneel aan spelling? .......................................................................................................... 33
3. Hoe werk je (inter)actief aan spelling?.......................................................................................................... 33
2
, DEEL 4; bijkomende PPT (niet in het handboek Volop taal) ................................................................................. 35
Aanpak: krachtige spellingdidactiek .................................................................................................................. 35
Principes van krachtige spellingdidactiek volgens Kris Van den Branden ......................................................... 36
Spelling evalueren ............................................................................................................................................. 36
5. TAALBESCHOUWING
DEEL 5; Wat is taalbeschouwing? ......................................................................................................................... 37
Waarom inzetten op taalbeschouwing? ........................................................................................................... 38
DEEL 5; Kies voor een doordachte didactiek ......................................................................................................... 39
Intentioneel of incidenteel aan taalbeschouwing werken ................................................................................ 39
Taalbeschouwingsstrategieën ........................................................................................................................... 40
DEEL 5; Van taalles naar taallabo .......................................................................................................................... 41
De taalles van juf Leonie = taallabo .................................................................................................................. 41
DEEL 5; Mythes en misverstanden ........................................................................................................................ 42
6. JEUGDLITERATUUR
DEEL 6; Aidan Chambers ....................................................................................................................................... 43
7. WOORD- EN ZINSLEER
DEEL 6; Schriftelijke en mondelinge verwerkingsvormen ..................................................................................... 44
3
