NEUS-KEEL-OOR ZIEKTEN
DE FARYNX
DE FARYNX: ANATOMIE
Anatomische structuren:
• Choanae
• Tuba
• Adenoïd
• Velum
NASOFARYNX
• Week verhemelte = afsluiting naso-orofarynx
Functies:
• Ademhaling
• Slikken
• Spreken
• Tuba
VELOFARYNGEAAL SLUITINGSMECHANISME
Spiergroepen niet te kennen, wel belangrijk is:
• M. levator veli palatini: heft verhemelte als een soort knie op.
VELOFARYNGEALE FUNCTIE
Als je die niet actief optrekt, hangt die naar beneden door zwaartekracht.
Openen:
• Nodig om door neus te kunnen ademen
• Nodig voor spraak
o Meeste klanken met gesloten velofaryngeale sfincter, behalve nasale medeklinkers met
nasale luchtstroom (m,n,ng)
1
,Sluiten
• Buis van Eustachius
o Vaak verminderde werking bij velopharyngeale insufficiëntie (VFI)
• Slikken
o Nasale regurgitatie bij VFI
• Ook belangrijk voor spraak, meeste klanken met gesloten sfincter
o Open neusspraak bij VFI
• Nodig voor krachtig blazen
o Alle lucht ontsnapt langs je neus bij VFI
VELOPHARYNGEALE INSUFFICIËNTIE: OORZAKEN
Structureel:
• Verhemeltespleet: vaak geopereerd voor 1 jaar.
• Verkort zacht verhemelte, of disproportie
o Adenoïd
▪ Deel van ring van Waldeyer, bij kinderen
heel groot
▪ Adenotomie bij kinderen:
• Postoperatieve complicatie plots
open neusspraak en VFI
• Tumoren van het verhemelte
Functioneel:
• Neuromusculaire aandoeningen
o ALS
o Neurofibromatose
Video faryngografie is een laterale röntgenvideo terwijl iemand spreekt.
Open neusspraak audio-opname: medeklinkers zijn moeilijker, klinkt nasaler. Gaat beter als ze hun neus
dichtknijpen. → Logopedie is belangrijk, maar chirurgie is soms nodig wanneer logopedie niet volstaat.
PATHOLOGIE NASOFARYNX
Obstructieve pathologie: zie verder
• Juveniel Angiofibroom
o Goedaardige heel vasculaire tumor in nasofarynx
o Alleen bij mannelijke adolescenten
▪ Hevige bloedneuzen
• Nasofarynxcarcinoma
o Duurt lang tot ze obstructief zijn
o Eerste symptoom: Buis van Eustachius verstopping
▪ Vocht achter trommelvlies, slechte middenoorverluchting
▪ Lange termijn otitis media serosa: verder onderzoeken
2
, • Adenoidhypertrofie
o Veel voorkomend bij kinderen (zie verder)
• Choanaalatresie
o Zeldzame aangeboren pathologie
o Choanae zijn openingen van neusholte naar nasofarynx
▪ Openen niet bij geboorte, beenderige verbinding bv.
▪ Kind kan niet ademhalen bij geboorte, pasgeboren kinderen zijn obligate
neusademhalers want kunnen nog niet door mond
• !! Medische urgentie → moet geïntubeerd worden indien bilateraal
• Unilateraal wordt pas op latere leeftijd ontdekt meestal.
OROFARYNX
ANATOMIE:
Arcus parathoglossus en arcus parathopharyngeus waartussen de keelamandelen zitten.
Op volwassen leeftijd zien we die vaak niet, bij kinderen zijn de tonsillen groter.
WALDEYER’S RING
Bestaan uit MALT:
= deel van eerstelijns immuunsysteem. In deze structuren wordt een immuunreactie opgewekt.
• Tonsilla pharyngea
• Tonsillae palatina
• Tonsilla lingualis
HISTOLOGIE
Lijkt op een lymfeklier, maar verschil is dat dit aan oppervlak ligt onder een epitheel.
Amandelen hebben putten en crypten:
Contactoppervlak met omgeving vergroten. Ze reageren op antigenen uit de buitenwereld.
AANGEBOREN AFWIJKINGEN: PALATOSCHISIS
= lip-kaak-verhemelte spleten
Zeldzaam: 1/800 geboortes
Symptomen:
• Symptomen van VFI
• Melk komt door neus terug
• Veel zuigkracht nodig voor melk drinken
o Lukt niet dus drinken niet goed
• Speciale flessen waarbij ouders positieve druk kunnen geven en baby zelf minder moet zuigen.
3
, Pierre Robin Sequentie:
• Mandibulaire dysplasie
• Tong neemt veel plaats in en versmelting gebeurt niet goed
• Terugliggende onderkaak bij geboorte, tong valt naar achter:
o Luchtwegobstructie, ademhalingsproblemen
• Verhemeltespleet
Video Schisis eens bekijken ter informatie. Lipspleet kan heel veel implicaties met zich meebrengen,
behandeling is steeds multidisciplinair.
PATIËNT MET ACUTE KEELPIJN
ACUTE (RHINO)FARYNGITIS
= virale ontsteking door rhinovirussen, coronavirussen, adenovirussen…
Geen behandeling nodig, enkel zo nodig pijnstilling, gaat vanzelf weer over.
Vooral vasculaire dilatatie zichtbaar. Hydratatie door veel slikken kan helpen
(keelpastille)
(ACUTE) ANGINA TONSILLARIS = ACUTE TONSILLITIS
• Wit beslag, slechte adem
• Gewollen tonsillen
• Halsklieren
• Temperatuursverhoging
Veroorzakers:
A. Viraal
B. Bacterieel
a. Beta-hemolytisiche streptococcen A
Complicaties:
A. Acute gewrichtsreuma
B. Glomerulonefritis
C. Exantheem of roodvonk bij kinderen (puntvormige uitslag op dag 2 ziekte) met aardbeientong
Diagnose: KO
Behandeling:
• Vooral symptomatisch, zo nodig PCM: vaak weg na 7-10D
• AB overwegen bij complicaties: veel algemene weerslag, veel recidieven, hoog risico op
endocarditis.
• Tonsillectomie kan overwogen worden.
4
DE FARYNX
DE FARYNX: ANATOMIE
Anatomische structuren:
• Choanae
• Tuba
• Adenoïd
• Velum
NASOFARYNX
• Week verhemelte = afsluiting naso-orofarynx
Functies:
• Ademhaling
• Slikken
• Spreken
• Tuba
VELOFARYNGEAAL SLUITINGSMECHANISME
Spiergroepen niet te kennen, wel belangrijk is:
• M. levator veli palatini: heft verhemelte als een soort knie op.
VELOFARYNGEALE FUNCTIE
Als je die niet actief optrekt, hangt die naar beneden door zwaartekracht.
Openen:
• Nodig om door neus te kunnen ademen
• Nodig voor spraak
o Meeste klanken met gesloten velofaryngeale sfincter, behalve nasale medeklinkers met
nasale luchtstroom (m,n,ng)
1
,Sluiten
• Buis van Eustachius
o Vaak verminderde werking bij velopharyngeale insufficiëntie (VFI)
• Slikken
o Nasale regurgitatie bij VFI
• Ook belangrijk voor spraak, meeste klanken met gesloten sfincter
o Open neusspraak bij VFI
• Nodig voor krachtig blazen
o Alle lucht ontsnapt langs je neus bij VFI
VELOPHARYNGEALE INSUFFICIËNTIE: OORZAKEN
Structureel:
• Verhemeltespleet: vaak geopereerd voor 1 jaar.
• Verkort zacht verhemelte, of disproportie
o Adenoïd
▪ Deel van ring van Waldeyer, bij kinderen
heel groot
▪ Adenotomie bij kinderen:
• Postoperatieve complicatie plots
open neusspraak en VFI
• Tumoren van het verhemelte
Functioneel:
• Neuromusculaire aandoeningen
o ALS
o Neurofibromatose
Video faryngografie is een laterale röntgenvideo terwijl iemand spreekt.
Open neusspraak audio-opname: medeklinkers zijn moeilijker, klinkt nasaler. Gaat beter als ze hun neus
dichtknijpen. → Logopedie is belangrijk, maar chirurgie is soms nodig wanneer logopedie niet volstaat.
PATHOLOGIE NASOFARYNX
Obstructieve pathologie: zie verder
• Juveniel Angiofibroom
o Goedaardige heel vasculaire tumor in nasofarynx
o Alleen bij mannelijke adolescenten
▪ Hevige bloedneuzen
• Nasofarynxcarcinoma
o Duurt lang tot ze obstructief zijn
o Eerste symptoom: Buis van Eustachius verstopping
▪ Vocht achter trommelvlies, slechte middenoorverluchting
▪ Lange termijn otitis media serosa: verder onderzoeken
2
, • Adenoidhypertrofie
o Veel voorkomend bij kinderen (zie verder)
• Choanaalatresie
o Zeldzame aangeboren pathologie
o Choanae zijn openingen van neusholte naar nasofarynx
▪ Openen niet bij geboorte, beenderige verbinding bv.
▪ Kind kan niet ademhalen bij geboorte, pasgeboren kinderen zijn obligate
neusademhalers want kunnen nog niet door mond
• !! Medische urgentie → moet geïntubeerd worden indien bilateraal
• Unilateraal wordt pas op latere leeftijd ontdekt meestal.
OROFARYNX
ANATOMIE:
Arcus parathoglossus en arcus parathopharyngeus waartussen de keelamandelen zitten.
Op volwassen leeftijd zien we die vaak niet, bij kinderen zijn de tonsillen groter.
WALDEYER’S RING
Bestaan uit MALT:
= deel van eerstelijns immuunsysteem. In deze structuren wordt een immuunreactie opgewekt.
• Tonsilla pharyngea
• Tonsillae palatina
• Tonsilla lingualis
HISTOLOGIE
Lijkt op een lymfeklier, maar verschil is dat dit aan oppervlak ligt onder een epitheel.
Amandelen hebben putten en crypten:
Contactoppervlak met omgeving vergroten. Ze reageren op antigenen uit de buitenwereld.
AANGEBOREN AFWIJKINGEN: PALATOSCHISIS
= lip-kaak-verhemelte spleten
Zeldzaam: 1/800 geboortes
Symptomen:
• Symptomen van VFI
• Melk komt door neus terug
• Veel zuigkracht nodig voor melk drinken
o Lukt niet dus drinken niet goed
• Speciale flessen waarbij ouders positieve druk kunnen geven en baby zelf minder moet zuigen.
3
, Pierre Robin Sequentie:
• Mandibulaire dysplasie
• Tong neemt veel plaats in en versmelting gebeurt niet goed
• Terugliggende onderkaak bij geboorte, tong valt naar achter:
o Luchtwegobstructie, ademhalingsproblemen
• Verhemeltespleet
Video Schisis eens bekijken ter informatie. Lipspleet kan heel veel implicaties met zich meebrengen,
behandeling is steeds multidisciplinair.
PATIËNT MET ACUTE KEELPIJN
ACUTE (RHINO)FARYNGITIS
= virale ontsteking door rhinovirussen, coronavirussen, adenovirussen…
Geen behandeling nodig, enkel zo nodig pijnstilling, gaat vanzelf weer over.
Vooral vasculaire dilatatie zichtbaar. Hydratatie door veel slikken kan helpen
(keelpastille)
(ACUTE) ANGINA TONSILLARIS = ACUTE TONSILLITIS
• Wit beslag, slechte adem
• Gewollen tonsillen
• Halsklieren
• Temperatuursverhoging
Veroorzakers:
A. Viraal
B. Bacterieel
a. Beta-hemolytisiche streptococcen A
Complicaties:
A. Acute gewrichtsreuma
B. Glomerulonefritis
C. Exantheem of roodvonk bij kinderen (puntvormige uitslag op dag 2 ziekte) met aardbeientong
Diagnose: KO
Behandeling:
• Vooral symptomatisch, zo nodig PCM: vaak weg na 7-10D
• AB overwegen bij complicaties: veel algemene weerslag, veel recidieven, hoog risico op
endocarditis.
• Tonsillectomie kan overwogen worden.
4
