NAMS-Kafli 6
Hver var B.F Skinner - ANS -Skinner bar höfuð og herðar á síðustu öld yfir aðra fræðimenn í
sálfræði í þróun þekkingar okkar á námi og þekkingar á hegðun fólks og annarra dýra. Hann
uppgötvaði og þróaði m.a. þessi fyrirbrigði meira en nokkur annar:
Styrking (reinforcement)
Þríþætt skilyrði (three term contingency) - AHA (aðdragandi-hegðun-afleiðing).
Óheft hegðun (free operant)
Mótun hegðunar (shaping) - myndband þegar hann mótar dúfu
Styrkingar Skilyrði (reinforcement contingencies)
Styrkingarhættir (reinforcement schedules) - eins og við notum í rotuverk (VI,FR..)
Yrt hegðun/málræn hegðun (verbal behavior)
Einliðasnið (single-subject design) - hann fann það ekki upp samt. Sterkasta rannsóknarsnið í
sálfræði.
Hverju líkist kenning Skinners og hvernig? - ANS -kenning Darwin um náttúruval.
hegðanir sem leiða til hagstæðrar útkomu eru líklegri til að vera endurteknar heldur en þær sem
eru ekki með hagstæða útkomu.
hverju laðaðist Skinner helst að - ANS -Hann laðaðist að því að fólk notaði styrkingu en ekki
refsingu, t.d. með börn og nemendur. Honum fannst það siðferðislega betri approach.
hvað er virk skilyrðing - ANS -virk skilyrðing er bara hegðun. Allt sem við gerum (hegðun) er
lært með virkri skilyrðingu.
virk skilyrðing er bara þusst hegðun sem stjórnast af afleiðingum.
Að breyta og viðhalda hegðun og láta eh koma í stað hennar er virk skilyrðing. Þegar hegðunin
er lærð þá þarf kannski ekki alltaaaf að styrkja fattaru.
Þó svo að hegðun kallist sjálfráð þýðir samt ekki að það sé 100p frjáls vilji.
Hver er munurinn á virkri og klassískri skilyrðingu? - ANS -Ókei munurinn á klassískri og virkri
skilyrðingu er sá að klassísk skilyrðing er það sem kemur á eftir virkri. Virk er hegðun og
klassísk er viðbrögð. Ókei tökum dæmi.
Dæmi
Ókei hundur bítur okkur sem veldur því að við verðum hrædd við hundinn.
Virk: hegðunin að hundurinn er að bíta okkur
Klassísk: viðbrögðin að við verðum hrædd við hundinn
Árangurslögmál Thorndikes - ANS -Hún er undanfarandi virkar skilyrðingar Skinners. Edward
Thorndike var fyrstur til að rannsaka kerfisbundið hegðun sem er ekki viðbragðshegðun (heðgun
, í lífinu bara). Hann notaði kött í þrautabúri og sú hegðun kattarins sem leiddi til þess að hann
slapp út og í mat styrktist í kjölfarið.
JÁkvæð niðurstaða af hegðun => hegðun styrkist.
NEIkvæð niðurstaða af hegðun => hegðun veikist.
Mæling Thorndikes á hegðun var hve lengi kötturinn var að sleppa (escape latency). Seinna
meir hefur helsta mæling á hegðun í tilraunum verið tíðni hennar (rate of responding) - kom frá
Skinner (bæði tíðni hennar almennt svo og tíðni réttrar hegðunar).
afleiðingar - ANS -Afleiðingar geta aukið hegðun eða dregið úr henni.
Afleiðing sem eykur hegðun er styrkir* (reinforcer).
Afleiðing sem dregur úr hegðun er refsireiti (punisher).
Skyrking - ANS -Styrking er mikilvægasta hugtakið í námskenningum - ferillinn að styrkja
hegðun.
styrkir - ANS -Styrkir er áreiti sem kemur í kjölfar hegðunar og verður til þess að tíðni hennar
eykst eða viðhelst. Ræðst sem sagt af því hvaða áhrif styrkirinn hefur á hegðun. Þarf ekki að
vera sama og umbun (reward).
Halldór á auglýsingastofunni minni lætur mig vita af því þegar skýrsla kemur út um stærð
markaðarins og skiptingu hans. Ég svara Halldóri umsvifalaust og þakka honum kærlega fyrir að
láta mig vita. Halldór sendir mér oftar skeyti um mikilvægar upplýsingar.
Hver er styrkirinn í dæminu hér fyrir ofan?
- að ég þakkaði Halldóri. hegðunin hans eykst við það að ég þakkaði honum.
styrkir skilgreinist út frá áhrifum hans, hann veðrur að auka hegðun eða viðhalda henni. Ef hann
gerir það ekki þá er hann ekki styrkir.
Kemur með kaffibolla til kæró og hún strýkur þér um bakið, okei kem aftur með kaffibolla fyrir
hana.
Kemur með kaffibolla til kæró og hún strýkur þér um bakið, okei kem aftur með kaffibolla fyrir
hana.
Kemur með kaffi bolla til Ólu frænku og hún strýkur þér um bakið, okei kem EKKI aftur mðe
kaffibolla fyrir hana
Hvaða dæmi er þetta um? - ANS -Þusst þetta er sama styrking EN ekki sömu afleiðingar.
Að gefa barni nammi er styrking, nammið er styrkir (Satt eða ósatt?) - ANS -ósatt, því að það
vantar hegðunina. þusst það er ekki víst að barnið viljli nammi. það er enginn haegðun sem
bendir til þess.
Að gefa barni nammi sem var að læra er styrking, nammið er styrkir (Satt eða ósatt?) - ANS
-Ósatt. Þarna er hegðun en ekki sagð hvort hún hafi aukist eða ekki.
Að gefa barni nammi sem var að læra og þess vegna lærir barnið oftar er styrking, nammið er
styrkir (Satt eða ósatt?) - ANS -Satt, hér er hegðun til staðar og hún eykst því er það styrking.
Hver var B.F Skinner - ANS -Skinner bar höfuð og herðar á síðustu öld yfir aðra fræðimenn í
sálfræði í þróun þekkingar okkar á námi og þekkingar á hegðun fólks og annarra dýra. Hann
uppgötvaði og þróaði m.a. þessi fyrirbrigði meira en nokkur annar:
Styrking (reinforcement)
Þríþætt skilyrði (three term contingency) - AHA (aðdragandi-hegðun-afleiðing).
Óheft hegðun (free operant)
Mótun hegðunar (shaping) - myndband þegar hann mótar dúfu
Styrkingar Skilyrði (reinforcement contingencies)
Styrkingarhættir (reinforcement schedules) - eins og við notum í rotuverk (VI,FR..)
Yrt hegðun/málræn hegðun (verbal behavior)
Einliðasnið (single-subject design) - hann fann það ekki upp samt. Sterkasta rannsóknarsnið í
sálfræði.
Hverju líkist kenning Skinners og hvernig? - ANS -kenning Darwin um náttúruval.
hegðanir sem leiða til hagstæðrar útkomu eru líklegri til að vera endurteknar heldur en þær sem
eru ekki með hagstæða útkomu.
hverju laðaðist Skinner helst að - ANS -Hann laðaðist að því að fólk notaði styrkingu en ekki
refsingu, t.d. með börn og nemendur. Honum fannst það siðferðislega betri approach.
hvað er virk skilyrðing - ANS -virk skilyrðing er bara hegðun. Allt sem við gerum (hegðun) er
lært með virkri skilyrðingu.
virk skilyrðing er bara þusst hegðun sem stjórnast af afleiðingum.
Að breyta og viðhalda hegðun og láta eh koma í stað hennar er virk skilyrðing. Þegar hegðunin
er lærð þá þarf kannski ekki alltaaaf að styrkja fattaru.
Þó svo að hegðun kallist sjálfráð þýðir samt ekki að það sé 100p frjáls vilji.
Hver er munurinn á virkri og klassískri skilyrðingu? - ANS -Ókei munurinn á klassískri og virkri
skilyrðingu er sá að klassísk skilyrðing er það sem kemur á eftir virkri. Virk er hegðun og
klassísk er viðbrögð. Ókei tökum dæmi.
Dæmi
Ókei hundur bítur okkur sem veldur því að við verðum hrædd við hundinn.
Virk: hegðunin að hundurinn er að bíta okkur
Klassísk: viðbrögðin að við verðum hrædd við hundinn
Árangurslögmál Thorndikes - ANS -Hún er undanfarandi virkar skilyrðingar Skinners. Edward
Thorndike var fyrstur til að rannsaka kerfisbundið hegðun sem er ekki viðbragðshegðun (heðgun
, í lífinu bara). Hann notaði kött í þrautabúri og sú hegðun kattarins sem leiddi til þess að hann
slapp út og í mat styrktist í kjölfarið.
JÁkvæð niðurstaða af hegðun => hegðun styrkist.
NEIkvæð niðurstaða af hegðun => hegðun veikist.
Mæling Thorndikes á hegðun var hve lengi kötturinn var að sleppa (escape latency). Seinna
meir hefur helsta mæling á hegðun í tilraunum verið tíðni hennar (rate of responding) - kom frá
Skinner (bæði tíðni hennar almennt svo og tíðni réttrar hegðunar).
afleiðingar - ANS -Afleiðingar geta aukið hegðun eða dregið úr henni.
Afleiðing sem eykur hegðun er styrkir* (reinforcer).
Afleiðing sem dregur úr hegðun er refsireiti (punisher).
Skyrking - ANS -Styrking er mikilvægasta hugtakið í námskenningum - ferillinn að styrkja
hegðun.
styrkir - ANS -Styrkir er áreiti sem kemur í kjölfar hegðunar og verður til þess að tíðni hennar
eykst eða viðhelst. Ræðst sem sagt af því hvaða áhrif styrkirinn hefur á hegðun. Þarf ekki að
vera sama og umbun (reward).
Halldór á auglýsingastofunni minni lætur mig vita af því þegar skýrsla kemur út um stærð
markaðarins og skiptingu hans. Ég svara Halldóri umsvifalaust og þakka honum kærlega fyrir að
láta mig vita. Halldór sendir mér oftar skeyti um mikilvægar upplýsingar.
Hver er styrkirinn í dæminu hér fyrir ofan?
- að ég þakkaði Halldóri. hegðunin hans eykst við það að ég þakkaði honum.
styrkir skilgreinist út frá áhrifum hans, hann veðrur að auka hegðun eða viðhalda henni. Ef hann
gerir það ekki þá er hann ekki styrkir.
Kemur með kaffibolla til kæró og hún strýkur þér um bakið, okei kem aftur með kaffibolla fyrir
hana.
Kemur með kaffibolla til kæró og hún strýkur þér um bakið, okei kem aftur með kaffibolla fyrir
hana.
Kemur með kaffi bolla til Ólu frænku og hún strýkur þér um bakið, okei kem EKKI aftur mðe
kaffibolla fyrir hana
Hvaða dæmi er þetta um? - ANS -Þusst þetta er sama styrking EN ekki sömu afleiðingar.
Að gefa barni nammi er styrking, nammið er styrkir (Satt eða ósatt?) - ANS -ósatt, því að það
vantar hegðunina. þusst það er ekki víst að barnið viljli nammi. það er enginn haegðun sem
bendir til þess.
Að gefa barni nammi sem var að læra er styrking, nammið er styrkir (Satt eða ósatt?) - ANS
-Ósatt. Þarna er hegðun en ekki sagð hvort hún hafi aukist eða ekki.
Að gefa barni nammi sem var að læra og þess vegna lærir barnið oftar er styrking, nammið er
styrkir (Satt eða ósatt?) - ANS -Satt, hér er hegðun til staðar og hún eykst því er það styrking.
