KARO les 5 december
• Opdeling bevolking:
NOTITIES RWANDA • Flexibele identiteiten tussen Hutu’s, Tutsi’s &
Twa’s) werden vaste erfelijke categorieën
• Raciale stereotyperingen werden ingevoerd
• Tutsi’s: Europees, slank, lang, bleek
1. Inleiding
• Hutu’s: Afrikaans, gespierd, klein, donker
RWANDA = Land van de 1000 heuvels (poëtische naam), • Etnische categorieën werden verplicht vermeld
Zwitserland van Afrika op officiële documenten
• Voor kolonisatie waren verschillen sociaaleco.
• Iets kleiner dan België in oppervlakte (vee=Tutsi, landbouw=Hutu) en veranderlijk.
• Dichtst bevolkte land van Afrika (migratieproblematiek)
- wijst met vinger naar BEL als men spreekt over Rwandese
• vanuit VK: idee om asielzoekers naar Rwanda te sturen genocide omdat ze begonnen zijn met onderscheid
à daarna in aanmerking komen voor hulp
• België gaf voorkeur aan Tutsi’s vanwege kleiner # en
MAAR land van herkomst niet akkoord
vermeende superioriteit, nadien Hutu’s om opstanden te
à niet veilig voor die mensen voorkomen en conflict te creëren.
à cultuur past niet
à Rwanda = veilige oplossing à (verdeel-en-heersstrategie)
MAAR = geen oplossing want:
• Divide et impera ???
à meer plaats in GB; grootste economie
à Rwanda = eigenlijk heel slecht land !! Belgische beleid wordt vaak aangewezen als oorzaak van
à cultuur en aanpassing klopt evenmin in GB als in Rwanda spanningen die leidden tot Rwandese genocide.
(veel culturele verschillen in heel Afrika)
• 3 bevolkingsgroepen 3. Na de onafhankelijkheid
– Hutu’s (85%)
– Tutsi’s (14%) • Gewelddadige machtsovername van Hutu’s aan vooravond van
– Twa’s (1%) de onafhankelijkheid (1962).
• Leven van landbouw (koffie, thee …) • Na overwinning vervolging Tutsi’s
• Zeer afhankelijk van Westerse hulp (buitenlands) o exodus Tutsi’s naar buurlanden (vooral Oeganda)
• geen contact met oceaan → moeilijk verbinding met rest o Vluchten naar Congo, Tanzania, vooral Oeganda
van de wereld + moeilijk handel te voeren) o MAAR altijd idee om terug te keren
• Poging Tutsi’s om macht te heroveren vanuit buitenland.
o vaak geprobeerd, maar elke inval mislukt
2. Koloniale periode o achterblijvers werden vermoord
o bloedige repressie
• Tutsi-monarchie voor kolonisatie (huidige Rwanda en Burundi o zorgde telkens voor meer vluchtelingen
à gekoloniseerd door Duitsland) Rwandese Tutsi-vluchtelingen in Oeganda helpen
• Duitse kolonisatie (eind 19e eeuw): Duitsland toonde weinig
interesse vanwege gebrek aan toegang tot zee (in Rwanda). De • Rwandese Tutsi-vluchtelingen in Oeganda helpen
Tutsi-koning bleef regeren, maar onder Duitse controle. rebellenleider Yoweri Museveni aan macht te komen (1986)
• Belgisch mandaatgebied na WO I (na verlies tegen BEL leger • Droom terugkeer blijft
nam BEL controle van DUI over) • ° Rwandees Patriottisch Front (RPF)
o Verdrag van Versailles om DUI te straffen → nemen – leiding Tutsi’s en Hutu’s (voor de schijn)
kolonies van DUI af → mandaten om gebied te besturen – Terugkeer vluchtelingen
ter voorbereiding op onafhankelijkheid) – einde corrupt regime
§ België speelt baas, veel geweld om wil op te leggen. – democratie
, 4. Burgeroorlog en genocide o Opstellen dodenlijsten
– Haatpropaganda (rol Radio-Télévision des Mille
• Hutu-regime tot 1990: olv President Habyarimana bleef Collines zaaide maandenlang haat door Tutsi’s te
terugkeer van Tutsi’s in ballingschap onmogelijk ontmenselijken als ‘kakkerlakken’)
(excuus dat Rwanda vol is) – milities (Interahamwe …)
• Inval door Tutsi-rebellen (RPF) in 1990 Moordaanslag op president Habyarimana
o Rwandees Patriottisch Front (RPF)
o !! Paul Kagame !! als boegbeeld (was niet de leider) (vliegtuig neergeschoten in 1994, daders onbekend)
§ is nu huidige leider van ?
o voerden aanvallen uit vanuit Oeganda • Blijvende controverse over de daders
o DOEL: eind maken aan corruptie en dictatuur, terugkeer – Hutu-extremisten? (excuus om genocide te starten)
van vluchtelingen en machtsdeling – RPF Kagame? (excuus om oorlog opnieuw te starten)
o Aanval vond plaats op nationale feestdag van Oeganda – (Franstalige) Tutsi ‘opofferen’ om
(onafhankelijkheid) militaire zege te boeken?
– buitenlandse betrokkenheid? (BEL / FR ??)
• RPF’s opmars werd gestopt door:
o Buitenlandse militaire hulp (Zaïrese troepen à bondgenoot
Conclusie:
Hutu-regime) (enige oplossing want verrast!) Genocide en oorlog in Rwanda: aangewakkerd door extremistische
o ‘Humanitaire’ interventie van FR en BEL (officieel om
plannen, internationale controverse en mislukte interventies.
neutraal op te treden en eigen burgers te beschermen) Westerse terughoudendheid en Franse betrokkenheid verergerden
o Westerse wereld zegt → stoppen met vechten, moet al
chaos, terwijl haatpropaganda/wraakacties littekens nalieten.
pratend opgelost worden, dialoog aangaan
START GENOCIDE
• Bemiddeling: Arusha-akkoorden (1993)
o Vredesakkoord waarbij
– Daders: extremistische Hutu’s
o macht verdeeld moest worden tss Hutu’s en Tutsi’s
(machtsdeling) – Doelwit: Tutsi’s, gematigde Hutu’s, Twa’s …
o democratie en rechtstaat werden beloofd – Slachtoffers: 500 000 tot meer dan één miljoen doden
o terugkeer van vluchtelingen mogelijk • Elke Rwandees boven 20 jaar: getuige van
o VN stuurde UNAMIR-vredesmissie (met BEL blauwhelmen) extreem geweld geweest
maar hadden beperkt mandaat en inzicht in spanningen • Veel kinderen één of beide ouders verloren
• Verkrachting: 500.000 slachtoffers en 20.000
!!mogelijke examenvraag! geboortes
Waarom verwijt men België, Frankrijk voor de genocide? • 1/4 bevolking: posttraumatisch stresssyndroom
→ Hadden dit misschien kunnen voorkomen door machtsovername – Machteloze VN-vredesmacht UNAMIR (beperkt mandaat en
van Kagame + FR zorgde ervoor dat Hutu’s konden vluchten door niet in staat om in te grijpen)
Operation Turquoise (MAAR niet het geval door tussenkomst BEL – Tegelijkertijd genocide door FPR (dubbele genocide)?
en FR) (spreken nu ook Engels in Rwanda, geen Frans meer)
• Moord op 10 Belgische para’s ‘lijfwacht’ Rwandese premier
• Bewuste moordpartij: VN-vredesmacht wegkrijgen?
Weerstand extremisten langs beide kanten:
• RPF startte oorlog terug ‘om hun volksgenoten te redden’
(ook moordpartijen RPF! Dubbele genocide?)
à extremisten binnen RPF
Hardliners binnen Kagame’s RPF voegden extra spanningen toe • Exodus 100.000den Hutu’s naar buurlanden (vooral Zaïre)
aan het conflict. • Interventie om westerlingen & Blauwhelmen te ontzetten.
à extremistische hutu’s • ‘Opération Turquoise’ Frankrijk
- Plannen genocide • ‘creatie veiligheidszone’
o Tutsi's uitroeien om invloed definitief te stoppen • ‘Genocidairs geholpen om naar Zaïre te
o Voorbereiding: aankoop & opslag wapens ontkomen’
• Opdeling bevolking:
NOTITIES RWANDA • Flexibele identiteiten tussen Hutu’s, Tutsi’s &
Twa’s) werden vaste erfelijke categorieën
• Raciale stereotyperingen werden ingevoerd
• Tutsi’s: Europees, slank, lang, bleek
1. Inleiding
• Hutu’s: Afrikaans, gespierd, klein, donker
RWANDA = Land van de 1000 heuvels (poëtische naam), • Etnische categorieën werden verplicht vermeld
Zwitserland van Afrika op officiële documenten
• Voor kolonisatie waren verschillen sociaaleco.
• Iets kleiner dan België in oppervlakte (vee=Tutsi, landbouw=Hutu) en veranderlijk.
• Dichtst bevolkte land van Afrika (migratieproblematiek)
- wijst met vinger naar BEL als men spreekt over Rwandese
• vanuit VK: idee om asielzoekers naar Rwanda te sturen genocide omdat ze begonnen zijn met onderscheid
à daarna in aanmerking komen voor hulp
• België gaf voorkeur aan Tutsi’s vanwege kleiner # en
MAAR land van herkomst niet akkoord
vermeende superioriteit, nadien Hutu’s om opstanden te
à niet veilig voor die mensen voorkomen en conflict te creëren.
à cultuur past niet
à Rwanda = veilige oplossing à (verdeel-en-heersstrategie)
MAAR = geen oplossing want:
• Divide et impera ???
à meer plaats in GB; grootste economie
à Rwanda = eigenlijk heel slecht land !! Belgische beleid wordt vaak aangewezen als oorzaak van
à cultuur en aanpassing klopt evenmin in GB als in Rwanda spanningen die leidden tot Rwandese genocide.
(veel culturele verschillen in heel Afrika)
• 3 bevolkingsgroepen 3. Na de onafhankelijkheid
– Hutu’s (85%)
– Tutsi’s (14%) • Gewelddadige machtsovername van Hutu’s aan vooravond van
– Twa’s (1%) de onafhankelijkheid (1962).
• Leven van landbouw (koffie, thee …) • Na overwinning vervolging Tutsi’s
• Zeer afhankelijk van Westerse hulp (buitenlands) o exodus Tutsi’s naar buurlanden (vooral Oeganda)
• geen contact met oceaan → moeilijk verbinding met rest o Vluchten naar Congo, Tanzania, vooral Oeganda
van de wereld + moeilijk handel te voeren) o MAAR altijd idee om terug te keren
• Poging Tutsi’s om macht te heroveren vanuit buitenland.
o vaak geprobeerd, maar elke inval mislukt
2. Koloniale periode o achterblijvers werden vermoord
o bloedige repressie
• Tutsi-monarchie voor kolonisatie (huidige Rwanda en Burundi o zorgde telkens voor meer vluchtelingen
à gekoloniseerd door Duitsland) Rwandese Tutsi-vluchtelingen in Oeganda helpen
• Duitse kolonisatie (eind 19e eeuw): Duitsland toonde weinig
interesse vanwege gebrek aan toegang tot zee (in Rwanda). De • Rwandese Tutsi-vluchtelingen in Oeganda helpen
Tutsi-koning bleef regeren, maar onder Duitse controle. rebellenleider Yoweri Museveni aan macht te komen (1986)
• Belgisch mandaatgebied na WO I (na verlies tegen BEL leger • Droom terugkeer blijft
nam BEL controle van DUI over) • ° Rwandees Patriottisch Front (RPF)
o Verdrag van Versailles om DUI te straffen → nemen – leiding Tutsi’s en Hutu’s (voor de schijn)
kolonies van DUI af → mandaten om gebied te besturen – Terugkeer vluchtelingen
ter voorbereiding op onafhankelijkheid) – einde corrupt regime
§ België speelt baas, veel geweld om wil op te leggen. – democratie
, 4. Burgeroorlog en genocide o Opstellen dodenlijsten
– Haatpropaganda (rol Radio-Télévision des Mille
• Hutu-regime tot 1990: olv President Habyarimana bleef Collines zaaide maandenlang haat door Tutsi’s te
terugkeer van Tutsi’s in ballingschap onmogelijk ontmenselijken als ‘kakkerlakken’)
(excuus dat Rwanda vol is) – milities (Interahamwe …)
• Inval door Tutsi-rebellen (RPF) in 1990 Moordaanslag op president Habyarimana
o Rwandees Patriottisch Front (RPF)
o !! Paul Kagame !! als boegbeeld (was niet de leider) (vliegtuig neergeschoten in 1994, daders onbekend)
§ is nu huidige leider van ?
o voerden aanvallen uit vanuit Oeganda • Blijvende controverse over de daders
o DOEL: eind maken aan corruptie en dictatuur, terugkeer – Hutu-extremisten? (excuus om genocide te starten)
van vluchtelingen en machtsdeling – RPF Kagame? (excuus om oorlog opnieuw te starten)
o Aanval vond plaats op nationale feestdag van Oeganda – (Franstalige) Tutsi ‘opofferen’ om
(onafhankelijkheid) militaire zege te boeken?
– buitenlandse betrokkenheid? (BEL / FR ??)
• RPF’s opmars werd gestopt door:
o Buitenlandse militaire hulp (Zaïrese troepen à bondgenoot
Conclusie:
Hutu-regime) (enige oplossing want verrast!) Genocide en oorlog in Rwanda: aangewakkerd door extremistische
o ‘Humanitaire’ interventie van FR en BEL (officieel om
plannen, internationale controverse en mislukte interventies.
neutraal op te treden en eigen burgers te beschermen) Westerse terughoudendheid en Franse betrokkenheid verergerden
o Westerse wereld zegt → stoppen met vechten, moet al
chaos, terwijl haatpropaganda/wraakacties littekens nalieten.
pratend opgelost worden, dialoog aangaan
START GENOCIDE
• Bemiddeling: Arusha-akkoorden (1993)
o Vredesakkoord waarbij
– Daders: extremistische Hutu’s
o macht verdeeld moest worden tss Hutu’s en Tutsi’s
(machtsdeling) – Doelwit: Tutsi’s, gematigde Hutu’s, Twa’s …
o democratie en rechtstaat werden beloofd – Slachtoffers: 500 000 tot meer dan één miljoen doden
o terugkeer van vluchtelingen mogelijk • Elke Rwandees boven 20 jaar: getuige van
o VN stuurde UNAMIR-vredesmissie (met BEL blauwhelmen) extreem geweld geweest
maar hadden beperkt mandaat en inzicht in spanningen • Veel kinderen één of beide ouders verloren
• Verkrachting: 500.000 slachtoffers en 20.000
!!mogelijke examenvraag! geboortes
Waarom verwijt men België, Frankrijk voor de genocide? • 1/4 bevolking: posttraumatisch stresssyndroom
→ Hadden dit misschien kunnen voorkomen door machtsovername – Machteloze VN-vredesmacht UNAMIR (beperkt mandaat en
van Kagame + FR zorgde ervoor dat Hutu’s konden vluchten door niet in staat om in te grijpen)
Operation Turquoise (MAAR niet het geval door tussenkomst BEL – Tegelijkertijd genocide door FPR (dubbele genocide)?
en FR) (spreken nu ook Engels in Rwanda, geen Frans meer)
• Moord op 10 Belgische para’s ‘lijfwacht’ Rwandese premier
• Bewuste moordpartij: VN-vredesmacht wegkrijgen?
Weerstand extremisten langs beide kanten:
• RPF startte oorlog terug ‘om hun volksgenoten te redden’
(ook moordpartijen RPF! Dubbele genocide?)
à extremisten binnen RPF
Hardliners binnen Kagame’s RPF voegden extra spanningen toe • Exodus 100.000den Hutu’s naar buurlanden (vooral Zaïre)
aan het conflict. • Interventie om westerlingen & Blauwhelmen te ontzetten.
à extremistische hutu’s • ‘Opération Turquoise’ Frankrijk
- Plannen genocide • ‘creatie veiligheidszone’
o Tutsi's uitroeien om invloed definitief te stoppen • ‘Genocidairs geholpen om naar Zaïre te
o Voorbereiding: aankoop & opslag wapens ontkomen’
