Nederlands: Basiskennis Taalonderwijs
H2, H3, H4 en H5
___________________________________________________________
Hoofdstuk 2: Taalonderwijs & Taal
Ontluikende geletterdheid De ontwikkeling van de geletterdheid in de
voorschoolse periode van 0-4 jaar
Beginnende geletterdheid De belangstelling voor het geschreven woord in de
groepen 1 tm 3
Gevorderde geletterdheid De ontwikkeling van de geletterdheid na groep 3
Aanvankelijk lezen = de fase in het leesonderwijs waarin de kinderen de letters
aanleren en eenvoudige woorden hardop kunnen lezen. Voor de meeste kinderen
speelt het aanvankelijk lezen zich af in groep 3
Voortgezet technisch lezen De fase in het leesonderwijs waarin gewerkt wordt
aan het vergroten van de vaardigheid in het
decoderen van teksten. Het gaat om het vlot en
nauwkeurig kunnen lezen van een tekst en niet om
het begrijpen
Begrijpend lezen Het begrijpen van de tekst en het achterhalen van
de bedoeling
Woordenschat Het aanleren van de betekenis van nieuwe
woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en
spreekwoorden. Ook worden er strategieën
aangeleerd om achter de betekenis van onbekende
woorden te komen
Spelling Het correct kunnen schrijven van woorden en het
toepassen van de belangrijkste spellingsregels
Taalbeschouwing Kinderen leren te reflecteren op de taalvorm, de
manier waarop iets is verwoord en het gebruik van
taal bijzonderheden en regelmaat ontdekken
Stellen Schrijven van verschillende soorten teksten
Communicatieve functie duidelijk maken voor een ander (sms naar iemand)
Conceptuele functie gedachtes voor jezelf (boodschappenlijstje voor jezelf)
Expressieve functie gevoelens verkennen (gedicht)
Sociale taalfunctie:
1. Zelfhandhaving (jezelf beschermen en verdedigen naar anderen))
2. Zelfsturing (je handelen ordent of plant naar anderen)
3. Sturing van anderen (gedrag anderen beïnvloeden)
4. Structurering van het gesprek (gespreksverloop te beïnvloeden)
Cognitieve taalfuncties:
1. Rapporteren (verslag doen van iets wat in de werkelijkheid voorkomt)
, 2. Redeneren (gebeurtenis bewerken door een extra denkstap in te bouwen:
chronologisch ordenen, conclusies trekken, relaties leggen tussen oorzaak en
gevolg)
3. Projecteren (verplaatsen in de gedachtes en gevoelens van iemand anders)
Communicatieve competentie Vaardigheid om in alle communicatie
situaties adequaat te communiceren.
1. Grammaticale competentie De kennis van de taal en taalregels die
nodig zijn om te kunnen communiceren
2. Tekstuele competentie Vermogen om kennis van gesproken en
geschreven tekst te gebruiken in
verschillende communicatie situaties
3. Strategische competentie Het vermogen van de taalgebruiker om
strategieën te hanteren om zo bepaalde
doelen te bereiken
4. Functionele competentie Het vermogen om taalgebruik aan te
passen aan een specifiek situatie.
Netheid naar bijv. klantenservice
Fonologisch niveau Uitspraak van woorden, regels van de
volgorde van spraakklanken, de
intonatie van het woordaccent
B en P Beer en Peer
Morfologisch niveau Opbouw van woorden in morfemen
Ik zie twee paard
Weg om legging / wegomlegging
Geloopt
Syntactisch niveau Regels voor het combineren van
woorden. Woordsoorten en zinsdelen
aangeven. Volgorde zin
Ik zwembroek meenemen
Semantisch niveau Betekenis van woorden en
betekenisrelaties tussen woorden
Een goudvis is een blauwe vis
Een schimmel is een bruin paard
Hoog/laag dier/koe
Pragmatisch niveau Taalgebruik, netheid
Donder op! Ga Weg! U
Orthografisch niveau Spelling van woorden en de interpunctie
‘zoiets gebeurd wel vaker’
H2, H3, H4 en H5
___________________________________________________________
Hoofdstuk 2: Taalonderwijs & Taal
Ontluikende geletterdheid De ontwikkeling van de geletterdheid in de
voorschoolse periode van 0-4 jaar
Beginnende geletterdheid De belangstelling voor het geschreven woord in de
groepen 1 tm 3
Gevorderde geletterdheid De ontwikkeling van de geletterdheid na groep 3
Aanvankelijk lezen = de fase in het leesonderwijs waarin de kinderen de letters
aanleren en eenvoudige woorden hardop kunnen lezen. Voor de meeste kinderen
speelt het aanvankelijk lezen zich af in groep 3
Voortgezet technisch lezen De fase in het leesonderwijs waarin gewerkt wordt
aan het vergroten van de vaardigheid in het
decoderen van teksten. Het gaat om het vlot en
nauwkeurig kunnen lezen van een tekst en niet om
het begrijpen
Begrijpend lezen Het begrijpen van de tekst en het achterhalen van
de bedoeling
Woordenschat Het aanleren van de betekenis van nieuwe
woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en
spreekwoorden. Ook worden er strategieën
aangeleerd om achter de betekenis van onbekende
woorden te komen
Spelling Het correct kunnen schrijven van woorden en het
toepassen van de belangrijkste spellingsregels
Taalbeschouwing Kinderen leren te reflecteren op de taalvorm, de
manier waarop iets is verwoord en het gebruik van
taal bijzonderheden en regelmaat ontdekken
Stellen Schrijven van verschillende soorten teksten
Communicatieve functie duidelijk maken voor een ander (sms naar iemand)
Conceptuele functie gedachtes voor jezelf (boodschappenlijstje voor jezelf)
Expressieve functie gevoelens verkennen (gedicht)
Sociale taalfunctie:
1. Zelfhandhaving (jezelf beschermen en verdedigen naar anderen))
2. Zelfsturing (je handelen ordent of plant naar anderen)
3. Sturing van anderen (gedrag anderen beïnvloeden)
4. Structurering van het gesprek (gespreksverloop te beïnvloeden)
Cognitieve taalfuncties:
1. Rapporteren (verslag doen van iets wat in de werkelijkheid voorkomt)
, 2. Redeneren (gebeurtenis bewerken door een extra denkstap in te bouwen:
chronologisch ordenen, conclusies trekken, relaties leggen tussen oorzaak en
gevolg)
3. Projecteren (verplaatsen in de gedachtes en gevoelens van iemand anders)
Communicatieve competentie Vaardigheid om in alle communicatie
situaties adequaat te communiceren.
1. Grammaticale competentie De kennis van de taal en taalregels die
nodig zijn om te kunnen communiceren
2. Tekstuele competentie Vermogen om kennis van gesproken en
geschreven tekst te gebruiken in
verschillende communicatie situaties
3. Strategische competentie Het vermogen van de taalgebruiker om
strategieën te hanteren om zo bepaalde
doelen te bereiken
4. Functionele competentie Het vermogen om taalgebruik aan te
passen aan een specifiek situatie.
Netheid naar bijv. klantenservice
Fonologisch niveau Uitspraak van woorden, regels van de
volgorde van spraakklanken, de
intonatie van het woordaccent
B en P Beer en Peer
Morfologisch niveau Opbouw van woorden in morfemen
Ik zie twee paard
Weg om legging / wegomlegging
Geloopt
Syntactisch niveau Regels voor het combineren van
woorden. Woordsoorten en zinsdelen
aangeven. Volgorde zin
Ik zwembroek meenemen
Semantisch niveau Betekenis van woorden en
betekenisrelaties tussen woorden
Een goudvis is een blauwe vis
Een schimmel is een bruin paard
Hoog/laag dier/koe
Pragmatisch niveau Taalgebruik, netheid
Donder op! Ga Weg! U
Orthografisch niveau Spelling van woorden en de interpunctie
‘zoiets gebeurd wel vaker’
