P. Berger & T. Luckmann – The Social Construction of Reality
Introduction: The Problem of the Sociology of Knowledge
Het basisprincipe van dit boek is dat realiteit sociaal geconstrueerd is en dat de sociale
wetenschappen moeten analyseren hoe dit gebeurt.
Realiteit = een kwaliteit die hoort bij een fenomeen dat wij herkennen als onafhankelijk van onze
eigen beweging.
Kennis = de zekerheid dat een fenomeen echt is en specifieke kenmerken heeft.
‘De man op straat’ vindt zijn realiteit en kennis van zelfsprekend. Een socioloog vindt dit niet, omdat
hij/zij weet dat ‘de mannen op straat’ erg verschillende realiteiten hebben die zij vanzelfsprekend
vinden, doordat zij in verschillende samenlevingen wonen.
Sociale wetenschappen = heeft te maken met de empirische verschillen van ‘kennis’ in verschillende
samenlevingen en het proces waarbij verschillende soorten kennis sociaal geconstrueerd worden als
realiteit. Verschillende sociologen hadden verschillende ideeën hierover omdat zij niet allemaal uit
de zelfde cultuur/samenleving kwamen en dus een andere realiteit hadden. Waarover zij het echter
wel eens zijn is dat de sociale wetenschappen gaan over de relatie tussen menselijke gedachten en
de sociale context waarin deze ontstaan.
Marx: grondlegger van het idee dat iemands bewustzijn wordt bepaald door hoe hij is als sociaal
wezen. Kernpunt: menselijke gedachten ontstaan d.m.v. menselijke activiteit en de sociale relaties
die voortkomen uit deze activiteit. Belangrijke concepten die Marx heeft geïntroduceerd zijn
‘ideology’ en ‘false consciousness’.
Ideologie = ideeën die dienen als wapens voor sociale interesses.
Vals bewustzijn = gedachtes die zijn vervreemd van het echte sociale wezen van de denker.
Nietzsche: voegde bij Marx’ theorie toe dat menselijke gedachten ook een instrument zijn in de strijd
voor macht en om te overleven.
Mannheim: populair buiten Duitsland omdat deel van zijn werk in Engels is geschreven. In zijn
betekenis van sociale wetenschappen ging hij deels tegen de ideeën van Marx in. De samenleving is
er volgens hem namelijk niet alleen om het uiterlijk, maar ook de inhoud van menselijke
gedachtevorming de beïnvloeden. Met zijn 3 verschillende takken van ideologie (particular, total &
general) beweert hij dat menselijke gedachten nooit immuun kunnen zijn voor de idee-vormende
invloeden van zijn sociale context.
Relationisme = een nuchtere erkenning dat kennis altijd kennis moet zijn vanaf een bepaald oogpunt.
Merton: construeerde een paradigma over de sociale wetenschappen er wordt een onderscheid
gemaakt tussen bewuste en onbewuste functies van ideeën.
De centrale vraag voor sociologische theorie (en dus waarschijnlijk ook van dit boek): hoe is
het mogelijk dat subjectieve meningen objectieve feiten worden?
PART I
1. The Reality of Everyday Life
Gezond verstand bestaat uit ontelbaar veel interpretaties van de dagelijkse realiteit, die als
vanzelfsprekend wordt beschouwd. Bewustzijn is altijd gericht op bepaalde objecten. Zo kan je naar
de skyline van New York kijken en je zenuwachtig voelen; in beide gevallen ben je je bewust van een
bepaald object/actie. Objecten kunnen zichzelf ook presenteren als 2 verschillende objecten uit
verschillende gedeeltes van bewustzijn. Deze 2 verschillende dingen brengen verschillende
spanningen met zich mee naar het bewustzijn en zo behandel je ze dus op verschillende manieren. Je
bewustzijn kan zo dus door verschillende ruimtes van realiteit bewegen.
Realiteit par excellence = de realiteit van het alledaagse leven.
Introduction: The Problem of the Sociology of Knowledge
Het basisprincipe van dit boek is dat realiteit sociaal geconstrueerd is en dat de sociale
wetenschappen moeten analyseren hoe dit gebeurt.
Realiteit = een kwaliteit die hoort bij een fenomeen dat wij herkennen als onafhankelijk van onze
eigen beweging.
Kennis = de zekerheid dat een fenomeen echt is en specifieke kenmerken heeft.
‘De man op straat’ vindt zijn realiteit en kennis van zelfsprekend. Een socioloog vindt dit niet, omdat
hij/zij weet dat ‘de mannen op straat’ erg verschillende realiteiten hebben die zij vanzelfsprekend
vinden, doordat zij in verschillende samenlevingen wonen.
Sociale wetenschappen = heeft te maken met de empirische verschillen van ‘kennis’ in verschillende
samenlevingen en het proces waarbij verschillende soorten kennis sociaal geconstrueerd worden als
realiteit. Verschillende sociologen hadden verschillende ideeën hierover omdat zij niet allemaal uit
de zelfde cultuur/samenleving kwamen en dus een andere realiteit hadden. Waarover zij het echter
wel eens zijn is dat de sociale wetenschappen gaan over de relatie tussen menselijke gedachten en
de sociale context waarin deze ontstaan.
Marx: grondlegger van het idee dat iemands bewustzijn wordt bepaald door hoe hij is als sociaal
wezen. Kernpunt: menselijke gedachten ontstaan d.m.v. menselijke activiteit en de sociale relaties
die voortkomen uit deze activiteit. Belangrijke concepten die Marx heeft geïntroduceerd zijn
‘ideology’ en ‘false consciousness’.
Ideologie = ideeën die dienen als wapens voor sociale interesses.
Vals bewustzijn = gedachtes die zijn vervreemd van het echte sociale wezen van de denker.
Nietzsche: voegde bij Marx’ theorie toe dat menselijke gedachten ook een instrument zijn in de strijd
voor macht en om te overleven.
Mannheim: populair buiten Duitsland omdat deel van zijn werk in Engels is geschreven. In zijn
betekenis van sociale wetenschappen ging hij deels tegen de ideeën van Marx in. De samenleving is
er volgens hem namelijk niet alleen om het uiterlijk, maar ook de inhoud van menselijke
gedachtevorming de beïnvloeden. Met zijn 3 verschillende takken van ideologie (particular, total &
general) beweert hij dat menselijke gedachten nooit immuun kunnen zijn voor de idee-vormende
invloeden van zijn sociale context.
Relationisme = een nuchtere erkenning dat kennis altijd kennis moet zijn vanaf een bepaald oogpunt.
Merton: construeerde een paradigma over de sociale wetenschappen er wordt een onderscheid
gemaakt tussen bewuste en onbewuste functies van ideeën.
De centrale vraag voor sociologische theorie (en dus waarschijnlijk ook van dit boek): hoe is
het mogelijk dat subjectieve meningen objectieve feiten worden?
PART I
1. The Reality of Everyday Life
Gezond verstand bestaat uit ontelbaar veel interpretaties van de dagelijkse realiteit, die als
vanzelfsprekend wordt beschouwd. Bewustzijn is altijd gericht op bepaalde objecten. Zo kan je naar
de skyline van New York kijken en je zenuwachtig voelen; in beide gevallen ben je je bewust van een
bepaald object/actie. Objecten kunnen zichzelf ook presenteren als 2 verschillende objecten uit
verschillende gedeeltes van bewustzijn. Deze 2 verschillende dingen brengen verschillende
spanningen met zich mee naar het bewustzijn en zo behandel je ze dus op verschillende manieren. Je
bewustzijn kan zo dus door verschillende ruimtes van realiteit bewegen.
Realiteit par excellence = de realiteit van het alledaagse leven.
