2022-2023
Onderzoek Pedagogisch
handelen
Naam student Mariska van Zanten
Studentnummer 706760
Onderwijseenheid Onderzoek pedagogisch handelen
Datum 13-1-2023
,Verklaring vormvereisten
Criteria Omschrijving Vink aan indien
je bewijsdossier
voldoet aan de
eis
Volledigheid Het bewijsdossier bevat bewijzen die de claim ✓
ondersteunen ten aanzien van de leeruitkomst(en).
In het bewijsdossier wordt op passende plekken naar
bewijsmaterialen verwezen en het bewijsmateriaal is
geordend (alle onderdelen zijn aanwezig).
Omvang De omvang van de kerntekst (onderbouwing en 4989
verantwoording) bestaat uit maximaal 5.000 woorden.
Vermeld hiernaast het aantal woorden.
Transparantie Bewijzen zijn als bijlagen opgenomen en via de ✓
(bronnen) navigatiebalk te bereiken (koppenstructuur).
APA Naar gebruikte bronnen is volgens de APA-richtlijnen ✓
verwezen (in de tekst en in de bronnenlijst).
Structuur Het bewijsdossier is toegankelijk (opbouw en indeling). ✓
Het bewijsdossier is zodanig gestructureerd dat een
beoordelaar efficiënt de benodigde informatie kan
vinden.
Taal De tekst is leesbaar en in correct Nederlands (of indien ✓
van toepassing Engels) geschreven.
1
,Voorwoord
Voor u ligt mijn onderzoek ‘Pedagogisch handelen’.
In dit onderzoek staat de rol van de leerkracht, als opvoeder in de school, centraal.
Pedagogisch handelen in het onderwijs is het bewust ontwerpen van onderwijs en invulling
aan het opvoeden geven. Opvoeden is een complex proces waarbij veel aspecten een rol
spelen en samenwerken.
Dit onderzoek onderzoekt de basisbehoeften van kinderen, de kenmerken van een
pedagogisch klimaat en manieren om veilige leeromgevingen te creëren. Verder wordt er
een observatie aan de hand van een observatie schema uitgewerkt vanuit de praktijk.
De laatste maanden geniet ik enorm van mijn avontuur aan de Pabo en het stage lopen in
groep 8 van de Anne Frank School in Papendrecht. Er valt nog enorm veel te leren, waarbij ik
met veel plezier aan de slag ben gegaan met dit onderzoek. Dit onderzoek heeft mij weer
een stap verder geholpen en nieuwe kennis en ervaringen opgeleverd.
Ik wil graag Elise Perrels bedanken voor het geven van een prettige feedback op mijn verslag
leraar worden in periode 1, waardoor ik de gegeven feedback heb kunnen toepassen in dit
onderzoek. Ook wil ik mijn praktijkbegeleider Martijn Honkoop bedanken voor zijn gegeven
feedback en de prettige samenwerking tijdens mijn stage. En natuurlijk mijn leuke stage klas,
groep 8 van de Anne Frank School, die mij een warm welkom hebben gegeven en ervoor
hebben gezorgd dat mijn aller eerste stage periode fantastisch is geweest en super leuk en
leerzaam!
2
, Inhoudsopgave
Verklaring vormvereisten ................................................................................... 1
Voorwoord ......................................................................................................... 2
1. Inleiding ......................................................................................................... 4
2. Theoretisch kader........................................................................................... 5
2.1 Wat is pedagogisch handelen? ...................................................................................................... 5
2.1.1 Kenmerken van pedagogisch handelen ................................................................................. 6
2.2 Een veilig pedagogisch klimaat ...................................................................................................... 7
2.3 De drie basisbehoeften relatie, competentie en autonomie ......................................................... 8
2.3.1 Het Pygmalion effect .............................................................................................................. 9
2.4 Samenvatting theoretisch kader .................................................................................................... 9
3. Onderzoekende houding .............................................................................. 10
3.1 Resultaten onderzoek .................................................................................................................. 10
3.2 Conclusie onderzoek praktijk ....................................................................................................... 12
4. Kennis toepassen ......................................................................................... 14
5. Reflectie ....................................................................................................... 16
Literatuurlijst.................................................................................................... 20
Bijlage 1: Observatieschema pedagogisch handelen ......................................................................... 21
Bijlage 2: Observatieschema de drie basisbehoeften ........................................................................ 23
Bijlage 3: Semigestructureerd interview: pedagogisch handelen en een veilig pedagogisch klimaat 25
Bijlage 4: Foto’s basisbehoefte relatie ............................................................................................... 26
Bijlage 5: Competentie checklist thema Pedagogisch handelen ........................................................ 27
Bijlage 6: Feedback (compliment) ...................................................................................................... 28
Bijlage 7: Feedback (autonomie) ....................................................................................................... 29
Verwijswijzer ...................................................................................................................................... 30
Bijlage: Zoekstrategie ......................................................................................................................... 31
3
Onderzoek Pedagogisch
handelen
Naam student Mariska van Zanten
Studentnummer 706760
Onderwijseenheid Onderzoek pedagogisch handelen
Datum 13-1-2023
,Verklaring vormvereisten
Criteria Omschrijving Vink aan indien
je bewijsdossier
voldoet aan de
eis
Volledigheid Het bewijsdossier bevat bewijzen die de claim ✓
ondersteunen ten aanzien van de leeruitkomst(en).
In het bewijsdossier wordt op passende plekken naar
bewijsmaterialen verwezen en het bewijsmateriaal is
geordend (alle onderdelen zijn aanwezig).
Omvang De omvang van de kerntekst (onderbouwing en 4989
verantwoording) bestaat uit maximaal 5.000 woorden.
Vermeld hiernaast het aantal woorden.
Transparantie Bewijzen zijn als bijlagen opgenomen en via de ✓
(bronnen) navigatiebalk te bereiken (koppenstructuur).
APA Naar gebruikte bronnen is volgens de APA-richtlijnen ✓
verwezen (in de tekst en in de bronnenlijst).
Structuur Het bewijsdossier is toegankelijk (opbouw en indeling). ✓
Het bewijsdossier is zodanig gestructureerd dat een
beoordelaar efficiënt de benodigde informatie kan
vinden.
Taal De tekst is leesbaar en in correct Nederlands (of indien ✓
van toepassing Engels) geschreven.
1
,Voorwoord
Voor u ligt mijn onderzoek ‘Pedagogisch handelen’.
In dit onderzoek staat de rol van de leerkracht, als opvoeder in de school, centraal.
Pedagogisch handelen in het onderwijs is het bewust ontwerpen van onderwijs en invulling
aan het opvoeden geven. Opvoeden is een complex proces waarbij veel aspecten een rol
spelen en samenwerken.
Dit onderzoek onderzoekt de basisbehoeften van kinderen, de kenmerken van een
pedagogisch klimaat en manieren om veilige leeromgevingen te creëren. Verder wordt er
een observatie aan de hand van een observatie schema uitgewerkt vanuit de praktijk.
De laatste maanden geniet ik enorm van mijn avontuur aan de Pabo en het stage lopen in
groep 8 van de Anne Frank School in Papendrecht. Er valt nog enorm veel te leren, waarbij ik
met veel plezier aan de slag ben gegaan met dit onderzoek. Dit onderzoek heeft mij weer
een stap verder geholpen en nieuwe kennis en ervaringen opgeleverd.
Ik wil graag Elise Perrels bedanken voor het geven van een prettige feedback op mijn verslag
leraar worden in periode 1, waardoor ik de gegeven feedback heb kunnen toepassen in dit
onderzoek. Ook wil ik mijn praktijkbegeleider Martijn Honkoop bedanken voor zijn gegeven
feedback en de prettige samenwerking tijdens mijn stage. En natuurlijk mijn leuke stage klas,
groep 8 van de Anne Frank School, die mij een warm welkom hebben gegeven en ervoor
hebben gezorgd dat mijn aller eerste stage periode fantastisch is geweest en super leuk en
leerzaam!
2
, Inhoudsopgave
Verklaring vormvereisten ................................................................................... 1
Voorwoord ......................................................................................................... 2
1. Inleiding ......................................................................................................... 4
2. Theoretisch kader........................................................................................... 5
2.1 Wat is pedagogisch handelen? ...................................................................................................... 5
2.1.1 Kenmerken van pedagogisch handelen ................................................................................. 6
2.2 Een veilig pedagogisch klimaat ...................................................................................................... 7
2.3 De drie basisbehoeften relatie, competentie en autonomie ......................................................... 8
2.3.1 Het Pygmalion effect .............................................................................................................. 9
2.4 Samenvatting theoretisch kader .................................................................................................... 9
3. Onderzoekende houding .............................................................................. 10
3.1 Resultaten onderzoek .................................................................................................................. 10
3.2 Conclusie onderzoek praktijk ....................................................................................................... 12
4. Kennis toepassen ......................................................................................... 14
5. Reflectie ....................................................................................................... 16
Literatuurlijst.................................................................................................... 20
Bijlage 1: Observatieschema pedagogisch handelen ......................................................................... 21
Bijlage 2: Observatieschema de drie basisbehoeften ........................................................................ 23
Bijlage 3: Semigestructureerd interview: pedagogisch handelen en een veilig pedagogisch klimaat 25
Bijlage 4: Foto’s basisbehoefte relatie ............................................................................................... 26
Bijlage 5: Competentie checklist thema Pedagogisch handelen ........................................................ 27
Bijlage 6: Feedback (compliment) ...................................................................................................... 28
Bijlage 7: Feedback (autonomie) ....................................................................................................... 29
Verwijswijzer ...................................................................................................................................... 30
Bijlage: Zoekstrategie ......................................................................................................................... 31
3
