Biologie Toets H6 + H8
6.1 De verwantschap tussen soorten
Soort = een groep organismen die overeenkomst in uiterlijke kenmerken vertonen en de
mogelijkheid hebben om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen.
Binominale naamgeving van een soort:
1. De geslachtsnaam (met een hoofdletter)
2. De soortaanduiding (met een kleine letter)
Ondersoort = een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende
kenmerken.
Taxonomie plaatst organismen in steeds grotere groepen:
Organismen soorten geslachten families orden klassen afdelingen rijken
domeinen.
Rassen, ontstaan door fokken of kweken, maken geen onderdeel uit van de taxonomie.
Drie soorten domeinen:
1. Archaea
2. Bacteriën
3. Eukaryoten (dieren, planten & schimmels)
Biologen gebruiken DNA-onderzoek om tot een meer betrouwbare indeling van soorten te
komen.
Hybride = een nakomeling van twee verschillende soorten, die meestal onvruchtbaar is.
6.2 Populaties
Populatie = groep organismen van dezelfde soort in een
bepaald gebied.
Vangst-terugvangst methode:
N3 N1
=
N2 N
N = populatie
N1 = eerste vangst
N2 = tweede vangst
N3 = tweede vangst gemerkt
De populatiegrootte kan toenemen door geboorte en immigratie. Deze kan afnemen door
sterfte en emigratie.
Beperkende factor = de factor die de groei van een populatie het meest belemmert.
Inteelt = kruising tussen nauw aan elkaar verwante individuen. Kan leiden tot nakomelingen
die minder vruchtbaar zijn of een zwakkere gezondheid hebben.
Versnippering = het opdelen van het leefgebied van een soort in kleine stukken.
Ontsnippering = het verbinden van versnipperde gebieden via tunnels of ecoducten.
1
, Herintroductie = het opnieuw uitzetten van een diersoort die uit het habitat is verdwenen.
6.3 Soorten in hun omgeving
Biotische factor = invloed van levende organismen op de leefomgeving.
Abiotische factor = invloed van ‘niet levende’ factoren op de leefomgeving.
De omgeving biedt planten mineralen, zonlicht en water, en dieren zuurstof en
beschutting om zich voort te planten.
Habitat (voor planten standplaats) = leefomgeving van plant en dier, met de specifieke
biotische en abiotische eisen van een soort.
Optimum = de waarde van de milieufactor waarbij een organisme het best gedijt.
Tolerantiecurve:
Niche = hoe een soort zijn leefomgeving gebruikt en welke rol zij vervullen.
Adaptie = een erfelijke verandering in een uiterlijk kenmerk of het gedrag van een soort die
de mogelijkheid om te overleven verhoogt, of de mogelijkheid geeft om in een andere
habitat te overleven.
Koolmezen, bijvoorbeeld, hebben hun natuurlijke habitat in het bos, maar komen ook in
de stad voor. In beide leefomgevingen verschilt hun ecologische niche: in het bos is een deel
van hun niche ‘insecteneter’ en in de stad ‘alleseter’.
6.4 Relaties tussen soorten
Predator-prooirelatie = de relatie tussen prooi en natuurlijke vijand.
Voedselketen = het doorgeven van energierijke voedingsstoffen in een ecosysteem van de
ene soort naar de andere. Een voedselketen begint bij een producent.
Voedselweb = onderling verbonden voedselketens in ecosysteem.
2
6.1 De verwantschap tussen soorten
Soort = een groep organismen die overeenkomst in uiterlijke kenmerken vertonen en de
mogelijkheid hebben om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen.
Binominale naamgeving van een soort:
1. De geslachtsnaam (met een hoofdletter)
2. De soortaanduiding (met een kleine letter)
Ondersoort = een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende
kenmerken.
Taxonomie plaatst organismen in steeds grotere groepen:
Organismen soorten geslachten families orden klassen afdelingen rijken
domeinen.
Rassen, ontstaan door fokken of kweken, maken geen onderdeel uit van de taxonomie.
Drie soorten domeinen:
1. Archaea
2. Bacteriën
3. Eukaryoten (dieren, planten & schimmels)
Biologen gebruiken DNA-onderzoek om tot een meer betrouwbare indeling van soorten te
komen.
Hybride = een nakomeling van twee verschillende soorten, die meestal onvruchtbaar is.
6.2 Populaties
Populatie = groep organismen van dezelfde soort in een
bepaald gebied.
Vangst-terugvangst methode:
N3 N1
=
N2 N
N = populatie
N1 = eerste vangst
N2 = tweede vangst
N3 = tweede vangst gemerkt
De populatiegrootte kan toenemen door geboorte en immigratie. Deze kan afnemen door
sterfte en emigratie.
Beperkende factor = de factor die de groei van een populatie het meest belemmert.
Inteelt = kruising tussen nauw aan elkaar verwante individuen. Kan leiden tot nakomelingen
die minder vruchtbaar zijn of een zwakkere gezondheid hebben.
Versnippering = het opdelen van het leefgebied van een soort in kleine stukken.
Ontsnippering = het verbinden van versnipperde gebieden via tunnels of ecoducten.
1
, Herintroductie = het opnieuw uitzetten van een diersoort die uit het habitat is verdwenen.
6.3 Soorten in hun omgeving
Biotische factor = invloed van levende organismen op de leefomgeving.
Abiotische factor = invloed van ‘niet levende’ factoren op de leefomgeving.
De omgeving biedt planten mineralen, zonlicht en water, en dieren zuurstof en
beschutting om zich voort te planten.
Habitat (voor planten standplaats) = leefomgeving van plant en dier, met de specifieke
biotische en abiotische eisen van een soort.
Optimum = de waarde van de milieufactor waarbij een organisme het best gedijt.
Tolerantiecurve:
Niche = hoe een soort zijn leefomgeving gebruikt en welke rol zij vervullen.
Adaptie = een erfelijke verandering in een uiterlijk kenmerk of het gedrag van een soort die
de mogelijkheid om te overleven verhoogt, of de mogelijkheid geeft om in een andere
habitat te overleven.
Koolmezen, bijvoorbeeld, hebben hun natuurlijke habitat in het bos, maar komen ook in
de stad voor. In beide leefomgevingen verschilt hun ecologische niche: in het bos is een deel
van hun niche ‘insecteneter’ en in de stad ‘alleseter’.
6.4 Relaties tussen soorten
Predator-prooirelatie = de relatie tussen prooi en natuurlijke vijand.
Voedselketen = het doorgeven van energierijke voedingsstoffen in een ecosysteem van de
ene soort naar de andere. Een voedselketen begint bij een producent.
Voedselweb = onderling verbonden voedselketens in ecosysteem.
2
