Samenvatting Gehandicaptenzorg. Hoofdstuk 6. Voorlichting, advies en instructie.

Hoofdstuk 6. Voorlichting, advies en instructie.


6.1
Mensen gaan verschillend om met hun gezondheid. Ze kiezen voor gedrag dat slecht is voor
hun gezondheid (risicogedrag). En anderen kiezen voor gedrag dat hun gezondheid
bevordert. Als gevolg van een aandoening moet iemand met een chronische ziekte altijd
nadenken over de gevolgen van keuzes voor hun gezondheidsgedrag.
Verkeerde, ongezonde voeding vergroot de ziektelast. De chronisch zieke moet op de
hoogte zijn van zijn aandoening en van de manier waarop hij hier zelf invloed op kan
uitoefenen. Alleen wanneer hij hierover voldoende informatie heeft kan hij goede keuzes
maken over zijn gezondheidsgedrag.
6.2
Gezondheidsvoorlichting houdt in dat je door het geven van informatie en instructie probeert
een gedragsverandering bij de zorgvrager teweeg te brengen. Voorlichting is meer dan
alleen informatie, advies en instructie geven. Het houdt in dat je met een vooropgezet doel
een zorgvrager informatie geeft waardoor hij meer kennis krijgt en dus ook betere keuzes
kan maken.

Bij het geven van voorlichting moet er sprake zijn van communicatie in twee richtingen. Het
gaat niet alleen om het overdragen van kennis, maar dat je in overleg bekijkt met de
zorgvrager hoe die kennis in het dagelijks leven kan worden toegepast. Tot slot moet je
voorlichting zo kunnen brengen dat de eigen verantwoordelijkheid van de zorgvrager wordt
gestimuleerd. Immers hoe onafhankelijker de zorgvrager is van zorgverleners, hoe beter. Als
zorgverlener geef je ook voorlichting door aan mantelzorgers.

Het doel van gezondheidsvoorlichting is dat de zorgvrager door middel van zijn gedrag zelf
invloed kan uitoefenen op zijn gezondheid. Door het geven van gezondheidsvoorlichting kan
de zorgvrager zelf zorgen dat de negatieve gevolgen van zijn ziekte zoveel mogelijk worden
beperkt of voorkomen wordt.
Met het geven van gezondheidsvoorlichting geef je de zorgvrager eigenlijk adviezen over zijn
(gezondheids)gedragingen. Hierbij moet je aansluiten bij het probleem en de behoeften van
de zorgvrager. Met het geven van deze voorschriften moet je aansluiten bij wat de
zorgvrager al weet, en het liefst ook nog bij de manier waarop hij normaal gesproken met
problemen omgaat.
Om ervoor te zorgen dat een chronisch zieke onafhankelijk is van zorgverleners, is het
belangrijk dat hij mondig is. Mondigheid bevordert de eigen verantwoordelijkheid waardoor
de zorgvrager de gegeven voorlichting kritisch kan bekijken.
Therapietrouw betekent dat de zorgvrager de door de zorgverlener aangeboden behandeling
nastreeft. Therapieontrouw betekent dat de zorgvrager adviezen en voorschriften niet
opvolgt, slechts gedeeltelijk of niet lang genoeg opvolgt.
Of bij iemand therapietrouw ontstaat heeft onder meer te maken met zijn motivatie en
betrokkenheid. Er is een aantal redenen te noemen voor therapieontrouw:
o kennis en vaardigheidstekort
o denken dat de behandeling niet zal slagen
o denken dat hij onvatbaar, onkwetsbaar is
o ontkennen van de ziekte
o onderschatten van het probleem en risico
o geen aangepast plan willen maken
o weinig ondersteuning van mantelzorg

, Gezondheidsvoorlichting die de therapietrouw bevordert moet daarom in ieder geval de
volgende elementen bevatten:
o bewustwording, afweging en besluitvorming na de voorlichting aan de zorgvrager
o gedragsverandering bewerkstelligen zodat de zorgvrager de adviezen opvolgt
o nazorg in de vorm van gedragsbehoud en voorkomen dat de zorgvrager terugvalt in voor
hem ongezond gedrag.

Bij het geven van gezondheidsvoorlichting let je er dus op dat de zorgvrager inzicht krijgt in
de gevolgen van gedragingen. Vervolgens ga je samen met de zorgvrager na wat de voor-
en nadelen zijn van zijn oude en zijn nieuw aan te leren gezondheidsgedrag, zodat hij een
weloverwogen keuze kan maken Als verzorgende moet je erop letten dat belemmeringen die
in de weg staan om een goed besluit te nemen, uit de weg worden geruimd.
Om te voorkomen dat de zorgvrager terugvalt in zijn ongezonde gedragingen ga je samen op
zoek naar risicosituaties. Dit zijn situaties die voor de zorgvrager de kans op terugval kan
vergroten. Je kunt de zorgvrager nieuwe manieren leren om met deze om te gaan, of om ze
te vermijden.
6.3
Bij het geven van goede voorlichting is het noodzakelijk om je te verplaatsen in de
zorgvrager. Om op een goede manier voorlichting te geven aan chronisch zieken, kun je
gebruik maken van een voorlichtingsmodel. Dit model is gebaseerd op de 4 stappen in het
informatieverwerkingsproces:
1. Openstaan: realiseren dat de informatie belangrijk is en dan staat hij ervoor open. Is
de zorgvrager hier bereid toe, en hoe kan ik de zorgvrager hiervoor interesseren?
2. Begrijpen: het kunnen begrijpen en onthouden van informatie. Pas dit aan de
voorkennis en begripsniveau van de zorgvrager aan. Welke informatie is geschikt?
3. Willen: motivatie is zeer belangrijk. Hoe kun je de motivatie verbeteren en hoe weet ik
of de zorgvrager voldoende gemotiveerd is?
4. Doen: informatie toepassen op de eigen situatie. Hoe kan ik de zorgvrager helpen en
weet ik of de zorgvrager het advies kan uitvoeren. Eenvoudige instructies geven en
afspraak maken om terug te komen als stok achter de deur.
Bij het geven van voorlichting tellen de volgende aandachtspunten mee:
o juiste moment
o juiste plaats
o juiste persoon
o juiste taalgebruik
o juiste volgorde.
De situatie van een chronisch zieke kan regelmatig veranderen. Daarom zal hij vaak vragen
stellen en heeft hij goede informatie nodig. Daarna wil hij weten hoe het in de toekomst
verder zal gaan. Mantelzorgers tellen jou ook vragen. Observeer ook hun reactie en gedrag
om risicogedrag vroegtijdig te herkennen.
6.4
Iemand met een chronische ziekte heeft behoefte aan informatie over verschillende
onderwerpen die met de ziekte te maken hebben:
o achtergrond informatie
o behandeling
o na- en bijwerkingen
o beperkingen