DEEL 2
Sessie 1: macro-economische veranderingen in de wereld
Waarover gaat het? Waarom belangrijk?
• De (internationale) omgeving wordt alsmaar meer VUCA - een acroniem dat staat voor
Volatile (volatiel), Uncertain (onzeker), Complex (complex) en Ambiguous (vaag) - te wijten
aan de toenemende snelheid waarmee de dingen rondom ons veranderen
• “The Trump administration represents a marked change across many dimensions,
including policy on trade, regulation, the energy transition and geopolitics, which
creates significant uncertainty and has implications for economies across the
world.” (HSBC Research, March 13th 2025)
• “As the Russia-Ukraine war continues into its fourth year, market hopes of a
successful ceasefire agreement are high, but many pitfalls and risks abound that
could dramatically alter the trajectory of the conflict.“ (Société Générale
Research, March 12th 2025)
• “From one day to the other, the situation changes dramatically, and our
projections, the measure of underlying inflation, the price of energy, you know, you
just name it, risks are all over the place.” (Christine Lagarde, ECB, March 6th 2025)
• “The conflict raging in the Middle East will test the resilience of a global economy
buffeted by tariffs and other trade disruptions over the past year.” (CNN Business,
March 5th 2026)
• Omgevingsfactoren bepalen de context waarin de verschillende ‘economische agenten’
(bedrijven, huishoudens, overheid) zich gedragen en beslissingen nemen op zowel korte
als langere termijn (bijv. of bedrijven al dan niet zullen investeren, jobs creëren of naar het
buitenland trekken; regulering door de overheid;…)
• Belangrijk omdat die omgeving sterk mee bepalend is voor de (toekomstige) macro-
economische groei en bijgevolg ook de algemene welvaart van de bevolking
• Concreet en praktisch: naast belangrijke theoretische inzichten en concepten (bijv.
inzake internationale handel, betalingsbalans,…) ook een kritische reflectie hierover en
toegepast op de actuele situatie
• Invulling is voornamelijk macro-economisch (<-> deel 1 van de cursus)
Macro-economische omgeving – De basics
• De macro-omgeving is de resultante van het interactief gedrag van ‘nutsmaximaliserende’
economische agenten
• Nut (‘utility’): wat bedoelen we?
• Materiële welvaart (prosperity)?
• Maximaliseer bbp per capita => economische groei
1
, • Welzijn en geluk (human well-being & happiness)?
• Development indicators, veiligheid, gelijkheid, vrijheid, gezondheid …
Veranderingen in de omgeving
• Economische versus niet-economische omgevingsfactoren:
• Economisch: concurrentie (monopolie, perfecte concurrentie), buitenlandse
vraag,…
• Niet-economisch: milieu, technologie, demografie, politiek, het weer,…
• Exogene versus endogene omgevingsfactoren:
• Exogeen (autonoom, waar je geen directe grip op hebt): politieke beslissingen,…
• Endogeen (afhankelijk van andere variabelen): consumptie, investeringen,…
• Interne versus externe omgevingsfactoren:
• Intern: binnenlandse politiek (wetgeving, regulering), vakbonden,…
• Extern (buitenland): beslissingen ECB, Europese regelgeving, energieprijzen,…
2
,Veranderingen in de omgeving – Panta Rhei
Schokken, chaos, regimewijzigingen, mega-trends
• Schokken:
• Geconcentreerde, heftige gebeurtenis die de economie negatief/positief
beïnvloedt
• Veelal verandering in exogene factoren (vaak ook buiten de economie)
• Veeleer op kortere termijn, meestal onverwacht en niet voorspelbaar
• Destabiliserend, soms maar niet altijd transformationeel
• Chaos:
• Erge vorm van schok (turbulentie): plotse overgang van een situatie van hoge
voorspelbaarheid naar een situatie van hoge onzekerheid
• Kleine bewegingen met enorme gevolgen (kettingreactie die in gang wordt gezet):
minimale afwijkingen in de begintoestand van een systeem zorgen voor niet-
lineaire gevolgen (‘vlindereffect’)
• Zelfs voorspellingen op erg korte termijn kunnen dan heel moeilijk worden
• Zeer destabiliserend, meestal transformationeel
“In chaos theory, the butterfly effect is the sensitive dependence on initial conditions in which a
small change in one state of a deterministic nonlinear system can result in large differences in a
later state”.
Veranderingen in de omgeving – Schok & Chaos
• Regimewijzigingen:
• ‘Change of order’ (low-frequency, high-amplitude changes): wijziging/oprichting
organisaties, instituties,…
• Meestal transformationeel, definitieve of langdurige omslag
• Ordelijk of wanordelijk
• Substantiële sociale/economische impact
3
, Veranderingen in de omgeving – Regimewijziging
• (Mega-)trends:
• Graduele transformatie op de langere termijn
• Voorspelbaar, maar beïnvloeden de samenleving en economie op een complexe
manier en dus is volledige sociale/economische impact veelal toch onzeker
Veranderingen in de omgeving – Trends
Veranderingen in de omgeving – De gevolgen
4
Sessie 1: macro-economische veranderingen in de wereld
Waarover gaat het? Waarom belangrijk?
• De (internationale) omgeving wordt alsmaar meer VUCA - een acroniem dat staat voor
Volatile (volatiel), Uncertain (onzeker), Complex (complex) en Ambiguous (vaag) - te wijten
aan de toenemende snelheid waarmee de dingen rondom ons veranderen
• “The Trump administration represents a marked change across many dimensions,
including policy on trade, regulation, the energy transition and geopolitics, which
creates significant uncertainty and has implications for economies across the
world.” (HSBC Research, March 13th 2025)
• “As the Russia-Ukraine war continues into its fourth year, market hopes of a
successful ceasefire agreement are high, but many pitfalls and risks abound that
could dramatically alter the trajectory of the conflict.“ (Société Générale
Research, March 12th 2025)
• “From one day to the other, the situation changes dramatically, and our
projections, the measure of underlying inflation, the price of energy, you know, you
just name it, risks are all over the place.” (Christine Lagarde, ECB, March 6th 2025)
• “The conflict raging in the Middle East will test the resilience of a global economy
buffeted by tariffs and other trade disruptions over the past year.” (CNN Business,
March 5th 2026)
• Omgevingsfactoren bepalen de context waarin de verschillende ‘economische agenten’
(bedrijven, huishoudens, overheid) zich gedragen en beslissingen nemen op zowel korte
als langere termijn (bijv. of bedrijven al dan niet zullen investeren, jobs creëren of naar het
buitenland trekken; regulering door de overheid;…)
• Belangrijk omdat die omgeving sterk mee bepalend is voor de (toekomstige) macro-
economische groei en bijgevolg ook de algemene welvaart van de bevolking
• Concreet en praktisch: naast belangrijke theoretische inzichten en concepten (bijv.
inzake internationale handel, betalingsbalans,…) ook een kritische reflectie hierover en
toegepast op de actuele situatie
• Invulling is voornamelijk macro-economisch (<-> deel 1 van de cursus)
Macro-economische omgeving – De basics
• De macro-omgeving is de resultante van het interactief gedrag van ‘nutsmaximaliserende’
economische agenten
• Nut (‘utility’): wat bedoelen we?
• Materiële welvaart (prosperity)?
• Maximaliseer bbp per capita => economische groei
1
, • Welzijn en geluk (human well-being & happiness)?
• Development indicators, veiligheid, gelijkheid, vrijheid, gezondheid …
Veranderingen in de omgeving
• Economische versus niet-economische omgevingsfactoren:
• Economisch: concurrentie (monopolie, perfecte concurrentie), buitenlandse
vraag,…
• Niet-economisch: milieu, technologie, demografie, politiek, het weer,…
• Exogene versus endogene omgevingsfactoren:
• Exogeen (autonoom, waar je geen directe grip op hebt): politieke beslissingen,…
• Endogeen (afhankelijk van andere variabelen): consumptie, investeringen,…
• Interne versus externe omgevingsfactoren:
• Intern: binnenlandse politiek (wetgeving, regulering), vakbonden,…
• Extern (buitenland): beslissingen ECB, Europese regelgeving, energieprijzen,…
2
,Veranderingen in de omgeving – Panta Rhei
Schokken, chaos, regimewijzigingen, mega-trends
• Schokken:
• Geconcentreerde, heftige gebeurtenis die de economie negatief/positief
beïnvloedt
• Veelal verandering in exogene factoren (vaak ook buiten de economie)
• Veeleer op kortere termijn, meestal onverwacht en niet voorspelbaar
• Destabiliserend, soms maar niet altijd transformationeel
• Chaos:
• Erge vorm van schok (turbulentie): plotse overgang van een situatie van hoge
voorspelbaarheid naar een situatie van hoge onzekerheid
• Kleine bewegingen met enorme gevolgen (kettingreactie die in gang wordt gezet):
minimale afwijkingen in de begintoestand van een systeem zorgen voor niet-
lineaire gevolgen (‘vlindereffect’)
• Zelfs voorspellingen op erg korte termijn kunnen dan heel moeilijk worden
• Zeer destabiliserend, meestal transformationeel
“In chaos theory, the butterfly effect is the sensitive dependence on initial conditions in which a
small change in one state of a deterministic nonlinear system can result in large differences in a
later state”.
Veranderingen in de omgeving – Schok & Chaos
• Regimewijzigingen:
• ‘Change of order’ (low-frequency, high-amplitude changes): wijziging/oprichting
organisaties, instituties,…
• Meestal transformationeel, definitieve of langdurige omslag
• Ordelijk of wanordelijk
• Substantiële sociale/economische impact
3
, Veranderingen in de omgeving – Regimewijziging
• (Mega-)trends:
• Graduele transformatie op de langere termijn
• Voorspelbaar, maar beïnvloeden de samenleving en economie op een complexe
manier en dus is volledige sociale/economische impact veelal toch onzeker
Veranderingen in de omgeving – Trends
Veranderingen in de omgeving – De gevolgen
4
