Samenvatting Anatomie: het beenderstelsel

ANATOMIE & FYSIOLOGIE
H6: HET BEENDERSTELSEL
BEENDERSTELSEL
Het beenderstelsel omvat:
 Bot
 Kraakbeen
 Gewrichten
 Banden
 Ander bindweefsel

Functies van het skelet:
1. Ondersteuning (van het lichaamsgewicht)
2. Opslag (van zouten en vetten)
3. Vorming van bloedcellen (worden gevormd in het rode beenmerg)
4. Bescherming ( van zacht weefsel en organen door beenderen bv ribben beschermen
het hart)
5. Beweging



BOTSTRUCTUUR
Bot (beenweefsel) bestaat uit:
 Gespecialiseerde cellen
- 2% van botgewicht
 Sterke matrix
- 2/3 calciumfosfaat (hard)
- 1/3 collageenvezels (buigzaam)

Algemene vormen van botten:
 Lange botten (bv dijbeen)
 Korte botten (bv handwortel-beentjes)
 Platte botten (bv ribben)
 Onregelmatige botten (bv ruggenwervels)




1

,Te kennen:




Bouw van een lang been:
 Een lang bot heeft een centrale schacht of diafyse die een centraal gelegen
mergholte omgeeft, dat beenmerg bevat.
 De verbrede gedeelten aan beide uiteinden, de epifyse genoemd, zijn met
gewrichtskraakbeen bedekt.
 Tussen diafyse en epifyse komt een overgangszone voor: de metafyse.
- Bij jonge beenstukken komt hier de groeikraakbeenschijf of metafysairschijf voor.
 De diafyse bestaat uit ene compact beenweefsel (compacta), die naar het midden
overgaat in spongieus beenweefsel (spongiosa), dat de mergholte omsluit.
 Waar beenstukken met andere beenstukken articuleert, is het bekleed met hyalien
kraakbeen of gewrichtskraakbeen
 Aan buitenzijde is het bot bekleed met beenvlies of periosteum (periost)

Functies periosteum:
1. Voeding ( door zijn bloedvaten)
2. Diktegroei (door aanzetten van nieuw been)
3. Gevoelsfuncties (pijnreceptoren)
4. Herstelfuncties (vorming callus na fractuur)

2

,BEENMERG
2 soorten beenmerg:
1. Rood
2. Geel

Rood beenmerg:
 Actieve beenmerg dat instaat voor de voortdurende aanmaak van nieuw bloed. Het
komt voor in het reticulaire bindweefsel van:
- Platte beenderen
- Spongieus been van de korte pijpbeenderen
- Borstbeen ( aangewezen voor een beenmergpunctie (sternumpunctie) doordat
het vlak onder de huid ligt)
- Mergholten van de diafysen der lange pijpbeenderen bij kinderen

Geel beenmerg:
 Bij het ouder worden: vervetting
- Vooral het merg in de grote mergholten
- Door de vervetting krijgt het een geel uitzicht
- Kan terug actief worden bij bloedziekten

BOTSTRUCTUUR
Microscopische kenmerken van bot (beenweefsel):




1. Periost
 Buitenste laag bestaat uit vezels
 Binnenste laag uit cellen

3

, 2. Osteocyten (botcellen)
 In lacunen (holtes) in matrix
 Tussen lamellen van matrix
 Via vertakkingen in canaliculi staan de osteocyten met elkaar in verbinding

3. Osteon (of systeem van Havers)
= basale functionele eenheid van compact botweefsel
 Sterk in de lengteas van lang bot thv diafyse van lang bot.
 Concentrische lagen osteocyten
 Concentrische lagen matrix (lamellen)
 Centraal kanaal (van Havers)
- Tunnel in lengteas voor bloedvaten
 Verbindingskanalen
- Tunnel in breedte voor bloedvaten


Microscopische kenmerken van het spongieus bot:
 Geen osteonen
 Lamellen als botbalkjes
- Minder zwaar dan compact bot
- Beschermd rood beenmerg
- Sterk in verscheidene richtingen



Cellen in beenweefsel:
1. Osteocyten
 Rijpe botcellen tussen de lamellen

2. Osteoclasten
 Bron van zuur, enzymen voor osteolyse (= opruimen van oud bot)

3. Osteoblasten
 Verantwoordelijk voor osteogenese (=aanmaak van nieuw botweefsel), een proces
dat ossificatie wordt genoemd



BOTVORMING EN GROEI
Vereisten/behoeften voor een normale botgroei:
 Mineralen
- Calcium, fosfaat
 Vitaminen
- D3, C, A

4