PREVENTIE
BELANGRIJKE BEGRIPPEN
Ziektepreventie
• Doel: voorkomen van specifieke ziekten of aandoeningen
• Strategieën:
- Primaire preventie
Elimineren van oorzaken (ziekte voorkomen)
- Secundaire preventie
Vroegtijdig opsporen en behandelen
- Tertiaire preventie
Voorkomen van erger worden
- Quaternaire preventie
Vermijden van onnodige interventies (bij palliatieve zorg)
Gezondheidsbescherming
• Doel: voorkomen van ziekten, aandoeningen of invaliditeit
• Strategieën: voorkomen of beperken van blootstelling aan gevaren/risico’s
(vb. helm dragen op de fiets)
• Doelgroep:
- Volledige populatie
- Individuen die blootstaan aan bepaalde risico’s
• Acties: Beschermende maatregelen
,Gezondheidsvoorlichting
• Doel: individuen of groepen in staat stellen om te kiezen voor gezond gedrag
• Strategieën:
- Informeren - Kennis en inzicht vergroten
- Sensibiliseren - Attitudes en normen beïnvloeden
- Opvoeden/trainen - Vaardigheden aanleren
• Actieterrein:
- Individueel: contact met huisarts of verpleegkundige, naar aanleiding van
een preventief onderzoek…
- Groep/populatie: scholen, gemeentes, bedrijven, mutualiteiten, media…
Gezondheidsbevordering
Gezondheidseducatie
• Doel: individuen of groepen in staat stellen om Informeren, versterken, motiveren
controle te verwerven over de determinanten van hun
Omgevingsinterventies
gezondheid Ondersteunende omgeving creëren
• Strategieën: gezonde keuzes evidenter/makkelijker Regels en afspraken
Kader creëren
maken en ongezonde keuzes minder evident/makkelijk
maken (vb. frisdrank duurder dan water) Zorg en begeleiding
Vroeg detectie, doorverwijzing
, REIS DOOR DE TIJD
Volksgezondheid – public health
• Aanleiding (19de eeuw):
➔ Industrialisering met slechte arbeids- en woonomstandigheden
▪ Veel infectieziekten
➔ Eerste helft 19e eeuw: "laissez- faire"
▪ Onhoudbaar!
➔ Vooruitgang geneeskunde (bacteriologie)
• Gezondheid
= “de afwezigheid van ziekte”
= biomedisch model
• Strategie
= collectieve overheidsmaatregelen voor ziektepreventie (vb. vaccinatie, organisatie
kraamzorg)
“Ziekte is rechstreeks gelinkt aan
• Actoren leefomstandigheden en dus vermijdbaar”
= (para)medici, overheid
• Gevolg
= daling infectieziekten en langere levensduur
Gezondheidsvoorlichting – health education
• Aanleiding (1920-1970):
o (Wereld)oorlogen met hongersnood, fysieke en psychologische trauma’s
o Verandering maatschappij (sociale structuren, mobiliteit,
levensbeschouwingen)
o Gevolgen voor leefstijl (beleven van seksualiteit en relaties...)
o Langer leven maar lijden aan chronische ziekten ten gevolge van leefstijl
(kanker, hart- en vaatziekten, SOA’s)
• Gezondheid
= “Een toestand van volledig fysiek, psychisch en sociaal welbevinden”
(WHO, 1946)
BELANGRIJKE BEGRIPPEN
Ziektepreventie
• Doel: voorkomen van specifieke ziekten of aandoeningen
• Strategieën:
- Primaire preventie
Elimineren van oorzaken (ziekte voorkomen)
- Secundaire preventie
Vroegtijdig opsporen en behandelen
- Tertiaire preventie
Voorkomen van erger worden
- Quaternaire preventie
Vermijden van onnodige interventies (bij palliatieve zorg)
Gezondheidsbescherming
• Doel: voorkomen van ziekten, aandoeningen of invaliditeit
• Strategieën: voorkomen of beperken van blootstelling aan gevaren/risico’s
(vb. helm dragen op de fiets)
• Doelgroep:
- Volledige populatie
- Individuen die blootstaan aan bepaalde risico’s
• Acties: Beschermende maatregelen
,Gezondheidsvoorlichting
• Doel: individuen of groepen in staat stellen om te kiezen voor gezond gedrag
• Strategieën:
- Informeren - Kennis en inzicht vergroten
- Sensibiliseren - Attitudes en normen beïnvloeden
- Opvoeden/trainen - Vaardigheden aanleren
• Actieterrein:
- Individueel: contact met huisarts of verpleegkundige, naar aanleiding van
een preventief onderzoek…
- Groep/populatie: scholen, gemeentes, bedrijven, mutualiteiten, media…
Gezondheidsbevordering
Gezondheidseducatie
• Doel: individuen of groepen in staat stellen om Informeren, versterken, motiveren
controle te verwerven over de determinanten van hun
Omgevingsinterventies
gezondheid Ondersteunende omgeving creëren
• Strategieën: gezonde keuzes evidenter/makkelijker Regels en afspraken
Kader creëren
maken en ongezonde keuzes minder evident/makkelijk
maken (vb. frisdrank duurder dan water) Zorg en begeleiding
Vroeg detectie, doorverwijzing
, REIS DOOR DE TIJD
Volksgezondheid – public health
• Aanleiding (19de eeuw):
➔ Industrialisering met slechte arbeids- en woonomstandigheden
▪ Veel infectieziekten
➔ Eerste helft 19e eeuw: "laissez- faire"
▪ Onhoudbaar!
➔ Vooruitgang geneeskunde (bacteriologie)
• Gezondheid
= “de afwezigheid van ziekte”
= biomedisch model
• Strategie
= collectieve overheidsmaatregelen voor ziektepreventie (vb. vaccinatie, organisatie
kraamzorg)
“Ziekte is rechstreeks gelinkt aan
• Actoren leefomstandigheden en dus vermijdbaar”
= (para)medici, overheid
• Gevolg
= daling infectieziekten en langere levensduur
Gezondheidsvoorlichting – health education
• Aanleiding (1920-1970):
o (Wereld)oorlogen met hongersnood, fysieke en psychologische trauma’s
o Verandering maatschappij (sociale structuren, mobiliteit,
levensbeschouwingen)
o Gevolgen voor leefstijl (beleven van seksualiteit en relaties...)
o Langer leven maar lijden aan chronische ziekten ten gevolge van leefstijl
(kanker, hart- en vaatziekten, SOA’s)
• Gezondheid
= “Een toestand van volledig fysiek, psychisch en sociaal welbevinden”
(WHO, 1946)
