1. Algemeen overzicht van de verschillende soorten
geneesmiddelen en van hun ontdekking/ontwikkeling
1.1. Inleiding
§ Wat is een geneesmiddel?
Een chemische stof of mengsel ervan die een beoogd
farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect heeft op de
mens (= humaan) of dier (= veterinair)
§ Hoe wordt het gevonden?
Biologisch actieve stof vinden en die verbeteren
§ Hoe verbeteren?
a) Intuïtieve benadering
=> Aanmaken analogen (isomeren, isosteren, wijziging
ringstructuur)
=> Isosteer = moleculen waarin bepaalde groepen of delen van
het molecule vervangen zijn door delen met
gelijkaardige (fysico-)chemische eigenschappen
b) Computergassisteerde ontwikkeling
=> Identificeren farmacoor: modelling / optimalisatie door QSAR
=> QSAR = quantitative structure-activity relationship
c) Medicinale chemisten
=> Zo snel mogelijke ontwikkeling van meer moleculen
(nog potenter, minder toxisch, veel selectiever
§ Wat verbeteren?
a) Activiteit
b) Toxiciteit
c) Farmacokinetische (= wat lichaam ermee doet) eigenschappen
§ Wat is de uitdaging?
Nieuwe en originele onderzoekslijn ontdekken
§ Meest onzekere stap in de ontwikkeling?
Ontdekking lead-product (= beginproduct)
è Vroeger: toevallig
, è Nu: rationele aanpak door kennis (over endogene metabolieten,
enzymen, receptoren, biochemische processen)
1.2. Eerste strategie: verbetering bestaande geneesmiddelen
= van gekende actieve producten nieuwe producten maken door
chemische modificatie
= meest gebruikte manier
§ Wat verbeteren?
a) Verhoogde / betere activiteit
b) Verbeterd veiligheidsprofiel
c) Makkelijker in gebruik
§ Drijfveren?
Van competitieve en economische aard:
Bv. Bedrijf verkeerd in monopolypositie
=> Andere firma’s zullen product als lead-product gebruiken
=> Gelijkaardige / verbeterde therapeutische eigenschappen
= me-too producten
§ Waarom veel kritiek?
Gebrek aan creativiteit
§ Waarom werkt firma zelf ook verder aan het geneesmiddel?
a) Veiligheidsmarge ruimer afbakenen
b) Leider blijven in bepaald onderzoeksdomein
,§ ACE-inhibitors = angiotensin-converting enzym
, 1.2.1. Voor- en nadelen van therapeutische kopijen
Voordelen Nadelen
Zekerheid: actief geneesmiddel Oorspronkelijke uitvinder:
bekomen technologische, wetenschappelijke
=> Geruststellen investeerders voorsprong
=> Beste molecule geselecteerd:
duur
Farmacologische & klinische Moleculen bekomen die heel nauw
studies verlopen makkelijk, snel en verwant zijn aan oorspronkelijk
goedkoop product
=> Modellen al gekend
Eigen product: geen licentierechten Minder winst op me-too product,
=> Investering in fundamenteel want veel competitie
onderzoek daalt => Oorspronkelijk al op de markt
Door studies compleet nieuwe
werking me-too -> lead-product
=> Me-too kan ver van origineel
afliggen
§ Voorbeeld me-too product ligt van van origineel af?
Imipramine
=> Was gesynthetiseerd als analoog van chloorpromazine
=> Onderzocht als anti-psychotica: heel actief
=> Anti-depressiva
1.3. Tweede strategie: systematische screening
= screening van synthetische / natuurlijke moleculen zonder
rekening te houden met hypotheses rond farmacologische /
therapeutische mogelijkheden
geneesmiddelen en van hun ontdekking/ontwikkeling
1.1. Inleiding
§ Wat is een geneesmiddel?
Een chemische stof of mengsel ervan die een beoogd
farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect heeft op de
mens (= humaan) of dier (= veterinair)
§ Hoe wordt het gevonden?
Biologisch actieve stof vinden en die verbeteren
§ Hoe verbeteren?
a) Intuïtieve benadering
=> Aanmaken analogen (isomeren, isosteren, wijziging
ringstructuur)
=> Isosteer = moleculen waarin bepaalde groepen of delen van
het molecule vervangen zijn door delen met
gelijkaardige (fysico-)chemische eigenschappen
b) Computergassisteerde ontwikkeling
=> Identificeren farmacoor: modelling / optimalisatie door QSAR
=> QSAR = quantitative structure-activity relationship
c) Medicinale chemisten
=> Zo snel mogelijke ontwikkeling van meer moleculen
(nog potenter, minder toxisch, veel selectiever
§ Wat verbeteren?
a) Activiteit
b) Toxiciteit
c) Farmacokinetische (= wat lichaam ermee doet) eigenschappen
§ Wat is de uitdaging?
Nieuwe en originele onderzoekslijn ontdekken
§ Meest onzekere stap in de ontwikkeling?
Ontdekking lead-product (= beginproduct)
è Vroeger: toevallig
, è Nu: rationele aanpak door kennis (over endogene metabolieten,
enzymen, receptoren, biochemische processen)
1.2. Eerste strategie: verbetering bestaande geneesmiddelen
= van gekende actieve producten nieuwe producten maken door
chemische modificatie
= meest gebruikte manier
§ Wat verbeteren?
a) Verhoogde / betere activiteit
b) Verbeterd veiligheidsprofiel
c) Makkelijker in gebruik
§ Drijfveren?
Van competitieve en economische aard:
Bv. Bedrijf verkeerd in monopolypositie
=> Andere firma’s zullen product als lead-product gebruiken
=> Gelijkaardige / verbeterde therapeutische eigenschappen
= me-too producten
§ Waarom veel kritiek?
Gebrek aan creativiteit
§ Waarom werkt firma zelf ook verder aan het geneesmiddel?
a) Veiligheidsmarge ruimer afbakenen
b) Leider blijven in bepaald onderzoeksdomein
,§ ACE-inhibitors = angiotensin-converting enzym
, 1.2.1. Voor- en nadelen van therapeutische kopijen
Voordelen Nadelen
Zekerheid: actief geneesmiddel Oorspronkelijke uitvinder:
bekomen technologische, wetenschappelijke
=> Geruststellen investeerders voorsprong
=> Beste molecule geselecteerd:
duur
Farmacologische & klinische Moleculen bekomen die heel nauw
studies verlopen makkelijk, snel en verwant zijn aan oorspronkelijk
goedkoop product
=> Modellen al gekend
Eigen product: geen licentierechten Minder winst op me-too product,
=> Investering in fundamenteel want veel competitie
onderzoek daalt => Oorspronkelijk al op de markt
Door studies compleet nieuwe
werking me-too -> lead-product
=> Me-too kan ver van origineel
afliggen
§ Voorbeeld me-too product ligt van van origineel af?
Imipramine
=> Was gesynthetiseerd als analoog van chloorpromazine
=> Onderzocht als anti-psychotica: heel actief
=> Anti-depressiva
1.3. Tweede strategie: systematische screening
= screening van synthetische / natuurlijke moleculen zonder
rekening te houden met hypotheses rond farmacologische /
therapeutische mogelijkheden
