Goederenrecht
Inhoudsopgave
Deel 1: algemene begrippen van het vermogensrecht ..................................................................... 1
H1: vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten ................................................................... 1
§1 Inleiding ................................................................................................................................... 1
§2 De klassieke leer: een scherpe tweedeling ................................................................................. 1
§3 De leer van het personalisme .................................................................................................... 1
§4 De leer van het neo-personalisme: het onderscheid tussen eigendom en beperkte
vermogensrechten (kwalitatieve verbintenissen) ............................................................................ 1
§5 De keuze van de wetgever: het numerus clausus-beginsel als formeel afbakeningssmechanisme 2
H2: Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten ................................................................................ 3
§1 Bescherming tegen insolvabiliteit (accessoire zakelijke rechten)................................................. 3
§2 Volgrecht ................................................................................................................................. 4
§3 Het voorwerp van zakelijke rechten: specialiteit, eenheid en zakelijke subrogatie ........................ 5
H3: Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen ................................................................................. 6
H4: De vermogensleer ...................................................................................................................... 7
H5: Onderscheid tussen goederen..................................................................................................... 8
§1 Algemeen: personen, dieren en voorwerpen (voorwerpen, goederen en zaken) ............................ 8
§2 Roerende en onroerende goederen ........................................................................................... 8
§3 Lichamelijke en onlichamelijke goederen ................................................................................ 10
§4 Openbare domeingoederen en private domeingoederen .......................................................... 10
§5 Vervangbare en niet-vervangbare goederen ............................................................................. 11
§6 Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen ............................................................................ 11
§7 Voorwerpen in de handel en voorwerpen buiten de handel ....................................................... 11
§8 Cultuurgoederen .................................................................................................................... 12
Deel 2: Contracten over overdracht van eigendom ........................................................................ 12
H1: Omschrijving, inhoud en bescherming van het eigendomsrecht .................................................. 12
§1 Omschrijving van het eigendomsrecht ..................................................................................... 12
§2 Kenmerken van het eigendomsrecht ....................................................................................... 12
§3 Evoluties binnen het eigendomsrecht ...................................................................................... 13
§4 Bevoegdheden van de eigenaar ............................................................................................... 16
§5 Het eigendomsrecht als fundamenteel mensenrecht: de bescherming van artikel 1 eerste
protocol ..................................................................................................................................... 17
H2: Mede-eigendom en onverdeeldheid .......................................................................................... 18
§1 Basisbegrippen ...................................................................................................................... 18
§2 Toevallige mede-eigendom (gewone mede-eigendom) ............................................................. 19
§3 Vrijwillige mede-eigendom...................................................................................................... 21
§4 Gedwongen mede-eigendom .................................................................................................. 22
§5 Appartementsmede-eigendom als bijzonder geval van gedwongen mede-eigendom ................. 23
H3: Koop ........................................................................................................................................ 27
§1 Overzicht van de verschillende regimes van de koop ................................................................ 27
§2 Constitutieve bestanddelen van het koopcontract ................................................................... 27
I
, §3 Totstandkoming...................................................................................................................... 33
§4 Overdracht van risico.............................................................................................................. 37
§5 Verbintenissen van de verkoper ............................................................................................... 39
§6 Verbintenissen van de koper ................................................................................................... 58
§7 Einde ..................................................................................................................................... 61
H4: Kanscontracten ........................................................................................................................ 62
§1 Kenmerken ............................................................................................................................ 62
§2 Spel en weddenschap ............................................................................................................ 63
§3 Lijfrente ................................................................................................................................. 63
§4 Tontine, aanwas en terugval .................................................................................................... 66
H5: Wettelijke wijzen van eigendomsverkrijging ................................................................................ 68
§1 Onderscheid tussen overdracht en overgang van zakelijke rechten ........................................... 68
§2 Natrekking ............................................................................................................................. 68
§3 verkrijgende verjaring door langdurig bezit ............................................................................... 69
§4 Vinden van verloren zaken ...................................................................................................... 74
§5 Zaakvorming .......................................................................................................................... 74
Deel 3: Contracten voor het gebruik en genot van een goed ........................................................... 74
H1: Huur ........................................................................................................................................ 74
§1 Kenmerken ............................................................................................................................ 74
§2 Gemene huur ......................................................................................................................... 78
§3 Woninghuur ........................................................................................................................... 85
§4 Studentenhuur ....................................................................................................................... 90
§5 Handelshuur .......................................................................................................................... 92
§6 Korteretermijnhandelshuur (“pop-up” huur) ............................................................................ 97
H2: Lening ...................................................................................................................................... 98
§1 Bruiklening ............................................................................................................................. 98
§2 Verbruikslening .....................................................................................................................103
H3: Erfdienstbaarheden ................................................................................................................ 104
§1 wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut .....................................................................104
§2 Privaatrechtelijke erfdienstbaarheden ....................................................................................105
§3 erfdienstbaarheden door menselijk handelen .........................................................................108
§4 De wettelijke erfdienstbaarheden ...........................................................................................112
§5 De beëindiging van erfdienstbaarheden ..................................................................................114
H4: Recht van vruchtgebruik.......................................................................................................... 115
§1 Begripsomschrijving, maatschappelijke actualiteit en wezenskenmerken ................................115
§2 Vestiging van het recht van vruchtgebruik: overdracht of voorbehoud .......................................117
§3 Rechten en verplichtingen van de partijen ..............................................................................118
§4 Bijzondere vormen van vruchtgebruik .....................................................................................122
§5 Einde van het vruchtgebruik ...................................................................................................124
H5: Recht van erfpacht ................................................................................................................. 124
§1 Begripsomschrijving en wezenskenmerken .............................................................................124
§2 Bevoegdheden van de erfpachter ...........................................................................................125
§3 Verplichtingen van de erfpachter ............................................................................................126
§4 Einde van de erfpacht ............................................................................................................126
§5 Afbakening van een recht van erfpacht tegenover vruchtgebruik en opstal................................127
II
, H6: Recht van opstal ..................................................................................................................... 127
§1 Begrip ...................................................................................................................................127
§2 Wezenskenmerken ................................................................................................................128
§3 Vestiging van een recht van opstal ..........................................................................................128
§4 Bevoegdheden en verplichtingen van de opstalhouder ............................................................129
§5 Einde van het recht van opstal................................................................................................129
Deel 4: Dienstencontracten ....................................................................................................... 129
§1 Huidig recht ..........................................................................................................................129
§2 Hervorming? .........................................................................................................................130
H1: Aanneming ............................................................................................................................. 131
§1 Kenmerken ...........................................................................................................................131
§2 Verbintenissen van de aannemer ...........................................................................................134
§3 Verbintenissen van de opdrachtgever .....................................................................................137
§4 Aansprakelijkheid van de aannemer .......................................................................................140
§5 Onderaanneming en nevenaanneming ...................................................................................144
§6 Risico ...................................................................................................................................146
§7 Einde ....................................................................................................................................147
§8 Woningbouwwet ...................................................................................................................148
H2: Bewaargeving ......................................................................................................................... 152
§1Gemeen recht ........................................................................................................................152
§2 Hotelbewaargeving................................................................................................................157
§3 Sekwester .............................................................................................................................158
H3: Lastgeving .............................................................................................................................. 159
§1 Gemeen recht .......................................................................................................................159
Deel 5: Vaststellingscontracten ................................................................................................. 166
§1 Constitutieve bestanddelen ...................................................................................................166
§2 Geldigheidsvereisten .............................................................................................................169
§3 Vorm en bewijs ......................................................................................................................171
§4 Interpretatie ..........................................................................................................................172
§5 Gevolgen ..............................................................................................................................173
III
, Deel 1: algemene begrippen van het vermogensrecht
H1: vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten
§1 Inleiding
- Vermogensrechten zijn onderverdeeld in persoonlijke rechten PR, zakelijke rechten ZR
en intellectuele rechten IR
- De sterke tweedeling tussen de PR e ZR is er gekomen om komaf te maken het stelsel
van het Ancien Régime waarbij deze twee rechten verstrengeld waren met elkaar
§2 De klassieke leer: een scherpe tweedeling
- PR: verhoudingen tussen rechtssubjecten
- ZR: verhouding tussen rechtsobject en rechtssubject
- Kritiek:
o Ook PR hebben betrekking op goederen bv huurrecht of eenzijdige
verkoopbelofte
o Dematerialisering van het goederenrecht: ZR steeds meer op OLG
§3 De leer van het personalisme
- Planiol: de leer van het personalisme
o Subjectieve rechten enkel tussen rechtssubjecten en nooit tussen rechtssubject
en een goed
o Niet de interne BVH, maar de externe werking= tegenwerpelijkheid
o Persoonlijk recht= relatieve werking tov 1 persoon
o Zakelijk recht= werkt erga omnes tov iedereen = absoluut recht
§ MAAR, ook dit houdt geen stand, PR werkt ook tegenover derden bv
derden-medeplichtigheid art 5.111 BW aan andermans contactbreuk:
derden moeten PR erkennen
§ Bv brouwerijcontracten
o Verschil: PR niet per se openbaar gemaakt
o « ZR wel openbaarmaking: kantoor rechtszekerheid (voor onroerende
goederen), anders gewoon bezit
§4 De leer van het neo-personalisme: het onderscheid tussen eigendom en beperkte
vermogensrechten (kwalitatieve verbintenissen)
- Ginosar
o Neo-personalisme
o Eigendomsrecht als meest verheven recht, de andere zakelijke rechten zijn hier
slechts aftakkingen van
o PR: beantwoorden persoonlijke verbintenis & beperkt ZR: beantwoorden kwalitatieve
verbintenis
o Bv A is eigenaar van een OG, A sluit contract met B, B onderhoudt het voor 5j en A
betaalt hem ervoor, A verkoopt OG aan C
1
Inhoudsopgave
Deel 1: algemene begrippen van het vermogensrecht ..................................................................... 1
H1: vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten ................................................................... 1
§1 Inleiding ................................................................................................................................... 1
§2 De klassieke leer: een scherpe tweedeling ................................................................................. 1
§3 De leer van het personalisme .................................................................................................... 1
§4 De leer van het neo-personalisme: het onderscheid tussen eigendom en beperkte
vermogensrechten (kwalitatieve verbintenissen) ............................................................................ 1
§5 De keuze van de wetgever: het numerus clausus-beginsel als formeel afbakeningssmechanisme 2
H2: Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten ................................................................................ 3
§1 Bescherming tegen insolvabiliteit (accessoire zakelijke rechten)................................................. 3
§2 Volgrecht ................................................................................................................................. 4
§3 Het voorwerp van zakelijke rechten: specialiteit, eenheid en zakelijke subrogatie ........................ 5
H3: Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen ................................................................................. 6
H4: De vermogensleer ...................................................................................................................... 7
H5: Onderscheid tussen goederen..................................................................................................... 8
§1 Algemeen: personen, dieren en voorwerpen (voorwerpen, goederen en zaken) ............................ 8
§2 Roerende en onroerende goederen ........................................................................................... 8
§3 Lichamelijke en onlichamelijke goederen ................................................................................ 10
§4 Openbare domeingoederen en private domeingoederen .......................................................... 10
§5 Vervangbare en niet-vervangbare goederen ............................................................................. 11
§6 Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen ............................................................................ 11
§7 Voorwerpen in de handel en voorwerpen buiten de handel ....................................................... 11
§8 Cultuurgoederen .................................................................................................................... 12
Deel 2: Contracten over overdracht van eigendom ........................................................................ 12
H1: Omschrijving, inhoud en bescherming van het eigendomsrecht .................................................. 12
§1 Omschrijving van het eigendomsrecht ..................................................................................... 12
§2 Kenmerken van het eigendomsrecht ....................................................................................... 12
§3 Evoluties binnen het eigendomsrecht ...................................................................................... 13
§4 Bevoegdheden van de eigenaar ............................................................................................... 16
§5 Het eigendomsrecht als fundamenteel mensenrecht: de bescherming van artikel 1 eerste
protocol ..................................................................................................................................... 17
H2: Mede-eigendom en onverdeeldheid .......................................................................................... 18
§1 Basisbegrippen ...................................................................................................................... 18
§2 Toevallige mede-eigendom (gewone mede-eigendom) ............................................................. 19
§3 Vrijwillige mede-eigendom...................................................................................................... 21
§4 Gedwongen mede-eigendom .................................................................................................. 22
§5 Appartementsmede-eigendom als bijzonder geval van gedwongen mede-eigendom ................. 23
H3: Koop ........................................................................................................................................ 27
§1 Overzicht van de verschillende regimes van de koop ................................................................ 27
§2 Constitutieve bestanddelen van het koopcontract ................................................................... 27
I
, §3 Totstandkoming...................................................................................................................... 33
§4 Overdracht van risico.............................................................................................................. 37
§5 Verbintenissen van de verkoper ............................................................................................... 39
§6 Verbintenissen van de koper ................................................................................................... 58
§7 Einde ..................................................................................................................................... 61
H4: Kanscontracten ........................................................................................................................ 62
§1 Kenmerken ............................................................................................................................ 62
§2 Spel en weddenschap ............................................................................................................ 63
§3 Lijfrente ................................................................................................................................. 63
§4 Tontine, aanwas en terugval .................................................................................................... 66
H5: Wettelijke wijzen van eigendomsverkrijging ................................................................................ 68
§1 Onderscheid tussen overdracht en overgang van zakelijke rechten ........................................... 68
§2 Natrekking ............................................................................................................................. 68
§3 verkrijgende verjaring door langdurig bezit ............................................................................... 69
§4 Vinden van verloren zaken ...................................................................................................... 74
§5 Zaakvorming .......................................................................................................................... 74
Deel 3: Contracten voor het gebruik en genot van een goed ........................................................... 74
H1: Huur ........................................................................................................................................ 74
§1 Kenmerken ............................................................................................................................ 74
§2 Gemene huur ......................................................................................................................... 78
§3 Woninghuur ........................................................................................................................... 85
§4 Studentenhuur ....................................................................................................................... 90
§5 Handelshuur .......................................................................................................................... 92
§6 Korteretermijnhandelshuur (“pop-up” huur) ............................................................................ 97
H2: Lening ...................................................................................................................................... 98
§1 Bruiklening ............................................................................................................................. 98
§2 Verbruikslening .....................................................................................................................103
H3: Erfdienstbaarheden ................................................................................................................ 104
§1 wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut .....................................................................104
§2 Privaatrechtelijke erfdienstbaarheden ....................................................................................105
§3 erfdienstbaarheden door menselijk handelen .........................................................................108
§4 De wettelijke erfdienstbaarheden ...........................................................................................112
§5 De beëindiging van erfdienstbaarheden ..................................................................................114
H4: Recht van vruchtgebruik.......................................................................................................... 115
§1 Begripsomschrijving, maatschappelijke actualiteit en wezenskenmerken ................................115
§2 Vestiging van het recht van vruchtgebruik: overdracht of voorbehoud .......................................117
§3 Rechten en verplichtingen van de partijen ..............................................................................118
§4 Bijzondere vormen van vruchtgebruik .....................................................................................122
§5 Einde van het vruchtgebruik ...................................................................................................124
H5: Recht van erfpacht ................................................................................................................. 124
§1 Begripsomschrijving en wezenskenmerken .............................................................................124
§2 Bevoegdheden van de erfpachter ...........................................................................................125
§3 Verplichtingen van de erfpachter ............................................................................................126
§4 Einde van de erfpacht ............................................................................................................126
§5 Afbakening van een recht van erfpacht tegenover vruchtgebruik en opstal................................127
II
, H6: Recht van opstal ..................................................................................................................... 127
§1 Begrip ...................................................................................................................................127
§2 Wezenskenmerken ................................................................................................................128
§3 Vestiging van een recht van opstal ..........................................................................................128
§4 Bevoegdheden en verplichtingen van de opstalhouder ............................................................129
§5 Einde van het recht van opstal................................................................................................129
Deel 4: Dienstencontracten ....................................................................................................... 129
§1 Huidig recht ..........................................................................................................................129
§2 Hervorming? .........................................................................................................................130
H1: Aanneming ............................................................................................................................. 131
§1 Kenmerken ...........................................................................................................................131
§2 Verbintenissen van de aannemer ...........................................................................................134
§3 Verbintenissen van de opdrachtgever .....................................................................................137
§4 Aansprakelijkheid van de aannemer .......................................................................................140
§5 Onderaanneming en nevenaanneming ...................................................................................144
§6 Risico ...................................................................................................................................146
§7 Einde ....................................................................................................................................147
§8 Woningbouwwet ...................................................................................................................148
H2: Bewaargeving ......................................................................................................................... 152
§1Gemeen recht ........................................................................................................................152
§2 Hotelbewaargeving................................................................................................................157
§3 Sekwester .............................................................................................................................158
H3: Lastgeving .............................................................................................................................. 159
§1 Gemeen recht .......................................................................................................................159
Deel 5: Vaststellingscontracten ................................................................................................. 166
§1 Constitutieve bestanddelen ...................................................................................................166
§2 Geldigheidsvereisten .............................................................................................................169
§3 Vorm en bewijs ......................................................................................................................171
§4 Interpretatie ..........................................................................................................................172
§5 Gevolgen ..............................................................................................................................173
III
, Deel 1: algemene begrippen van het vermogensrecht
H1: vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten
§1 Inleiding
- Vermogensrechten zijn onderverdeeld in persoonlijke rechten PR, zakelijke rechten ZR
en intellectuele rechten IR
- De sterke tweedeling tussen de PR e ZR is er gekomen om komaf te maken het stelsel
van het Ancien Régime waarbij deze twee rechten verstrengeld waren met elkaar
§2 De klassieke leer: een scherpe tweedeling
- PR: verhoudingen tussen rechtssubjecten
- ZR: verhouding tussen rechtsobject en rechtssubject
- Kritiek:
o Ook PR hebben betrekking op goederen bv huurrecht of eenzijdige
verkoopbelofte
o Dematerialisering van het goederenrecht: ZR steeds meer op OLG
§3 De leer van het personalisme
- Planiol: de leer van het personalisme
o Subjectieve rechten enkel tussen rechtssubjecten en nooit tussen rechtssubject
en een goed
o Niet de interne BVH, maar de externe werking= tegenwerpelijkheid
o Persoonlijk recht= relatieve werking tov 1 persoon
o Zakelijk recht= werkt erga omnes tov iedereen = absoluut recht
§ MAAR, ook dit houdt geen stand, PR werkt ook tegenover derden bv
derden-medeplichtigheid art 5.111 BW aan andermans contactbreuk:
derden moeten PR erkennen
§ Bv brouwerijcontracten
o Verschil: PR niet per se openbaar gemaakt
o « ZR wel openbaarmaking: kantoor rechtszekerheid (voor onroerende
goederen), anders gewoon bezit
§4 De leer van het neo-personalisme: het onderscheid tussen eigendom en beperkte
vermogensrechten (kwalitatieve verbintenissen)
- Ginosar
o Neo-personalisme
o Eigendomsrecht als meest verheven recht, de andere zakelijke rechten zijn hier
slechts aftakkingen van
o PR: beantwoorden persoonlijke verbintenis & beperkt ZR: beantwoorden kwalitatieve
verbintenis
o Bv A is eigenaar van een OG, A sluit contract met B, B onderhoudt het voor 5j en A
betaalt hem ervoor, A verkoopt OG aan C
1
