H1: inleiding
1.1. Algemeen
Risico = toekomstige en onzekere gebeurtenis die mogelijk schade veroorzaakt
3 beschermingswijzen:
Preventieve maatregelen: verplicht door verzekeringsovereenkomst
(bv: antidiefstal systeem)
Intertemporele spreiding: financiële last dat in de toekomst gebeurt, daarvoor al sparen
Bv: kinderen hebben onderhoudsverplichting tegenover ouders (Art. 205 en 206 oud BW),
huis verkopen omdat ze met dat geld dan het woonzorgcentrum kunnen betalen
Interpersonele spreiding: spreiden v/h risico over meerdere personen
Bv: sociale zekerheid
- Fondsen voor arbeidsongeschiktheid: aanvankelijk enkel arbeiders, nadien uitgebreid tot
andere categorieën: verschillende behandeling is historisch ontstaan
- Globaal genomen 3 stelsel: arbeiders, ambtenaren, zelfstandigen
Tekortkomingen van verzekeringen
Selectie/antiselectie
1) Selectie: aan de kant v/d verzekeraar
= verzekeraar wil enkel verzekeringen met een laag risico
Bv: verzekeraars verzekeren niet graag juwelierszaken omdat als de juwelier overvallen
wordt moet de verzekeraars zeer veel betalen
2) Antiselectie: aan de kant v/d verzekeringnemer
= verzekeringnemer wilt enkel verzekeringen met een hoog risico
Bv: autobestuurder die maar 1000 km per jaar wil geen autoverzekering want risico ligt laag.
è Oplossing: verplichte verzekeringen/ verplichte dekkingen
Moral Hazard
= verzekerde gaat risicoverhogend gedrag vertonen omdat hij toch verzekerd is
Bv: een verzekerde heeft een omniumverzekering voor zijn wagen. Hij zal eerder geneigd zijn om zijn
wagen te parkeren waar het gevaar groter is om te stelen.
Oplossing?
- Vrijstelling (franchise) of maximumplafond op dekking
Muntontwaarding
= je bent verzekert voor de heropbouwaarde van de woning. Men zal het verzekerde bedrag
indexeren = abex-index (index van bouwmaterialen en loonuren). Je blijft verzekerd ongeacht de
stijging v/d materialen of de uren
1
,1.2. Wetgeving verzekeringen
Algemene wet
De landverzekeringsovereenkomt = wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014
Doel: verzekeringnemer, de kleine zwakkere contractspartijen beschermen, soms ook de verzekeraar
Beschermen VN
Art. 85 §1,lid 1 W.Verz. Regel: 1 jaar
Art. 90 §2 W.Verz.: verbod scheidsrechterlijk beding
Bv: vroeger was het mogelijk om een arbritagebeding te sluiten in een contract (waarbij dat een
geschil wordt beslist door een private rechtbank), dus de verzekeringnemer kon niet naar een
gewone rechtbank bij een geschil. De scheidsrechters geven de verzekeringsmaatschappij soms
eerder gelijk, omdat het een belangrijke klant kan zijn. Daarom is het verboden.
Beschermen VA
Art. 62, lid 1 W.Verz: geen dekking bij opzet (behoudens anders overeengekomen)
Kenmerk:
Art. 56 W.Verz.: dwingend recht
- Meestal ter bescherming van private belangen (relatieve nietigheid) tenzij wetgever toelaat
om af te wijken
Bv: geen dekking bij opzet tenzij anders overeengekomen
Uitzondering: -16 jarigen zijn wel gedekt voor opzet bij BA-privé leven
è Verzekeringen die niet vallen onder Deel 4 vallen onder deel 5: is de oude verzekeringswet
Bijzondere (verzekerings-)wetten
Ä Bijzondere wetten hebben voorrang op de algemene wet
Voorbeelden:
Wet verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen van 21 november 1989
(WAM–wet)
o Vallen niet onder de verplichte verzekering:
- Motorrijtuigen die door de mechanische kracht 25km/h niet overschrijden, met
uitzondering van bromfietsen klasse A
- Voertuigen toebehorend aan de staat of aan bepaalde openbare instellingen
(Art. 10): als er geen verzekering is zijn zij hun ‘eigen verzekeraar
Art. 95 W.Verz. kent aan de verzekeraar die de schadevergoeding betaald heeft een
onbeperkt verhaalsrecht toe in een aantal gevallen
Art. 44 KB minimumvoorwaarden BA auto van 16 april 2018 beperkt het verhaal tot een
bepaald bedrag nl. tot 31.000 EURO bij dronkenschap achter het stuur (moet in oorzakelijk
verband staan):
o Tot €11.000: verhaal integraal
o Boven €11.000: de helft tot max € 31.000
2
,Burgerlijk wetboek (= gemeen recht)
Voorbeelden:
Overeenkomsten moeten te goeder trouw uitgevoerd worden (Art. 5.73 BW)
Toetredingscontracten bij twijfel uitleggen ten nadele van de opsteller (Art. 5.66, 1°BW)
Wetboek Economisch recht (WER)
o.m. Boek VI. Marktpraktijken en Consumentenbescherming: enkel van toepassing op ‘consument’
Antidiscriminatiewetten
Discriminatie vrouwen/mannen
Segmentatie: onderscheid maken o.b.v. risico
Bv: het premie voor een autoverzekering wordt bepaald o.b.v. leeftijd, # ongevallen
Voorbeeld:
Zieke/gehandicapte personen: Art. 206 W.Verz: verzekeraars zijn verplicht om een
ziektekostenverzekering af te sluiten met personen met een handicap/ziekte op vw. dat zij
de leeftijd van 65 jaar niet bereikt hebben
Art. 61/1 W.Verz. voert een recht om vergeten te worden bij kankervrij na 8 jaar in o.m. de
schuldsaldoverzekeringen
7. Anti-witwaswetgeving voor producten leven cfr. Financieel recht
Ä vooral voor levensverzekering. Verbergen v/d herkomst van gelden (bv: mensenhandel,
drugshandel)
8. Europees recht
- Privacywetgeving o.m. GDPR-verordeningen, richtlijnen
- MiFID-richtlijnen, IDD-richtlijn
- Europees Recht: immense invloed op verzekeringsrecht
o Waarom: verzekeringsrecht ligt sterk bij financieel recht
o Regulering financiële sector sinds bankencrisis in 2008
3
, H2: Indeling verzekeringen
2.1. Verplichte en facultatieve verzekeringen
Facultatieve verzekeringen = verzekeringen die bijna iedereen afsluit
(bv: brandverzekering, familiale verzekering)
Wettelijk verplichte verzekeringen
Voorbeelden:
- BA-motorrijtuig
- Arbeidsongevallenverzekering
- Vrijwilligers wet van 3 juli 2005: organisaties die burgerrechtelijk aansprakelijk zijn voor de
vrijwilligers
- Objectieve aansprakelijkheidsverzekering brand en ontploffing voor inrichtingen toegankelijk
voor het publiek (Wet van 30 juli 1979)
o Voorbeelden: dancings, restaurants, scholen, …
o Soms uitzonderingen voor inrichtingen met een kleine oppervlakte
Vb. horeca ten minste 50 m2
- 10-jarige AS van aannemers, architecten en andere dienstverleners in de bouw
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor tussenpersonen in de
(her)verzekeringsdistributie
- Huurdersaansprakelijkheid (Art. 29§1 Vl. Woninghuurdecreet)
Wettelijk verplichte dekkingen:
- Verplichte dekkingen in de brandverzekering waaronder bepaalde natuurrampen (zie ook
syllabus AH-recht);
- Terrorisme: verplichte dekking in een aantal verzekeringen (o.m. in de
arbeidsongevallenverzekering)
Contractueel opgelegde verzekeringen
Voorbeelden:
- ABR-polis voor aannemer
- Schuldsaldoverzekering
o voorziet in de afbetaling van het saldo van het hypothecair krediet
o Bv je koopt een huis aan dan zal de andere contractpartij die je een lening geeft, dan
zal de bank je verplichten een schuldsaldoverzekering aan te gaan
- Brandverzekering bij een hypothecair krediet (reële subrogatie/indeplaatstelling)
o Een hypotheek dat is een zakelijk zekerheidsrecht, hypotheek zorgt ervoor dat bij
niet-betaling van een lening de bank recht heeft op de prijs van je huis bij openbare
verkoop
4
1.1. Algemeen
Risico = toekomstige en onzekere gebeurtenis die mogelijk schade veroorzaakt
3 beschermingswijzen:
Preventieve maatregelen: verplicht door verzekeringsovereenkomst
(bv: antidiefstal systeem)
Intertemporele spreiding: financiële last dat in de toekomst gebeurt, daarvoor al sparen
Bv: kinderen hebben onderhoudsverplichting tegenover ouders (Art. 205 en 206 oud BW),
huis verkopen omdat ze met dat geld dan het woonzorgcentrum kunnen betalen
Interpersonele spreiding: spreiden v/h risico over meerdere personen
Bv: sociale zekerheid
- Fondsen voor arbeidsongeschiktheid: aanvankelijk enkel arbeiders, nadien uitgebreid tot
andere categorieën: verschillende behandeling is historisch ontstaan
- Globaal genomen 3 stelsel: arbeiders, ambtenaren, zelfstandigen
Tekortkomingen van verzekeringen
Selectie/antiselectie
1) Selectie: aan de kant v/d verzekeraar
= verzekeraar wil enkel verzekeringen met een laag risico
Bv: verzekeraars verzekeren niet graag juwelierszaken omdat als de juwelier overvallen
wordt moet de verzekeraars zeer veel betalen
2) Antiselectie: aan de kant v/d verzekeringnemer
= verzekeringnemer wilt enkel verzekeringen met een hoog risico
Bv: autobestuurder die maar 1000 km per jaar wil geen autoverzekering want risico ligt laag.
è Oplossing: verplichte verzekeringen/ verplichte dekkingen
Moral Hazard
= verzekerde gaat risicoverhogend gedrag vertonen omdat hij toch verzekerd is
Bv: een verzekerde heeft een omniumverzekering voor zijn wagen. Hij zal eerder geneigd zijn om zijn
wagen te parkeren waar het gevaar groter is om te stelen.
Oplossing?
- Vrijstelling (franchise) of maximumplafond op dekking
Muntontwaarding
= je bent verzekert voor de heropbouwaarde van de woning. Men zal het verzekerde bedrag
indexeren = abex-index (index van bouwmaterialen en loonuren). Je blijft verzekerd ongeacht de
stijging v/d materialen of de uren
1
,1.2. Wetgeving verzekeringen
Algemene wet
De landverzekeringsovereenkomt = wet betreffende de verzekeringen van 4 april 2014
Doel: verzekeringnemer, de kleine zwakkere contractspartijen beschermen, soms ook de verzekeraar
Beschermen VN
Art. 85 §1,lid 1 W.Verz. Regel: 1 jaar
Art. 90 §2 W.Verz.: verbod scheidsrechterlijk beding
Bv: vroeger was het mogelijk om een arbritagebeding te sluiten in een contract (waarbij dat een
geschil wordt beslist door een private rechtbank), dus de verzekeringnemer kon niet naar een
gewone rechtbank bij een geschil. De scheidsrechters geven de verzekeringsmaatschappij soms
eerder gelijk, omdat het een belangrijke klant kan zijn. Daarom is het verboden.
Beschermen VA
Art. 62, lid 1 W.Verz: geen dekking bij opzet (behoudens anders overeengekomen)
Kenmerk:
Art. 56 W.Verz.: dwingend recht
- Meestal ter bescherming van private belangen (relatieve nietigheid) tenzij wetgever toelaat
om af te wijken
Bv: geen dekking bij opzet tenzij anders overeengekomen
Uitzondering: -16 jarigen zijn wel gedekt voor opzet bij BA-privé leven
è Verzekeringen die niet vallen onder Deel 4 vallen onder deel 5: is de oude verzekeringswet
Bijzondere (verzekerings-)wetten
Ä Bijzondere wetten hebben voorrang op de algemene wet
Voorbeelden:
Wet verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen van 21 november 1989
(WAM–wet)
o Vallen niet onder de verplichte verzekering:
- Motorrijtuigen die door de mechanische kracht 25km/h niet overschrijden, met
uitzondering van bromfietsen klasse A
- Voertuigen toebehorend aan de staat of aan bepaalde openbare instellingen
(Art. 10): als er geen verzekering is zijn zij hun ‘eigen verzekeraar
Art. 95 W.Verz. kent aan de verzekeraar die de schadevergoeding betaald heeft een
onbeperkt verhaalsrecht toe in een aantal gevallen
Art. 44 KB minimumvoorwaarden BA auto van 16 april 2018 beperkt het verhaal tot een
bepaald bedrag nl. tot 31.000 EURO bij dronkenschap achter het stuur (moet in oorzakelijk
verband staan):
o Tot €11.000: verhaal integraal
o Boven €11.000: de helft tot max € 31.000
2
,Burgerlijk wetboek (= gemeen recht)
Voorbeelden:
Overeenkomsten moeten te goeder trouw uitgevoerd worden (Art. 5.73 BW)
Toetredingscontracten bij twijfel uitleggen ten nadele van de opsteller (Art. 5.66, 1°BW)
Wetboek Economisch recht (WER)
o.m. Boek VI. Marktpraktijken en Consumentenbescherming: enkel van toepassing op ‘consument’
Antidiscriminatiewetten
Discriminatie vrouwen/mannen
Segmentatie: onderscheid maken o.b.v. risico
Bv: het premie voor een autoverzekering wordt bepaald o.b.v. leeftijd, # ongevallen
Voorbeeld:
Zieke/gehandicapte personen: Art. 206 W.Verz: verzekeraars zijn verplicht om een
ziektekostenverzekering af te sluiten met personen met een handicap/ziekte op vw. dat zij
de leeftijd van 65 jaar niet bereikt hebben
Art. 61/1 W.Verz. voert een recht om vergeten te worden bij kankervrij na 8 jaar in o.m. de
schuldsaldoverzekeringen
7. Anti-witwaswetgeving voor producten leven cfr. Financieel recht
Ä vooral voor levensverzekering. Verbergen v/d herkomst van gelden (bv: mensenhandel,
drugshandel)
8. Europees recht
- Privacywetgeving o.m. GDPR-verordeningen, richtlijnen
- MiFID-richtlijnen, IDD-richtlijn
- Europees Recht: immense invloed op verzekeringsrecht
o Waarom: verzekeringsrecht ligt sterk bij financieel recht
o Regulering financiële sector sinds bankencrisis in 2008
3
, H2: Indeling verzekeringen
2.1. Verplichte en facultatieve verzekeringen
Facultatieve verzekeringen = verzekeringen die bijna iedereen afsluit
(bv: brandverzekering, familiale verzekering)
Wettelijk verplichte verzekeringen
Voorbeelden:
- BA-motorrijtuig
- Arbeidsongevallenverzekering
- Vrijwilligers wet van 3 juli 2005: organisaties die burgerrechtelijk aansprakelijk zijn voor de
vrijwilligers
- Objectieve aansprakelijkheidsverzekering brand en ontploffing voor inrichtingen toegankelijk
voor het publiek (Wet van 30 juli 1979)
o Voorbeelden: dancings, restaurants, scholen, …
o Soms uitzonderingen voor inrichtingen met een kleine oppervlakte
Vb. horeca ten minste 50 m2
- 10-jarige AS van aannemers, architecten en andere dienstverleners in de bouw
- Beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor tussenpersonen in de
(her)verzekeringsdistributie
- Huurdersaansprakelijkheid (Art. 29§1 Vl. Woninghuurdecreet)
Wettelijk verplichte dekkingen:
- Verplichte dekkingen in de brandverzekering waaronder bepaalde natuurrampen (zie ook
syllabus AH-recht);
- Terrorisme: verplichte dekking in een aantal verzekeringen (o.m. in de
arbeidsongevallenverzekering)
Contractueel opgelegde verzekeringen
Voorbeelden:
- ABR-polis voor aannemer
- Schuldsaldoverzekering
o voorziet in de afbetaling van het saldo van het hypothecair krediet
o Bv je koopt een huis aan dan zal de andere contractpartij die je een lening geeft, dan
zal de bank je verplichten een schuldsaldoverzekering aan te gaan
- Brandverzekering bij een hypothecair krediet (reële subrogatie/indeplaatstelling)
o Een hypotheek dat is een zakelijk zekerheidsrecht, hypotheek zorgt ervoor dat bij
niet-betaling van een lening de bank recht heeft op de prijs van je huis bij openbare
verkoop
4
