Hoofdstuk 6: Digitalisering in het onderwijs
Inleiding
Op onderzoek: wat zegt Vlaams onderwijsonderzoek?
Onderzoek van Boel en collega’s (2023):
- OV: De mate waarin leraren van het secundair onderwijs – uit arbeidsmarktgeoriënteerde
studierichtingen – zich klaar voelen om met VR aan de slag te gaan.
- OV sluit aan bij de DigiCompEdu-competenties die benadrukken dat leraren zelf
voldoende het belang, het nut, de zinvolheid moeten inzien van de
onderwijstechnologische oplossingen die ze kiezen.
- De voorspellers van de lerarenverwachtingen:
o De mate waarin leraren innovatiegericht zijn
o De mate waarin ze genieten van dat soort technologieën
o Hun inschatting van de ondersteuning die ze kunnen krijgen
o Wat hun collega’s ervan zouden denken
o Hoeveel inspanning het hun zou kosten
o Hun inschatting van hoe goed ze het zouden aanpakken
➔ Deze voorspellers, met uitzondering van ingeschatte inspanning, speelt
een significante rol van 54% van de verschillen in zich klaar voelen wordt
erdoor verklaard.
Onderzoek van Versmissen en collega’s (2022): de invoering van blended learning
- Analyseerden 6 cases en keken naar de randvoorwaarden voor het al dan niet slagen van
blended learning
- Er is nog werk aan de winkel in het Vlaamse onderwijs:
o Samenwerking verbreden tussen alle actoren op school
o Een gedeelde visie ontwikkelen: de rol van de schoolleiding
o Doorgedreven professionalisering
o Digitale middelen integreren
o Infrastructuur op poten zetten
o De rol van de overheid en partners verhelderen
- Belangrijke context om niet te vergeten = ouders
Onderwijstechnologie: makkelijk gezegd
Wat is onderwijstechnologie?
- Niet enkel laptopgebruik
- Het schoolbord is nog steeds nummer 1 vd onderwijstechnologieën die scholen
gebruiken.
- In het referentiekader voor onderwijskunde wordt onderwijstechnologie geplaatst bij de
componenten van het didactisch handelen: ‘media’. -> MAAR onderwijstechnologie is
meer dan alleen een medium
Def. Reiser & Ely:
1
, a) Het bestuderen van de unieke en relatieve sterktes en zwaktes van zowel beeldende als
niet-representatieve systemen die ingezet kunnen worden in het leerproces, met als doel
het leren te verbeteren, en
b) Het structuren en systematisch vormgeven van boodschappen door mensen en
middelen binnen een educatieve context
Hamilton en Hattie (2021) - onderzoek naar het effect van digitale leermiddelen
- Positief effect:
o Gebruik van video om lesaanpak te verbeteren
o Tools bij leerlingen met nood aan leerondersteuning
o Interactieve video
o Tablets in de les
- Het zijn nooit de leermiddelen op zich (bv. mobiele telefoons, …) die een effect hebben
op de leerprestaties, maar wel hoe ze worden ingezet
Succesvol gebruik van onderwijstechnologie
- Succesvol gebruik van onderwijstechnologie hangt samen met constructive alignment,
dat ook als de ‘didactische balans’ wordt aangeduid: wanneer de onderwijstechnologie
past bij de leerdoelen, de werkvorm, leerstof, evaluatie en de organisatie van een leer- en
instructieactiviteit… dan kunnen we sneller een positief leereffect verwachten.
Onderwijstechnologie op het macroniveau
21st century skills, digitale geletterdheid en de Vlaamse onderwijsdoelen
- p. 539 – schema sleutelcompetenties digitale competenties
- p. 540 – schema
Digitale geletterdheid heeft betrekking op vier onderliggende sets aan vaardigheden:
- ICT-basisvaardigheden: hoe goed kun je met computers en digitale media omgaan?
- Mediawijsheid: beheers je de kennis, vaardigheden en mentaliteit om bewust en kritisch
om te gaan met media?
- Computationele vaardigheden: begrijp je hoe een computer werkt en welke technologie
daarachter zit? Gebruik je dan die tools om een probleem op te lossen?
- Informatievaardigheden: beheers je de vaardigheden om informatie te zoeken, te
beoordelen en te verwerken?
Met de invoering van de nieuwe onderwijsdoelen voor het secundair onderwijs is er een
versterking gekomen in de aandacht voor de eenentwintigste-eeuwse vaardigheden
- p. 542 – schema onderwijsdoelen
De ‘digitale sprong’ in het Vlaamse onderwijs
Grote relanceplan om onderwijs weer op de rails te krijgen tijdens en na COVID19- pandemie.
Speerpunten van de Digisprong zijn:
- veilig en toekomstgerichte ICT-infrastructuur op school
- Een ICT-schoolbeleid: uitwerken van een ICT-beleidsplan op het schoolniveau, respect
voor het pedagogische project van een school en voor de rol van de ICT-coördinator
2
Inleiding
Op onderzoek: wat zegt Vlaams onderwijsonderzoek?
Onderzoek van Boel en collega’s (2023):
- OV: De mate waarin leraren van het secundair onderwijs – uit arbeidsmarktgeoriënteerde
studierichtingen – zich klaar voelen om met VR aan de slag te gaan.
- OV sluit aan bij de DigiCompEdu-competenties die benadrukken dat leraren zelf
voldoende het belang, het nut, de zinvolheid moeten inzien van de
onderwijstechnologische oplossingen die ze kiezen.
- De voorspellers van de lerarenverwachtingen:
o De mate waarin leraren innovatiegericht zijn
o De mate waarin ze genieten van dat soort technologieën
o Hun inschatting van de ondersteuning die ze kunnen krijgen
o Wat hun collega’s ervan zouden denken
o Hoeveel inspanning het hun zou kosten
o Hun inschatting van hoe goed ze het zouden aanpakken
➔ Deze voorspellers, met uitzondering van ingeschatte inspanning, speelt
een significante rol van 54% van de verschillen in zich klaar voelen wordt
erdoor verklaard.
Onderzoek van Versmissen en collega’s (2022): de invoering van blended learning
- Analyseerden 6 cases en keken naar de randvoorwaarden voor het al dan niet slagen van
blended learning
- Er is nog werk aan de winkel in het Vlaamse onderwijs:
o Samenwerking verbreden tussen alle actoren op school
o Een gedeelde visie ontwikkelen: de rol van de schoolleiding
o Doorgedreven professionalisering
o Digitale middelen integreren
o Infrastructuur op poten zetten
o De rol van de overheid en partners verhelderen
- Belangrijke context om niet te vergeten = ouders
Onderwijstechnologie: makkelijk gezegd
Wat is onderwijstechnologie?
- Niet enkel laptopgebruik
- Het schoolbord is nog steeds nummer 1 vd onderwijstechnologieën die scholen
gebruiken.
- In het referentiekader voor onderwijskunde wordt onderwijstechnologie geplaatst bij de
componenten van het didactisch handelen: ‘media’. -> MAAR onderwijstechnologie is
meer dan alleen een medium
Def. Reiser & Ely:
1
, a) Het bestuderen van de unieke en relatieve sterktes en zwaktes van zowel beeldende als
niet-representatieve systemen die ingezet kunnen worden in het leerproces, met als doel
het leren te verbeteren, en
b) Het structuren en systematisch vormgeven van boodschappen door mensen en
middelen binnen een educatieve context
Hamilton en Hattie (2021) - onderzoek naar het effect van digitale leermiddelen
- Positief effect:
o Gebruik van video om lesaanpak te verbeteren
o Tools bij leerlingen met nood aan leerondersteuning
o Interactieve video
o Tablets in de les
- Het zijn nooit de leermiddelen op zich (bv. mobiele telefoons, …) die een effect hebben
op de leerprestaties, maar wel hoe ze worden ingezet
Succesvol gebruik van onderwijstechnologie
- Succesvol gebruik van onderwijstechnologie hangt samen met constructive alignment,
dat ook als de ‘didactische balans’ wordt aangeduid: wanneer de onderwijstechnologie
past bij de leerdoelen, de werkvorm, leerstof, evaluatie en de organisatie van een leer- en
instructieactiviteit… dan kunnen we sneller een positief leereffect verwachten.
Onderwijstechnologie op het macroniveau
21st century skills, digitale geletterdheid en de Vlaamse onderwijsdoelen
- p. 539 – schema sleutelcompetenties digitale competenties
- p. 540 – schema
Digitale geletterdheid heeft betrekking op vier onderliggende sets aan vaardigheden:
- ICT-basisvaardigheden: hoe goed kun je met computers en digitale media omgaan?
- Mediawijsheid: beheers je de kennis, vaardigheden en mentaliteit om bewust en kritisch
om te gaan met media?
- Computationele vaardigheden: begrijp je hoe een computer werkt en welke technologie
daarachter zit? Gebruik je dan die tools om een probleem op te lossen?
- Informatievaardigheden: beheers je de vaardigheden om informatie te zoeken, te
beoordelen en te verwerken?
Met de invoering van de nieuwe onderwijsdoelen voor het secundair onderwijs is er een
versterking gekomen in de aandacht voor de eenentwintigste-eeuwse vaardigheden
- p. 542 – schema onderwijsdoelen
De ‘digitale sprong’ in het Vlaamse onderwijs
Grote relanceplan om onderwijs weer op de rails te krijgen tijdens en na COVID19- pandemie.
Speerpunten van de Digisprong zijn:
- veilig en toekomstgerichte ICT-infrastructuur op school
- Een ICT-schoolbeleid: uitwerken van een ICT-beleidsplan op het schoolniveau, respect
voor het pedagogische project van een school en voor de rol van de ICT-coördinator
2
