Samenvatting - Klinische psychiatrie

Samenvatting klinische psychiatrie
Hoofdstuk 1: Inleiding: gebruik van de DSM-5
1.1 Inleiding: psychopathologie/psychiatrische stoornis
1.1.1 Psychopathologie
 ‘Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden’
o Logie: leer/studie van
o Pathos: last/lijdende druk  essentiële vereiste
 Twee benaderingen:
o Syndroombenadering: psychologie van het pathologische (gegroepeerde
entiteiten): samenhangend geheel van klachten en symptomen.
o Symptoombenadering: pathologie van het psychische (algemene
psychische processen of functies)
 Twee typen diagnosen:
o Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose: deze diagnose is alleen
beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en manier van
ontstaan
o Structuurdiagnose: deze diagnose geeft naast een beschrijving van de
symptomatologie aan waardoor en op welke wijze het syndroom ontstaan
is
 Factoren die iemand kwetsbaar maken
(predisponerende of voorbeschikkende factoren)
 Factoren die de stoornis uitlokken
(precipiterende of uitlokkende factoren)
 Factoren die de stoornis onderhouden
(perpetuerende of onderhoudende factoren)
1.1.2 Psychiatrische stoornis
 ‘Abnormaal’ verschijnsel
o Afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal’
gedrag geldt
 Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/of de
omgeving
 Medisch model (‘disease’) (biologisch model)
o Etiologie (ontstaan)
 Oorzakelijke factoren (predispositie)
 Uitlokkende factoren (precipitatie)
 In stand houdende factoren
(perpetuatie)
o Pathogenese (ontwikkeling)
o Prognose (natuurlijk beloop)
o Behandeling (Preventie/Therapie)
 Psychologisch model
o Ziektebeleving (‘illness’)
 Sociologisch model
o Ziekterol



Samenvatting Klinische psychiatrie 1

,1.2 Classificatie
 Doel:
o Orde scheppen
o Fenomenen groeperen
o Gemeenschappelijke taal ontwikkelen
 Ideaal:
o Perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
o Voorspelt verloop, oorzaken, reacties op behandeling
 Nuttig:
o Communicatiemiddel
o Registratiemiddel
 Nadeel: vaak veel administratie ipv mensen te kunnen helpen




 Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders (DSM)
o American Psychiatric Association (APA)
 1952 : DSM-I
 1968 : DSM-II
 1987 : DSM-III
 1994 : DSM-IV
 2000 : DSM-IV-TR
 2013 : DSM-5.0
 International Classification of Diseases (ICD)
o World Heath Organisation (WHO)
 1900 : ICD-1
 1910 : ICD-2
 1921 : ICD-3
 1930 : ICD-4


Samenvatting Klinische psychiatrie 2

,  1939 : ICD-5
 1949 : ICD-6
 1958 : ICD-7
 1968 : ICD-8
 1979 : ICD-9
 1999 : ICD-10
 2022: ICD-11
1.2.1 DSM: voor- en nadelen
 Positief:
o Research is verbeterd
o Communicatiemiddel tussen onderzoekers en behandelaars
o Betrouwbaarheid
 Negatief:
o Koppeling hulpverlening
o Koppeling verzekeringsmaatschappij (DBC)
o Koppeling psychofarmaca
o Validiteit

1.2.2 DSM: geschiedenis
 DSM-I/II : “Freud” model
 DSM-III/IV : “Kraepelin” model
o Schizofrenie
o Bipolaire stoornis
o Schizoaffectieve stoornis
 DSM-5 : “Neurowetenschappen” model

1.3 Diagnostiek
 Classificerende (beschrijvende) diagnostiek
 Handelingsgerichte (verklarende) diagnostiek

 Afkappunt normaal – abnormaal
o Bv. lengte: Lengte is abnormaal als die daar last of lijden van ervaart (en
dus niet bekijken via hoogte)




 Verschillen tussen classificatie en diagnostiek?




1.4 Opzet DSM-5
 Deel I: uitleg en instructies voor gebruik en verantwoording
 Deel II: beschrijving van de 20 categorieën en de verschillende stoornissen


Samenvatting Klinische psychiatrie 3

,  Deel III: veranderingen die eerst verder onderzoek vereisen; vragenlijsten
ernst symptomen en disfunctioneren
1.4.1 Deel I
1.4.2 Deel II
 Veranderingen deel II:
o 22 hoofdstukken
o Geen 5 assen
o Geen afzonderlijk luik kinder- en jeugdpsychiatrie
o Specifiers
 Beloop (acuut/chronisch)
 Ernst
 Specifieke kenmerken (inzicht/suïcidaliteit/comorbiditeit)
o Categorieën : angst, OCD, trauma/stress
o Stoornissen: eetbuistoornis (BED), MND, DMDD, verzamelwoede,..;
clustering (verslaving, autisme)
 Classificatiecriteria:
o Inleiding
o Subtypen
o Registratieprocedures
o Specificaties
o Diagnostische kenmerken
o Bijkomende kenmerken die de classificatie ondersteunen
o Prevalentie
o Ontwikkeling en beloop
o Risico- en prognostische factoren
 Genetica en fysiologie
 Omgeving
 Temperament
o Factoren die het beloop beïnvloeden
o Cultuur en classificatie
o Gender en classificatie
o Diagnostische markers
o Suïciderisico
o Gevolgen voor het functioneren
o Differentiële diagnostiek
o Comorbiditeit
o Relatie met andere classificatiesystemen




1.4.3 Deel III
 Aandoeningen die verder onderzoek behoeven:
o Subklinisch psychotisch syndroom
o Depressieve episodes met kortdurende hypomanie
o Persisterende complexe rouwstoornis



Samenvatting Klinische psychiatrie 4