2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Nederlands 2
Docent: Veerle Frateur
Inhoud
Les 1: taalkrachtig onderwijs.......................................................................1
Les 2: taalontwikkelend lesgeven................................................................4
Les 3/4: begrijpend lezen in alle vakken......................................................7
Les 5/6: didactiek schrijven........................................................................17
Les 7/8: anderstalige nieuwkomers............................................................29
Les 9: jeugdliteratuur prentenboek............................................................38
Les 10: jeugdliteratuur jeugdboek.............................................................47
Les 11: jeugdliteratuur – poëzie.................................................................76
Les 1: taalkrachtig onderwijs
Je leert het onderscheid tussen krachtig taalonderwijs en
taalkrachtig onderwijs.
1
,2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Krachtig taalonderwijs is gebaseerd op de 7 principes van krachtig
taalonderwijs. Namelijk:
- Positief- talige grondhouding: veilig
omgeving creëeren voor de leerlingen om
de taal te leren, inzetten van de thuistaal. Je
gelooft dat je leerlingen de taal kunnen
leren.
- Functioneel: de kinderen hebben een
concreet doel om naartoe te werken bv.
Kinderen lezen spelregels om het spelletje te kunnen spelen.
Sandwichluisteren: eerst de vragen geven daarna de tekst lezen om
de vragen te beantwoorden. Informatiekloof: de informatie wordt
verdeeld over de leerlingen en elke leerling krijgt een alinea en
samen moeten ze de tekst samenvatten.
- Contextrijk: in de leefomgeving van de leerlingen aansluiten en bij
hun voorkennis. Concreet materiaal meenemen!
- Interactief: cognitief actief bezig zijn met de leerstof
- Ondersteuning: de lrk kan de lln ondersteunen maar de lln kunnen
elkaar ook ondersteunen.
- Aandacht voor impliciet en expliciet leren: impliciet leren
betekent dat kinderen onbewust nieuwe woordenschat leren.
Expliciet leren betekent dat je plant om bepaalde leerstof aan te
leren, dit hangt samen met deductief lesgeven.
- Kansen tot reflectie: leerkracht reflecteert samen met de
leerlingen. Dat kan klassikaal (welke moeilijkheden kinderen hebben
ervaren – leerkrachtgestuurd). Of individueel: one minute paper
waarbij ze moeten noteren wat ze hebben geleerd deze les. Of in
duo: dat kinderen elkaars bevindingen bevragen of elkaars werk
nalezen en dan peer feedback geven.
Bij taalkrachtig onderwijs ben je de hele dag bezig met taal, ook in
andere vakken.
Taalkrachtig onderwijs is een onderwijsbenadering waarin taal centraal
staat en geïntegreerd wordt in alle vakken en leeractiviteiten, niet als een
los vak, om leerlingen niet alleen taalvaardiger te maken maar ook om het
denken, communiceren en zelfontwikkeling te stimuleren. Deze aanpak is
contextrijk, interactief, functioneel en biedt ondersteuning, wat leidt tot
een betere taalontwikkeling en begrip bij leerlingen.
Belang van taalkrachtig onderwijs
2
,2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Integrale aanpak: In plaats van taal als een geïsoleerd onderdeel
te zien, wordt het geïntegreerd in alle vakken, waardoor een
doorlopende leerlijn ontstaat.
Ondersteuning van leerprocessen: Taal is de sleutel tot leren,
denken en communiceren, en taalkrachtig onderwijs helpt leerlingen
om deze vaardigheden beter te ontwikkelen en te gebruiken in alle
domeinen.
Versterking van vaardigheden: De verschillende
taalvaardigheden, zoals lezen, schrijven, spreken en luisteren,
versterken elkaar en worden als een samenhangend geheel
behandeld.
Contextrijk en functioneel: Taal wordt functioneel ingezet in
betekenisvolle situaties, waardoor leerlingen de relevantie ervan
zien.
Rol van de leerkracht: De leerkracht speelt een cruciale rol door
taal te gebruiken als een krachtig middel, hoge verwachtingen te
koesteren en leerlingen uit te dagen om zich talig te ontwikkelen.
DUS
Krachtig taalonderwijs= zeven principes
Taalkrachtig onderwijs= de leerlingen werken de hele dag door aan taal
Je leert taalontwikkelend lesgeven de hele dag, niet enkel tijdens
de taallessen.
VOORBEELD: Hoe trek je het thema ‘ik ben bang dat ik ontplof’ door zodat
je aan taalkrachtig onderwijs doet? Hoe ga je hiermee aan de slag in
andere leergebieden?
- WO: vulkaanuitbarstingen, pesten
- LO: yoga (rustig worden)
- Wiskunde: temperatuur, na hoeveel seconden ontploft een raket,
ontsnappen voor de bom (je moet een reeks sommen oplossen voor
de timer (bom) afgaat)
- Drama: scenes ontdekken waarbij je kwaad wordt
- Beeld: vuurwerk schrapen op een zwart blad
- Geschiedenis: praten over ontploffingen in de geschiedenis
- Godsdienst: rouwen over familieleden die zijn overleden, hoe
mensen zich voelen die naast vulkanen wonen
3
, 2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Taalontwikkelend lesgeven is een manier van lesgeven waarin elke docent
of leerkracht – ook de niet-taaldocent of niet-taalleerkracht - nadrukkelijk
een rol speelt in het stimuleren en begeleiden van het proces van
taalontwikkeling van studenten, leerlingen of kleuters.
Taalontwikkelend lesgeven wordt door Hajer en Meestringa benoemd als
taalgericht vakonderwijs.
Taalgericht vakonderwijs is onderwijs waarin tegelijkertijd wordt gewerkt
aan vak- en taaldoelen, bijvoorbeeld in aardrijkskunde en geschiedenis.
Het idee erachter is dat taal, leren en denken onlosmakelijk met elkaar
verbonden zijn. Het verwerven van vakinhouden en het ontwikkelen van
vakspecifieke taalvaardigheid gaan dan ook samen.
Je leert de betekenis en het gebruik van de 3 pijlers: (zie les 2)
- 1 context
- 2 interactie
- 3 taalsteun
Je leert de betekenis van de taalgroeimiddelen voor
taalontwikkeling: (zie les 2)
- Taalaanbod =
- Taalruimte =
- Feedback =
Les 2: taalontwikkelend lesgeven
Je leert de betekenis en het gebruik van de 3 pijlers:
1 context
- Wat is het? Het creëren van een zinvolle en herkenbare omgeving
en achtergrond voor de te leren taal.
- Hoe? Dit kan door voorkennis te activeren, concrete voorbeelden te
geven, te verwijzen naar het beroepsleven of de actualiteit, en door
kernbegrippen en concepten uit te leggen.
2 interactie
- Wat is het? Het stimuleren van leerlingen om actief met taal om te gaan in de
les.
4
Ramya Peeters
Nederlands 2
Docent: Veerle Frateur
Inhoud
Les 1: taalkrachtig onderwijs.......................................................................1
Les 2: taalontwikkelend lesgeven................................................................4
Les 3/4: begrijpend lezen in alle vakken......................................................7
Les 5/6: didactiek schrijven........................................................................17
Les 7/8: anderstalige nieuwkomers............................................................29
Les 9: jeugdliteratuur prentenboek............................................................38
Les 10: jeugdliteratuur jeugdboek.............................................................47
Les 11: jeugdliteratuur – poëzie.................................................................76
Les 1: taalkrachtig onderwijs
Je leert het onderscheid tussen krachtig taalonderwijs en
taalkrachtig onderwijs.
1
,2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Krachtig taalonderwijs is gebaseerd op de 7 principes van krachtig
taalonderwijs. Namelijk:
- Positief- talige grondhouding: veilig
omgeving creëeren voor de leerlingen om
de taal te leren, inzetten van de thuistaal. Je
gelooft dat je leerlingen de taal kunnen
leren.
- Functioneel: de kinderen hebben een
concreet doel om naartoe te werken bv.
Kinderen lezen spelregels om het spelletje te kunnen spelen.
Sandwichluisteren: eerst de vragen geven daarna de tekst lezen om
de vragen te beantwoorden. Informatiekloof: de informatie wordt
verdeeld over de leerlingen en elke leerling krijgt een alinea en
samen moeten ze de tekst samenvatten.
- Contextrijk: in de leefomgeving van de leerlingen aansluiten en bij
hun voorkennis. Concreet materiaal meenemen!
- Interactief: cognitief actief bezig zijn met de leerstof
- Ondersteuning: de lrk kan de lln ondersteunen maar de lln kunnen
elkaar ook ondersteunen.
- Aandacht voor impliciet en expliciet leren: impliciet leren
betekent dat kinderen onbewust nieuwe woordenschat leren.
Expliciet leren betekent dat je plant om bepaalde leerstof aan te
leren, dit hangt samen met deductief lesgeven.
- Kansen tot reflectie: leerkracht reflecteert samen met de
leerlingen. Dat kan klassikaal (welke moeilijkheden kinderen hebben
ervaren – leerkrachtgestuurd). Of individueel: one minute paper
waarbij ze moeten noteren wat ze hebben geleerd deze les. Of in
duo: dat kinderen elkaars bevindingen bevragen of elkaars werk
nalezen en dan peer feedback geven.
Bij taalkrachtig onderwijs ben je de hele dag bezig met taal, ook in
andere vakken.
Taalkrachtig onderwijs is een onderwijsbenadering waarin taal centraal
staat en geïntegreerd wordt in alle vakken en leeractiviteiten, niet als een
los vak, om leerlingen niet alleen taalvaardiger te maken maar ook om het
denken, communiceren en zelfontwikkeling te stimuleren. Deze aanpak is
contextrijk, interactief, functioneel en biedt ondersteuning, wat leidt tot
een betere taalontwikkeling en begrip bij leerlingen.
Belang van taalkrachtig onderwijs
2
,2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Integrale aanpak: In plaats van taal als een geïsoleerd onderdeel
te zien, wordt het geïntegreerd in alle vakken, waardoor een
doorlopende leerlijn ontstaat.
Ondersteuning van leerprocessen: Taal is de sleutel tot leren,
denken en communiceren, en taalkrachtig onderwijs helpt leerlingen
om deze vaardigheden beter te ontwikkelen en te gebruiken in alle
domeinen.
Versterking van vaardigheden: De verschillende
taalvaardigheden, zoals lezen, schrijven, spreken en luisteren,
versterken elkaar en worden als een samenhangend geheel
behandeld.
Contextrijk en functioneel: Taal wordt functioneel ingezet in
betekenisvolle situaties, waardoor leerlingen de relevantie ervan
zien.
Rol van de leerkracht: De leerkracht speelt een cruciale rol door
taal te gebruiken als een krachtig middel, hoge verwachtingen te
koesteren en leerlingen uit te dagen om zich talig te ontwikkelen.
DUS
Krachtig taalonderwijs= zeven principes
Taalkrachtig onderwijs= de leerlingen werken de hele dag door aan taal
Je leert taalontwikkelend lesgeven de hele dag, niet enkel tijdens
de taallessen.
VOORBEELD: Hoe trek je het thema ‘ik ben bang dat ik ontplof’ door zodat
je aan taalkrachtig onderwijs doet? Hoe ga je hiermee aan de slag in
andere leergebieden?
- WO: vulkaanuitbarstingen, pesten
- LO: yoga (rustig worden)
- Wiskunde: temperatuur, na hoeveel seconden ontploft een raket,
ontsnappen voor de bom (je moet een reeks sommen oplossen voor
de timer (bom) afgaat)
- Drama: scenes ontdekken waarbij je kwaad wordt
- Beeld: vuurwerk schrapen op een zwart blad
- Geschiedenis: praten over ontploffingen in de geschiedenis
- Godsdienst: rouwen over familieleden die zijn overleden, hoe
mensen zich voelen die naast vulkanen wonen
3
, 2 EBALO 2025-2026
Ramya Peeters
Taalontwikkelend lesgeven is een manier van lesgeven waarin elke docent
of leerkracht – ook de niet-taaldocent of niet-taalleerkracht - nadrukkelijk
een rol speelt in het stimuleren en begeleiden van het proces van
taalontwikkeling van studenten, leerlingen of kleuters.
Taalontwikkelend lesgeven wordt door Hajer en Meestringa benoemd als
taalgericht vakonderwijs.
Taalgericht vakonderwijs is onderwijs waarin tegelijkertijd wordt gewerkt
aan vak- en taaldoelen, bijvoorbeeld in aardrijkskunde en geschiedenis.
Het idee erachter is dat taal, leren en denken onlosmakelijk met elkaar
verbonden zijn. Het verwerven van vakinhouden en het ontwikkelen van
vakspecifieke taalvaardigheid gaan dan ook samen.
Je leert de betekenis en het gebruik van de 3 pijlers: (zie les 2)
- 1 context
- 2 interactie
- 3 taalsteun
Je leert de betekenis van de taalgroeimiddelen voor
taalontwikkeling: (zie les 2)
- Taalaanbod =
- Taalruimte =
- Feedback =
Les 2: taalontwikkelend lesgeven
Je leert de betekenis en het gebruik van de 3 pijlers:
1 context
- Wat is het? Het creëren van een zinvolle en herkenbare omgeving
en achtergrond voor de te leren taal.
- Hoe? Dit kan door voorkennis te activeren, concrete voorbeelden te
geven, te verwijzen naar het beroepsleven of de actualiteit, en door
kernbegrippen en concepten uit te leggen.
2 interactie
- Wat is het? Het stimuleren van leerlingen om actief met taal om te gaan in de
les.
4
