1
Samenvatting duurzame ontwikkeling
1. Het ontstaan en de evolutie van duurzame ontwikkeling
A) Wat is duurzame ontwikkeling?
- Geen universele definitie van duurzaamheid
- “vaag” concept
o Voordeel: breed gedragen door veel verschillende mensen omdat iedereen het een beetje
naar zijn eigen hand kan zetten
o Nadeel: bemoeilijkt praktische implementatie en meten van duurzaamheid net omdat
iedereen het op een andere manier begrijpt of implementeert
- Context-afhankelijk, er is geen consensus
- Wetenschappelijke literatuur → wat vaak terugkomt
o Integratie van milieu, sociale en economische dimensie (Triple Bottom Line)
o Continuïteit: iets dat we kunnen doorgeven, iets dat hernieuwbaar is
o Intergenerationele gelijkheid: dingen bewaren voor de volgende generaties zodat zij aan hun
noden kunnen voldoen
- Intermezzo: Tripple Bottom Line
o Duurzaamheidsframework
o John Elkington (1994)
o 3 P’s: People, Planet, Profit
- Sustainability / Sustainable development
"Voldoen aan de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties
om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen."
- 1e definitie van duurzame ontwikkeling in Our Common Future (Brundtland-rapport) (1987)
B) Waarom duurzame ontwikkeling?
1) Bevolkingstoename
Exponentiële bevolkingsgroei
Gaat de planeet deze groei blijven aankunnen of bereiken we op een bepaald
moment de limiet?
, 2
2) Productie
Economische productie neemt toe
- Bruto Binnenlands Product (BBP)
o Totale waarde van alle goederen & diensten die in land werden geproduceerd, op 1 jaar tijd
o Maatstaf voor welvaart en economische groei
- Continu gestegen
Dip in 2009 (economische crisis) en 2020 (COVID)
3) Temperatuurafwijking
2025:
1,55 °C
(afwijking t.o.v. gemiddelde 1861-1890)
- Azië en Europa warmen sneller op dan
de rest van de wereld
- Europa (juni 2025): 2,81 °C
- Wereld (juni 2025): 0,47 °C
, 3
4) CO2 emissies
Continue stijging in de afgelopen decennia
Dipje in 2009 en 2020
- Procentuele verandering van CO2 –
emissies en BBP
Sommige landen zijn erin geslaagd
om de groei van hun BBP los te
koppelen van een groei in hun CO2
– emissies
- Bv. Zweden
Groei van hun BBP los te koppelen
van hun energieverbruik en
energietransitie
5) Antropoceen (The Anthropocene)
- Voorgesteld geologisch tijdperk, waarin menselijke activiteit een significante en blijvende impact
heeft gehad op de aarde – klimaatverandering, verlies in biodiversiteit, vervuiling, etc.
De mens als dominante kracht die de planeet vormgeeft
Volgend op Holoceen
- Voorstel: start Antropoceen in 1952, volgend op Holoceen
o Niet goedgekeurd door ‘International Union of Geological Sciences’!
De menselijke activiteit is al veel langer dan 1950 impact op aarde
Het voelde voor de geologen een veel te korte periode om het nu al te introduceren
o Debat
- Eén van de belangrijkste aanwijzingen voor het Antropoceen is ‘The Great Acceleration’
Verwijst naar een periode van een abrupte, wereldwijde versnelling van menselijke
activiteiten en hun effecten op aarde
Versnelling is zichtbaar vanaf 1950
Toename in socio-economische trends én veranderingen in aarde-systemen
, e reat eleration
4
e reat eleration
e e onomi a tivit o t e uman enter rise ontinues to grow at a ra id rate
https://doi.org/10.1177/2053019614564785
e ost 1 a eleration in t e art stem indi ators remains lear
6) Planetaire grenzen
https://doi.org/10.1177/2053019614564785
- 2023: 6 van de 9 grenzen werden reeds overschreden
“Earth is now well outside of the safe operating space for humanity”
- Onze rol als milieuwetenschapper:
o Beantwoordt twijfels met (wetenschappelijke) feiten
o Het probleem is duidelijk, maar (de oplossingen) altijd complex
o Zoek mee naar de oplossingen
C) De evolutie van duurzame ontwikkeling
Van de founding fathers & mothers van duurzame ontwikkeling … tot de moderne kijk op
duurzame ontwikkeling
1) Silent Spring (1962) – Rachel Carson
- Rachel Carson, Amerikaanse bioloog
- US Fish and Wildlife Service
- Inspireerde haar tot het schrijven van ‘Silent Spring’
Raakte gealarmeerd door het wijdverspreide gebruik van DDT (en andere pesticiden) in
landbouwprogramma’s
- Impact op milieu door het gebruik van pesticiden
- Wordt gezien als de start van de moderne milieubeweging
- Controversie!
Pesticiden waren een belangrijk wapen tegen ongedierte in landbouw en bestrijding van
malaria tijdens WOII
Samenvatting duurzame ontwikkeling
1. Het ontstaan en de evolutie van duurzame ontwikkeling
A) Wat is duurzame ontwikkeling?
- Geen universele definitie van duurzaamheid
- “vaag” concept
o Voordeel: breed gedragen door veel verschillende mensen omdat iedereen het een beetje
naar zijn eigen hand kan zetten
o Nadeel: bemoeilijkt praktische implementatie en meten van duurzaamheid net omdat
iedereen het op een andere manier begrijpt of implementeert
- Context-afhankelijk, er is geen consensus
- Wetenschappelijke literatuur → wat vaak terugkomt
o Integratie van milieu, sociale en economische dimensie (Triple Bottom Line)
o Continuïteit: iets dat we kunnen doorgeven, iets dat hernieuwbaar is
o Intergenerationele gelijkheid: dingen bewaren voor de volgende generaties zodat zij aan hun
noden kunnen voldoen
- Intermezzo: Tripple Bottom Line
o Duurzaamheidsframework
o John Elkington (1994)
o 3 P’s: People, Planet, Profit
- Sustainability / Sustainable development
"Voldoen aan de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties
om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen."
- 1e definitie van duurzame ontwikkeling in Our Common Future (Brundtland-rapport) (1987)
B) Waarom duurzame ontwikkeling?
1) Bevolkingstoename
Exponentiële bevolkingsgroei
Gaat de planeet deze groei blijven aankunnen of bereiken we op een bepaald
moment de limiet?
, 2
2) Productie
Economische productie neemt toe
- Bruto Binnenlands Product (BBP)
o Totale waarde van alle goederen & diensten die in land werden geproduceerd, op 1 jaar tijd
o Maatstaf voor welvaart en economische groei
- Continu gestegen
Dip in 2009 (economische crisis) en 2020 (COVID)
3) Temperatuurafwijking
2025:
1,55 °C
(afwijking t.o.v. gemiddelde 1861-1890)
- Azië en Europa warmen sneller op dan
de rest van de wereld
- Europa (juni 2025): 2,81 °C
- Wereld (juni 2025): 0,47 °C
, 3
4) CO2 emissies
Continue stijging in de afgelopen decennia
Dipje in 2009 en 2020
- Procentuele verandering van CO2 –
emissies en BBP
Sommige landen zijn erin geslaagd
om de groei van hun BBP los te
koppelen van een groei in hun CO2
– emissies
- Bv. Zweden
Groei van hun BBP los te koppelen
van hun energieverbruik en
energietransitie
5) Antropoceen (The Anthropocene)
- Voorgesteld geologisch tijdperk, waarin menselijke activiteit een significante en blijvende impact
heeft gehad op de aarde – klimaatverandering, verlies in biodiversiteit, vervuiling, etc.
De mens als dominante kracht die de planeet vormgeeft
Volgend op Holoceen
- Voorstel: start Antropoceen in 1952, volgend op Holoceen
o Niet goedgekeurd door ‘International Union of Geological Sciences’!
De menselijke activiteit is al veel langer dan 1950 impact op aarde
Het voelde voor de geologen een veel te korte periode om het nu al te introduceren
o Debat
- Eén van de belangrijkste aanwijzingen voor het Antropoceen is ‘The Great Acceleration’
Verwijst naar een periode van een abrupte, wereldwijde versnelling van menselijke
activiteiten en hun effecten op aarde
Versnelling is zichtbaar vanaf 1950
Toename in socio-economische trends én veranderingen in aarde-systemen
, e reat eleration
4
e reat eleration
e e onomi a tivit o t e uman enter rise ontinues to grow at a ra id rate
https://doi.org/10.1177/2053019614564785
e ost 1 a eleration in t e art stem indi ators remains lear
6) Planetaire grenzen
https://doi.org/10.1177/2053019614564785
- 2023: 6 van de 9 grenzen werden reeds overschreden
“Earth is now well outside of the safe operating space for humanity”
- Onze rol als milieuwetenschapper:
o Beantwoordt twijfels met (wetenschappelijke) feiten
o Het probleem is duidelijk, maar (de oplossingen) altijd complex
o Zoek mee naar de oplossingen
C) De evolutie van duurzame ontwikkeling
Van de founding fathers & mothers van duurzame ontwikkeling … tot de moderne kijk op
duurzame ontwikkeling
1) Silent Spring (1962) – Rachel Carson
- Rachel Carson, Amerikaanse bioloog
- US Fish and Wildlife Service
- Inspireerde haar tot het schrijven van ‘Silent Spring’
Raakte gealarmeerd door het wijdverspreide gebruik van DDT (en andere pesticiden) in
landbouwprogramma’s
- Impact op milieu door het gebruik van pesticiden
- Wordt gezien als de start van de moderne milieubeweging
- Controversie!
Pesticiden waren een belangrijk wapen tegen ongedierte in landbouw en bestrijding van
malaria tijdens WOII
