Recht voor deskundigen
1. Wat is recht?
Objectief recht = geheel van gedragsregels die tot doel hebben het maatschappelijk verkeer te ordenen &
waarvan de naleving door de overheid wordt afgedwongen
→ bv. niet door rood licht rijden, belastingen moeten betaald worden,...
Subjectief recht = recht dat iemand toekomt & dat hem een aanspraak ter attentie van iemand anders
verleent
→ bv. je kan een huurder dagen wanneer die zijn huur niet betaald
Rechtssubject = iemand die drager is van een subjectief recht
Rechtsobject = iets dat geen drager is van een subjectief recht
Burgerlijk recht = wetten met betrekking tot een conflict tussen 2 rechtssubjecten onderling
⇒ burgerlijke procedure: een rechter beslist over gelijk of ongelijk op basis van het bewijs dat door beide
partijen wordt voorgelegd
Strafrecht = wetten met betrekking tot een conflict tussen een rechtssubject & de overheid
⇒ vervolging door openbaar ministerie/parket ⇒ straf opgelegd door een rechter
Indien een partij het oneens is met de uitspraak van de rechter, kan die in beroep gaan
→ altijd in een strafrechtelijk proces
→ in een burgerlijk proces enkel bij geschillen met een waarde van meer dan €2000
Politierechtbank
● Alle geschillen die betrekking hebben op wegverkeer ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk & strafwettelijk
● Hoger beroep gaat naar de Rechtbank van eerste aanleg
Vredegerecht
● Alle burgerlijke geschillen die betrekking hebben op een bedrag van minder dan €5000
● Alle geschillen die betrekking hebben op een huurkwestie ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk
● Hoger beroep gaat naar de Rechtbank van eerste aanleg
Arbeidsrechtbank
● Alle geschillen die betrekking hebben op een werkgever & -nemer, sociale zekerheid, sociale bijstand of
schuldenregelingen ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk
● Hoger beroep gaat naar het Arbeidshof
Ondernemingsrechtbank
● Alle geschillen die betrekking hebben op ondernemingen ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk
● Hoger beroep gaat naar het Hof van beroep
Rechtbank van eerste aanleg
● Burgerlijke rechtbank
○ Hoger beroep vanuit het Vredegerecht
, ○ Burgerlijk
● Familie- & jeugdrechtbank
○ Hoger beroep vanuit de Politierechtbank
○ Burgerlijk
● Correctionele rechtbank
○ Hoger beroep vanuit de Politierechtbank
○ Strafrecht
Arbeidshof
● Hoger beroep vanuit de Arbeidsrechtbank
● Geschillen uit de arbeidsrechtbank zijn altijd vatbaar voor hoger beroep
Hof van beroep
● Hoger beroep vanuit de Ondernemingsrechtbank
● Hoger beroep vanuit de Rechtbank van eerste aanleg
Hof van assisen
● Voor zware misdrijven
● Geen hoger beroep mogelijk
● Volksjury beslist
Hof van Cassatie
● Voor geschillen waartegen geen hoger beroep kan aangetekend worden of wanneer ook het hoger
beroep verloren wordt
● Gaat enkel na of de rechter de wet correct heeft toegepast
● Bij incorrecte handeling van de rechter wordt de uitspraak verbroken ⇒ verwijzing naar ander Hof van
beroep
● Arrest uitgesproken door raadsheren
Procesrecht = regels aan de hand waarvan betwistingen over de toepassing van het objectieve recht worden
beslecht
→ de spelregels van een proces in de rechtbank
Burgerlijk procesrecht = spelregels voor burgerlijke zaken
Er bestaan 2 sancties voor het niet naleven van de regels: nietigheid & termijnen
→ wachttermijn = termijn die u moet afwachten vooraleer u iets mag doen
→ vervaltermijn = termijn waarbinnen u iets moet doen
Rechtsweigering = wanneer de rechter weigert te spreken onder enig voorwendsel
Wanneer een rechter een uitspraak doet in een proces, geldt die oplossing enkel voor dat specifieke geschil
→ uitspraken van hogere rechters zijn ook niet bindend voor lagere rechters
Rechters mogen hun rechtsmacht niet overdragen aan derden
→ kunnen wel een deskundigenonderzoek starten
→ deskundige geeft enkel een technisch advies, de rechter is niet verplicht om dit te volgen (art. 962)
Verschoningsrecht = het recht van getuigen of journalisten om te zwijgen in plaats van te antwoorden op
vragen die hen tijdens een verhoor of proces kunnen belasten of die het beroepsgeheim zouden schenden
Basisprincipes die betrekking hebben op het burgerlijk proces:
● Onafhankelijkheid
, ○ Het statuut van de rechter moet in stand gehouden worden
→ bv. voeren geen andere beroepen uit, dragen een zwarte toga
● Onpartijdigheid
● Tegenspraak
○ Partijen worden in de gelegenheid gesteld om opmerkingen te formuleren
○ Alles wat in een burgerlijk geschil aan bod komt, moet door de andere partij weerlegd kunnen
worden
○ Deskundigen moeten beide partijen de kans geven om zich uit te spreken over zijn/haar advies
● Motiveringsverplichting
○ De rechter moet zijn uitspraken beargumenteren/motiveren
● Beschikkingsbeginsel
○ De betrokken partijen bepalen of er een procedure wordt gestart, tegen wie er een procedure
wordt gestart & waarover de procedure zal gaan
○ De rechter heeft hier geen inspraak in
○ Tijdens het proces mag de rechter wel vragen naar bijkomend bewijs of een nieuwe invalshoek
● Accusatoire procedure
○ De partijen nemen de leiding over het proces
○ De rechter is het lijdend voorwerp
● Schriftelijke procedure
○ Beide partijen schrijven hun argumenten op
Fases van een burgerlijke procedure:
● Voorbereiding & inleiding
○ Dagvaarding bij de gerechtsdeurwaarder
○ Verzoekschrift op tegenspraak opgesteld door de advocaat indien geen dagvaarding nodig
● Inleidende zitting = dag waarop je naar de rechtbank moet
○ Een partij komt niet opdagen ⇒ automatisch gelijk voor de andere partij (= verstekvonnis)
○ Deskundige kan hier al aangevraagd worden
→ als het van in het begin duidelijk is dat dit over een technisch probleem gaat
● Ingereedheidbrenging
○ Als de gedagvaarde partij de aanspraak betwisten dienen beide partijen een kalender overeen
te komen om hun schriftelijke standpunten in te dienen
■ als er geen overeenkomst wordt bekomen, legt de rechter hen een kalender op
■ als beide partijen overeenkomen dat er geen kalender nodig is, krijgen ze een vrije
kalender
● Rechtsdag = pleitzitting
○ De zaak wordt mondeling toegelicht
● Deliberatie uitspraak
○ De rechter velt een uitspraak over het gelijk of ongelijk van de aanklagende partij
○ Bij onduidelijkheden kan de rechter de debatten heropenen & bijkomende opvattingen vragen
aan de partijen
Bewijsrecht = hoe de partijen de rechter mogen proberen te overtuigen van de overeenstemming tussen hun
weergave van de feiten & de waarheid
= welke middelen de rechter ter beschikking staan om de overeenstemming tussen de feiten
weergegeven door beide partijen & de realiteit na te gaan
Bewijsvoering = partijen proberen de rechter te overtuigen van hun gelijk
Bewijswaardering = de rechter mag zelf bepalen hoeveel waarde hij aan een bepaald bewijsmiddel hecht
, → bewijswaarde = de mate waarin een bewijselement de rechter kan overtuigen dat het feit in
overeenstemming is met de realiteit
→ motiveringsverplichting
Bewijskracht = in welke mate de rechter bewijswaarde van een bewijsmiddel mag of moet waarderen
→ feitelijke vaststellingen kunnen niet betwist worden, er mag niets aan verslagen toegevoegd worden,
geen tegenstrijdige betekenissen of interpretaties geven met de inhoud van het verslag
Objectieve bewijslast = wat betwist is of een algemene bekendheid
Subjectieve bewijslast = negatief bewijs ten opzichte van een rechtssubject
2.Aanstellen van een deskundige
Eenzijdig deskundigenonderzoek
Een partij kan een deskundige aanstellen om een advies te geven in functie van een mogelijk geschil
→ vooraf of buiten de procedures
→ kan ook tijdens de procedure ⇒ technisch raadsman
Er moet een overeenkomst zijn tussen de opdrachtgever (partij) & de deskundige
→ meestal mondeling
De vergoeding voor de deskundige zijn vrij bepaald door de deskundige
→ niet verhaalbaar op de tegenpartij
→ er zijn uitzonderingen op (bv. onteigeningen)
De deskundige moet onpartijdig blijven ook al wordt die niet officieel in het proces betrokken
De tegenpartij wordt niet betrokken bij dit advies
Er geldt nog steeds vrije bewijswaarde dus de rechter kan bepalen of hij rekening zal houden met dit advies of
niet
De deskundige doet enkel feitelijke vaststellingen & een technische of wetenschappelijke analyse van het
probleem
Het advies van deze deskundige kan aanleiding geven tot het aanstellen van een volwaardig gerechtelijk
deskundigenonderzoek, bevolen door de rechter
Minnelijk deskundigenonderzoek
Beide partijen stellen gezamenlijk een deskundige aan buiten de rechtbank om
→ buitengerechtelijk & tegensprekelijk
→ in voorbereiding, ter preventie of ter beëindiging van een geschil
Er wordt een overeenkomst gesloten tussen de deskundige & de partijen
→ dit bepaalt de opdracht, de vergoeding, het verloop & de gevolgen
De partijen hebben een vrije keuze van deskundige
→ moet niet in het Nationaal Register voor gerechtsdeskundigen (NR) te staan
→ als de partijen niet overeenkomen zal de rechter een deskundige aanstellen (komt niet vaak voor)
De gevolgen zijn niet bindend maar kunnen aanleiding geven voor een dading met wederzijdse toegevingen
→ hierbij komen de partijen overeen & is het geschil opgelost omwille van het advies dat de deskundige
gegeven heeft
1. Wat is recht?
Objectief recht = geheel van gedragsregels die tot doel hebben het maatschappelijk verkeer te ordenen &
waarvan de naleving door de overheid wordt afgedwongen
→ bv. niet door rood licht rijden, belastingen moeten betaald worden,...
Subjectief recht = recht dat iemand toekomt & dat hem een aanspraak ter attentie van iemand anders
verleent
→ bv. je kan een huurder dagen wanneer die zijn huur niet betaald
Rechtssubject = iemand die drager is van een subjectief recht
Rechtsobject = iets dat geen drager is van een subjectief recht
Burgerlijk recht = wetten met betrekking tot een conflict tussen 2 rechtssubjecten onderling
⇒ burgerlijke procedure: een rechter beslist over gelijk of ongelijk op basis van het bewijs dat door beide
partijen wordt voorgelegd
Strafrecht = wetten met betrekking tot een conflict tussen een rechtssubject & de overheid
⇒ vervolging door openbaar ministerie/parket ⇒ straf opgelegd door een rechter
Indien een partij het oneens is met de uitspraak van de rechter, kan die in beroep gaan
→ altijd in een strafrechtelijk proces
→ in een burgerlijk proces enkel bij geschillen met een waarde van meer dan €2000
Politierechtbank
● Alle geschillen die betrekking hebben op wegverkeer ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk & strafwettelijk
● Hoger beroep gaat naar de Rechtbank van eerste aanleg
Vredegerecht
● Alle burgerlijke geschillen die betrekking hebben op een bedrag van minder dan €5000
● Alle geschillen die betrekking hebben op een huurkwestie ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk
● Hoger beroep gaat naar de Rechtbank van eerste aanleg
Arbeidsrechtbank
● Alle geschillen die betrekking hebben op een werkgever & -nemer, sociale zekerheid, sociale bijstand of
schuldenregelingen ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk
● Hoger beroep gaat naar het Arbeidshof
Ondernemingsrechtbank
● Alle geschillen die betrekking hebben op ondernemingen ongeacht de waarde van de vordering
● Burgerlijk
● Hoger beroep gaat naar het Hof van beroep
Rechtbank van eerste aanleg
● Burgerlijke rechtbank
○ Hoger beroep vanuit het Vredegerecht
, ○ Burgerlijk
● Familie- & jeugdrechtbank
○ Hoger beroep vanuit de Politierechtbank
○ Burgerlijk
● Correctionele rechtbank
○ Hoger beroep vanuit de Politierechtbank
○ Strafrecht
Arbeidshof
● Hoger beroep vanuit de Arbeidsrechtbank
● Geschillen uit de arbeidsrechtbank zijn altijd vatbaar voor hoger beroep
Hof van beroep
● Hoger beroep vanuit de Ondernemingsrechtbank
● Hoger beroep vanuit de Rechtbank van eerste aanleg
Hof van assisen
● Voor zware misdrijven
● Geen hoger beroep mogelijk
● Volksjury beslist
Hof van Cassatie
● Voor geschillen waartegen geen hoger beroep kan aangetekend worden of wanneer ook het hoger
beroep verloren wordt
● Gaat enkel na of de rechter de wet correct heeft toegepast
● Bij incorrecte handeling van de rechter wordt de uitspraak verbroken ⇒ verwijzing naar ander Hof van
beroep
● Arrest uitgesproken door raadsheren
Procesrecht = regels aan de hand waarvan betwistingen over de toepassing van het objectieve recht worden
beslecht
→ de spelregels van een proces in de rechtbank
Burgerlijk procesrecht = spelregels voor burgerlijke zaken
Er bestaan 2 sancties voor het niet naleven van de regels: nietigheid & termijnen
→ wachttermijn = termijn die u moet afwachten vooraleer u iets mag doen
→ vervaltermijn = termijn waarbinnen u iets moet doen
Rechtsweigering = wanneer de rechter weigert te spreken onder enig voorwendsel
Wanneer een rechter een uitspraak doet in een proces, geldt die oplossing enkel voor dat specifieke geschil
→ uitspraken van hogere rechters zijn ook niet bindend voor lagere rechters
Rechters mogen hun rechtsmacht niet overdragen aan derden
→ kunnen wel een deskundigenonderzoek starten
→ deskundige geeft enkel een technisch advies, de rechter is niet verplicht om dit te volgen (art. 962)
Verschoningsrecht = het recht van getuigen of journalisten om te zwijgen in plaats van te antwoorden op
vragen die hen tijdens een verhoor of proces kunnen belasten of die het beroepsgeheim zouden schenden
Basisprincipes die betrekking hebben op het burgerlijk proces:
● Onafhankelijkheid
, ○ Het statuut van de rechter moet in stand gehouden worden
→ bv. voeren geen andere beroepen uit, dragen een zwarte toga
● Onpartijdigheid
● Tegenspraak
○ Partijen worden in de gelegenheid gesteld om opmerkingen te formuleren
○ Alles wat in een burgerlijk geschil aan bod komt, moet door de andere partij weerlegd kunnen
worden
○ Deskundigen moeten beide partijen de kans geven om zich uit te spreken over zijn/haar advies
● Motiveringsverplichting
○ De rechter moet zijn uitspraken beargumenteren/motiveren
● Beschikkingsbeginsel
○ De betrokken partijen bepalen of er een procedure wordt gestart, tegen wie er een procedure
wordt gestart & waarover de procedure zal gaan
○ De rechter heeft hier geen inspraak in
○ Tijdens het proces mag de rechter wel vragen naar bijkomend bewijs of een nieuwe invalshoek
● Accusatoire procedure
○ De partijen nemen de leiding over het proces
○ De rechter is het lijdend voorwerp
● Schriftelijke procedure
○ Beide partijen schrijven hun argumenten op
Fases van een burgerlijke procedure:
● Voorbereiding & inleiding
○ Dagvaarding bij de gerechtsdeurwaarder
○ Verzoekschrift op tegenspraak opgesteld door de advocaat indien geen dagvaarding nodig
● Inleidende zitting = dag waarop je naar de rechtbank moet
○ Een partij komt niet opdagen ⇒ automatisch gelijk voor de andere partij (= verstekvonnis)
○ Deskundige kan hier al aangevraagd worden
→ als het van in het begin duidelijk is dat dit over een technisch probleem gaat
● Ingereedheidbrenging
○ Als de gedagvaarde partij de aanspraak betwisten dienen beide partijen een kalender overeen
te komen om hun schriftelijke standpunten in te dienen
■ als er geen overeenkomst wordt bekomen, legt de rechter hen een kalender op
■ als beide partijen overeenkomen dat er geen kalender nodig is, krijgen ze een vrije
kalender
● Rechtsdag = pleitzitting
○ De zaak wordt mondeling toegelicht
● Deliberatie uitspraak
○ De rechter velt een uitspraak over het gelijk of ongelijk van de aanklagende partij
○ Bij onduidelijkheden kan de rechter de debatten heropenen & bijkomende opvattingen vragen
aan de partijen
Bewijsrecht = hoe de partijen de rechter mogen proberen te overtuigen van de overeenstemming tussen hun
weergave van de feiten & de waarheid
= welke middelen de rechter ter beschikking staan om de overeenstemming tussen de feiten
weergegeven door beide partijen & de realiteit na te gaan
Bewijsvoering = partijen proberen de rechter te overtuigen van hun gelijk
Bewijswaardering = de rechter mag zelf bepalen hoeveel waarde hij aan een bepaald bewijsmiddel hecht
, → bewijswaarde = de mate waarin een bewijselement de rechter kan overtuigen dat het feit in
overeenstemming is met de realiteit
→ motiveringsverplichting
Bewijskracht = in welke mate de rechter bewijswaarde van een bewijsmiddel mag of moet waarderen
→ feitelijke vaststellingen kunnen niet betwist worden, er mag niets aan verslagen toegevoegd worden,
geen tegenstrijdige betekenissen of interpretaties geven met de inhoud van het verslag
Objectieve bewijslast = wat betwist is of een algemene bekendheid
Subjectieve bewijslast = negatief bewijs ten opzichte van een rechtssubject
2.Aanstellen van een deskundige
Eenzijdig deskundigenonderzoek
Een partij kan een deskundige aanstellen om een advies te geven in functie van een mogelijk geschil
→ vooraf of buiten de procedures
→ kan ook tijdens de procedure ⇒ technisch raadsman
Er moet een overeenkomst zijn tussen de opdrachtgever (partij) & de deskundige
→ meestal mondeling
De vergoeding voor de deskundige zijn vrij bepaald door de deskundige
→ niet verhaalbaar op de tegenpartij
→ er zijn uitzonderingen op (bv. onteigeningen)
De deskundige moet onpartijdig blijven ook al wordt die niet officieel in het proces betrokken
De tegenpartij wordt niet betrokken bij dit advies
Er geldt nog steeds vrije bewijswaarde dus de rechter kan bepalen of hij rekening zal houden met dit advies of
niet
De deskundige doet enkel feitelijke vaststellingen & een technische of wetenschappelijke analyse van het
probleem
Het advies van deze deskundige kan aanleiding geven tot het aanstellen van een volwaardig gerechtelijk
deskundigenonderzoek, bevolen door de rechter
Minnelijk deskundigenonderzoek
Beide partijen stellen gezamenlijk een deskundige aan buiten de rechtbank om
→ buitengerechtelijk & tegensprekelijk
→ in voorbereiding, ter preventie of ter beëindiging van een geschil
Er wordt een overeenkomst gesloten tussen de deskundige & de partijen
→ dit bepaalt de opdracht, de vergoeding, het verloop & de gevolgen
De partijen hebben een vrije keuze van deskundige
→ moet niet in het Nationaal Register voor gerechtsdeskundigen (NR) te staan
→ als de partijen niet overeenkomen zal de rechter een deskundige aanstellen (komt niet vaak voor)
De gevolgen zijn niet bindend maar kunnen aanleiding geven voor een dading met wederzijdse toegevingen
→ hierbij komen de partijen overeen & is het geschil opgelost omwille van het advies dat de deskundige
gegeven heeft
